Kabhupatèn Songennep

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian
Kabupatèn Songennep
Lambang Kabupaten Sumenep.png
Lambang Kabupatèn Songennep
Motto: "Sumekar" maksod èpon : Songennep Karaton
Peta lokasi Kabupatèn Songennep
Arè Kababbarân:31 Oktober 1269
Posat kotta: kotta Sumenep
Bupati:Drs. KH. A. BUSYRO KARIM, M.Si
Bakkel Bupati:Ir. H. SOENGKONO SIDIK, S.Sos
Loas bilajâh: 2.093,457573 km²
Koordinat: 113°032;54" - 116°016;48" BT dan 4°055'- 7°024'1 LS
Kacamatan: 27
Kelurahan: 4
Dhisa: 328
Bhârgâ: 1.041.915
Suku:Madhurâ, Jâbâ
Agâma:Islam,
Bhâsa: Bhâsa Madhurâ, Bhâsa Indonesia
Kode telepon:0328
Pettetan Khas:Comara Odâng (casuarina equesetifolia)
Kèban Khas:Ajâm Bekisar
Situs resmi:www.sumenep.go.id

Kabupaten Songennep enggi panèka sala sèttong kabupaten è propinsi Jâbâ Tèmor, Indonesia. Kabupaten panèka gâduan loas bilajâh 2.093,45 km² sarèng popolasi bârghâ korang lebbi 1.041.915 . Posat kotta èpon ènggi panèka Kotta Songennep.

Sebbutan Songennep manabi etalegtegi enggi panèka aropa'agi bhâsa Jâbâ kona, manabi è jârbâ'agi gâduèn maksod enggi panèka :

  • Oca' "Song" gâduèn maksod rellong, otaba jurang
  • Oca' "Enneb" gâduèn maksod lembah aeng sè tennag,

manabi è pasèttong, gaduen maksod, lembah sè tennang

Oca' Songennep saongguna ampon kalonta è jamanna Karajâ'ân Shingasari sè ngobasane tanah Jâbâ, Madhurâ sereng sakobhengngan epon. kadiâ sè è lampa'agi e dhâlem kètab pararaton, oca' Songennep kasebbut è lampa'agi kateppan Rato Prabu Kertanaghâra nondhung Arya Wiraraja (Banyak Wedi) sè daddi penasehat politik tor keamanan ka Songennep daddi Adipatè taon 1269 M.

'“Hanata Wongira, babatangira buyuting Nangka, Aran Banyak Wide, Sinungan Pasenggahan Arya Wiraraja, Arupa tan kandel denira, dinohaksen, kinun adipati ring Sungeneb, anger ing Madura wetan”.' sè gaduen maksod :"enggi panèka, katoronan bangaseppo è dhisa Nangka, sè akaagungan asma Banyak Wide, ajumenneng Arya Wiraraja, ropa epon ta' epartajeh, tor kantos dhâddi Adipate è Songennep, Madhurâ Tèmor."

Sejarah[beccè' | beccè' sombher]

Era Pra Kolonial

Menorot Somber dhâri Cèna, sajegghâ pamarenta'an Rato Airlangga, daerah nagharâ Madhurâ è bagi daddhi duâ' bilajah, enggi panèka, Madhurâ bârâ' tor Madhurâ tèmor. Madhurâ bârâ' è kobasani sareng karajâ’ân Widarba sareng Rato epon sè asmana Bhâlâ Dhibâ, sè ta' laen enggi panèka mattoa dhâri Krisna, tor Madhurâ tèmor è kobasanè sareng karajâ’ân Mandhârâka sareng Rato epon Prabu Saljâ.

E bhâkto karajâ’ân Shingasari, bilajah Songennep èparènta oleh salah sèttong adipatè sè akaagungan asma Arya Wiraraja ( Banyak Wide ). Hal kasebbut è jârba'agi dhâlem pan saponapan kètab tor prasasti, salah sèttongnga dhâlem kètab pararaton. Arya Wiraraja dhâddi adipatè è Songennep tanggâl 31 Oktober 1269.

'“Hanata Wongira, babatangira buyuting Nangka, Aran Banyak Wide, Sinungan Pasenggahan Arya Wiraraja, Arupa tan kandel denira, dinohaksen, kinun adipati ring Sungeneb, anger ing Madura wetan”.' sè gaduen maksod :

"enggi panèka, katoronan bangaseppo è dhisa Nangka, sè akaagungan asma Banyak Wide, ajumenneng Arya Wiraraja, ropa epon ta' epartajeh, tor è soro dhaddih Adipate è Songennep, Madhurâ Temor."

Era Kolonial

Menorot buku "Tjareta Naghârâ Songennep", Pamarenta'an VOC otaba Bâlândâ è mole sajegghâ pamarèntaan Raden Bugan ( Kanjeng Tamenggung Judanagârâ ) taon 1648-1672, sè ta' laen enggi panèka kanca dhâri Pangèran Taronajâjâ. È bâkto paperrangan Pangèran Taronajâjâ, Songennep è dhâlem parèntana Kanjeng Tamenggung Judanagârâ, bânnya’ abânto bâlâ panjurit kaangguy merrangè panjâjâ Bâlândâ è tana Jâbâ. Kabupatèn Songennep è koasae Kompenè amargâ badhâna parembâgân antara Susunuhan karajâ’ân Mataram sareng Kompene tanggal 5 Oktober 1705.

Dinèng para Kanjeng sè ngastanè pamarènta’an è Songennep kasebbut bâdhâ sala sèttong Rato binè’ enggi panèka Radin Aju Rasmana Tèrtanagârâ sè pas èpagântè dhâ’ rakana sè akaagungan asma Bindârâ Saot ajâjuluk Radin Tamenggung Tèrtanagârâ taon 1750 kantos taon 1762. Sala sèttong bâjâna Bindârâ Saod sè kaagungan asma Radin Abdurrahman ajâjuluk Pangèran Tirtadinigrat Panembâ’ân Nataningrat Soltan Natakusuma pèng sèttong sè marènta langkong 43 taon, dhâri taon 1811 kantos 1854. Salèrana kacarèta mènangka pangrajâ ponjul sè akaagungan kajunèlan sè samporna, kantos bânnya’ narèma bintang jâsa dhâri karajâ’ân agung è Èropa tor Asia bârâ’.

Kamardika’an

È jâman perrang kamardika'an, para potra dhâri Songennep bânnya’ sè noro’ aperrang abillai naghârâ, è Songennep, Madura, tana Jâbâ bân saantèro kennengngan è è nagârâ Rèpublik Indonèsia. Akantha paperangan tanggâl 10 Nopember è Sorabâjâ, panjurit otaba sadhâdhu sè dhâri Songennep sè etemmo dhâlem tolèsan sajârâ parjuângan kantos pa’ polo ballu’ oreng.

Geografi tor administrasi[beccè' | beccè' sombher]

Kabupatèn Songennep gâduen wilayah daradan jugân tase' sè loas, salaen dhâri ka' dinto Songennep jugân gaduen polo sabânnyak 126 polo sè samangken daddi bagian administratif dhâri kabupaten Songennep, polo-polo sè è maksod akadhie eantarana Polo Karamian, Polo Kangean, Polo Sakala, Polo Sapeken bân laen epon. Posisi geografis kabupaten Sumenep bâdâ è koordinat 113°32'54"-116°16'48" BT tor 4°55'-7°24' LL

Bâtes bilajâh sarèng daerah sakobhengngan èpon, enggi panèka: Bâgian Lao': Selat Madhurâ dan Laut Bali Bâgian dhâjâ : Tase' Jâbâ Bâgian bârâ' : Kabupatèn Mekkâsan Bâgian tèmor : Tase' Jâbâ tor tase' Flores

Loas bilajâh kabupatèn Songennep enggi panèka 2.093,457573 km² sè antara laèn : parmukiman saloas 179,324696 km², Alas saloas 423,958 km², rebba tanah kosong 14,680877 km² , tegghâlân 1.130,190914 km², tambâk 59,07 km² tor laen epon saloas 63,413086 km².

Pranala loar[beccè' | beccè' sombher]