Amir Hamzah

Tengkoe Amir Hamzah Pangèran Indra Poetera otabâ lebbi èkennal kalabân nyama pènna Amir Hamzah ( 28 Februari 1911-Maret 1946 ) panèka sastrawan Inḍonèsia generasi Poedjangga Baroe bân Pahlawan Nasional Inḍonèsia. Rèmbi' dâri kalowarga bhângsawan Melayu Kasoltanan Langkat è Sumatera ḍâjâ, èdidik è Sumatra bân Jhâbâ . Bâkto asakola SMA è Surakarta ra-kèra taon 1930, Amir sè ghi' ngodâ agabung nâng geraghân nasionalis bân lèbur ka kancana sakola'ânna, Ilik Sundari. Maskè Amir nerrossaghi è sakola'an hokom è Batavia (satèya Jakarta ), kaduwâ'na pagghun semma', namong apesa è taon 1937 bâkto Amir èpangghi'i polè ka Sumatera kaangghuy akabin pottrana sultan bân ngala' tanggung jawab è pangadilan. Maskè ta' bhunga kalabân pakabinna, Amir pagghun alaksanaaghi kawajibân karaton. Saamponna Inḍonèsia ngomommaghi kamardhika’an e taon 1945, Amir ngabdhi dhaḍdhi bâkkèl pamarènta’an e Langkat. Namong, è taon pertama kalahèran bhângsa Inḍonèsia, Amir matè è dâlem masala sosial saḍârâ è Sumatera sè èpicu sareng fraksi Partai Komunis Inḍonèsia bân èkobur è kobhurân masal.

Amir amolaè nolès puisi è bâkto ghi' ngodâna, sanajjân karyana ta' ètanggal, sè palèng lambâ' tolèsna èyangghep ètolès è bâkto parjhâlânanna sè partama ka Jhâbâ . Amir bânnya' nolès ḍâri bhudhâjâ Melayu aslina, ènga' Islam, Kristen, bân sastra Tèmor, Amir nolès 50 puisi, 18 puisi prosa, bân bânnya' karya laènna, tamaso' terjemahan. Taon 1932, Amir aghâbây majalah sastra Poedjangga Baroe. Saamponna abâli ka Sumatera, aba’na ambu se nolès. Sabâgiyân bânnya' puisi-puisina èterbitaghi dâlem duwâ' kolèksi, Njanji Soenji ( Perfectly Spelled : "Nyanyi Sunyi", 1937) bân Boeah Rindoe (Perfectly Spelled: "Buah Rindu", 1941).

Puisi Amir èbâḍâ'aghi tèma cinta bân aghâma, bân serrèng ècerminaghi konflik sè cè' dâlemma. Diksi pèlèânna sè ngangguy ca'-oca' Malajhu bân Jhâbâ bân èpaloas kalabâm struktur tradisional, èpangaroè ḍâri kabhutowan ritme bân metrum, jhughân simbolisme sè abhâreng kalabân istila-istila hosos. Karya-karya awalna abâhas kerrong bân cinta, karya-karya salanjutna anḍi' artè sè lebbi aghâma. ḍâri duwâ' koleksina, Nyanyi Sunyi omomma èangghâp lebbi maju. Amarghâna puisina, Amir ampon èsebbhut "Raja Penyair Era Poedjangga Baroe" ( EYD : "Raja Penyair Era Penyair Baru") bân sèttong-sèttonga penyair Inḍonèsia kellas internasional ḍâri jhâman pra- Revolusi Nasional Indonesia.

Parjhâlânan Kaodi'ân

Ghi' Kèni'ân Amir

Amir rèmbi' kalabân nyama Tengkoe Amir è Tanjung Pura, Langkat, Sumatera ḍâjâ , ana' bungso ḍâri Bâkkèl Sultan Tengkoe Moehammad Adil ban rajina se nomer tello’, Tengkoe Mahdjiwa. Tengkoe Moehammad Adil arèya Bâkkèl Soltan kaangguy Luhak Langkat Hulu, nâng è Binjai. Menorot sambhungan bhâlâ karatowan Kesultanan Langkat, Amir Hamzah rèya katoronan generasi ke-10 ḍâri Soltan Langkat. Lèbât ramana, abâ’na satarètanan bi' Sultan Langkat bâkto gânèka, ènghi panèka Machmoed. Tangghâl rèmbi'na Amir ghi' èmasala'aghi, tangghâl resmi sè èakoè pamarènta Inḍonèsia èngghi panèka tangghâl 28 Pèbruari 1911, tanggal sè èghunaaghi Amir salanjhâng odi'na. Namong, alè'na sè lebbi towa, Abdoellah Hod, nyataaghi jhâ' Amir rèmbi' è tangghâl 11 Pèbruari 1911. Amir saterrossa ngangguy nyama emba lakè'na, Tengkoe Hamzah, nyamana sè kaḍuwâ', saèngghâna èsebbhut Amir Hamzah . Maskè Amir potra bhângsawan, Amir serrèng agabung ka kalangan non-bhângsawan. Amir Hamzah salama ghi' kana'an bânnya' neng-enneng è kampong asalla. Ca-kanca maènna biyasa ngolok Amir kènè’ kalabân nyama “Tengku Busu” (“Tengku se bungso”). Ca’na Hoesny, sahabhât Amir ghi’ kènè’èn rèya na’-kana’ sè manès sè ekasennengngè sakabbhiânna orèng.

Amir èkennal kalabân èḍiḍik sareng prinsip-prinsip Islam, ènga' ngajhi, fikih, bân tauhèḍ, bân ajhâr è Masjid Azizi è Tandjung Pura ḍâri ghi' Kèni'ân. Amir tettep dhâḍdhi orèng Muslèm sè ta’at salama odi’na. Periode è bâkto èpon ampon lastarè ajhâr formal jhughân èmasalaaghi. Saèngghâ sombher, tamaso' posat bhâsa pamarènta Inḍonèsia, èsebbhutaghi jhâ' Amir molaè asakola è taon 1916, samantara biografer M. Lah Husny nyebbhutaghi taon sè ḍâ’-aḍâ’ sakola formal penyair rèya panèka taon 1918. È sakola'an SD bhâsa Bâlândhâ sè Amir pertama kalè ajhâr, èpon molaè nolès  bân narèma nilai sè beccè', è ḍâlem biografina Amir, pangarang Nh. Dini nolès jhâ’ Amir èolok “abang” bi’ ca-kanca kellassa polana abâ’na jhâwu lebbi tègghi ḍâri rèng-orèng laènna.

È taon 1924 otabâ taon 1925, Amir lolos ḍâri SD na è Langkat bân apinda ka Medan kaangghuy asakola è Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO, SMP) è ḍissa'. Samarèna ajhâr ra-kèra duwâ' taon saterrossa, Amir maso' ḍâ' hubungan sè resmi bân sapopona sè ḍâri èbo'na. Husny nolès jhâ' kaduwâ'na èsengaja èpadhâddhi sèttong bân èator kaangghuy akabin sareng orèng towana, namong Dini ngangghep hubungan kasebbhut mènangka jhânjhi kaangghuy salanjhângnga esto. Polana orèng towana maghi Amir kaangghuy mamare sakola'na è Jhâbâ, Amir lajhu èntar ka ibukotta kolonial Hindia Belanda è Batavia (satèya Jakarta ) kaangghuy mamare sakola'ânna.