Lompat ke isi

Pancasila

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Pancasila (Carakan: ꦥꦤ꧀ꦕꦱꦶꦭ) iyâ arèya pèlar iḍeologis naghârâ Inḍonèsia. Sambhâdhân Pancasila rèya asalla ḍâri ḍuwâ' ocâ' Sanskerta:पञ्च "pañca" sè artèna lèma' bân शीला "śīla" sè artèna prinsip. Pancasila aropa'aghi pandhuman oḍi' abhângsa bân anaghârâ ka'angghuy sakabbhina orèng Inḍonesia.

Lèma' iḍeologi otama sè nyoson Pancasila iyâ arèya lèma sèla Pancasila. Iḍeologi otama kasebbhut bâḍâ è alinèa kaempa' ḍâlem Pamokka'an Undang-Undang Dhâsar 1945:

  1. Pangèran Sè Sèttong/Ketuhanan Yang Maha Esa
  2. Manossa sè adhil bân anḍhâp asor/Kemanusiaan yang adil dan beradab
  3. Inḍonèsia sè Sèttong/Persatuan Indonesia
  4. Rèng-orèng sè èpimpin kalabân hèkmat kabijaksanaan ḍâlem musyawarah bân bâkkèl/Kerakyatan yang dipimpin oleh hikmat kebijaksanaan dalam permusyawaratan/perwakilan
  5. Adhil sosial ḍâ' ka sadhâjâna orèng Inḍonèsia./Keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia
Lambhâng Pancasila

Makkè bâḍâ obâ'ân èssè bân ongroddhâ lalèma' sila Pancasila sa'abhiddhâ bâjâ tahap panyosonan Pancasila è taon 1945, tangghâl 1 Junè èpapagghun mènangka arè lahèrra Pancasila.

Sajhârâ perumusân bân lahèrra Pancasila

[beccè' | beccè' sombher]

È tangghâl 1 Maret 1945, èkaghâbây Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan, sè è katowaè bi' Dr. Kanjeng Raden Tumenggung (K.R.T.) Radjiman Wedyodiningrat. Ḍâlem pidato pembuka'anna, Dr. Radjiman atanya ka angghuta sidang jhâ' apa ḍhâsar Naghâra Inḍonèsia sè bhâkal èpadhâddhi.[1]

È ḍâlem usaha arumusaghi Pancasila mènangka ḍhâsar naghârâ sè resmi, bâḍâ usulân-usulân abâ' dhibi' sè èkoca' ḍâlem Badan Penyelidik Usaha Persiapan Kemerdekaan Inḍonèsia (BPUPKI). Mohammad Yamin arumus aghi Lèma' ḍhâsar bâkto apidato è 29 Mèi 1945. Rumusân kasebbhut è antarana: perikebangsaan, perikemanusiaan, periketuhanan, perikerakyatan, bân kesejahteraan rakyat.[2] Yamin aparèng onèng jhâ' lèma' sila sè èrumusaghi kasebhhut asalla ḍâri sajhârâ, peradaban, aghâma, bân oḍi ketatanegaraan sè la abit bâḍâ è Inḍonèsia. Namong, Mohammad Hatta, mang-mang ka pidato Yamin kasebbhut.[3]

Pancasila bi' Soekarno sè èkoca'aghi neng tangghâl 1 Junè 1945 ḍâlem pidato spontanna sè èkennal kalabân judul Lahèrra Pancasila.[4] Soekarno ngumum aghi gagasan ḍhâsar naghârâna, sè ènyamaè "Pancasila".[5] Gagasan kasebbhut è antarana: Kebangsaan Inḍonèsia otabâ nasionalisme, kemanusiaan otabâ internasionalisme, mufakat otabâ demokrasi, kesejahteraan sosial, tor ketuhanan yang berkebudayaan.[6] Nyama "Pancasila" èkoca' bi' Soekarno ḍâlem pidatona neng tangghâl 1 Junè, oca'en èpon:[7]

Samangkèn bânnya' prinsip: kebangsaan, internasionalisme, mufakat, kesejahteraan, bân ketuhanan, lèma' bilanganna. Nyamana bânnè Panca Dharma, tapè ènyamè rèya kalabân petunjuk kanca ahli bhâsa – nyamana Pancasila. Sila artèna asas otabâ ḍhâsar, bân è attas kalèma' ḍhâsar rèya sè èbangun Naghâra Inḍonèsia, kekal bân abadi.

Sabellunna sidang sè awwâl rèya marè, èkaghâbây panitia kènè' ka'angghuy arumusaghi polè Pancasila mènangka ḍhâsar Naghâra mètorot pidato sè èkoca'aghi Soekarno neng tangghâl 1 Junè 1945, tor madhâddhi dokumèn kasebbhut mènangka tèks ka'angghuy aproklamasiaghi Inḍonèsia Mardhika. Ḍâri panitia kènè' kasebbhut, èpèlè sanga' orèng sè kennal kalabân Panitia Sanga', ka'angghuy mamarè tugas kasebbhut. Rancanana saroju' neng tangghâl 22 Junè 1945, sè kantos èberri' nyama Piagam Jakarta.

Samarèna rumusân Pancasila ètarèma mènangka ḍhâsar naghârâ secara resmi, pan-bârâmpan dokumèn è antarana:

  • Rumusân sè awwâl: Piagam Jakarta (Jakarta Charter) – tangghâl 22 Junè 1945
  • Rumusân sè kaḍuwâ': Pembukaan Undang-undang Dasar 1945 -–tangghâl 18 Aghustus 1945
  • Rumusân sè katello': Mukaddimah Konstitusi Rèpublik Inḍonèsia Serikat – tangghâl 27 Ḍèsèmber 1949
  • Rumusân sè ka empa': Mukaddimah Undang-undang Dasar Sementara – tangghâl 15 Aghustus 1950
  • Rumusân sè kalèma': Rumusân sè awwal menjiwai rumusân sè kaḍuwâ' bân aropa'aghi suatu rangkaian kesatuan kalabân Konstitusi (arujuk Dekret Prèsidèn 5 Juli 1959.

È tangghâl 1 Junè 2016, Prèsidèn Joko Widodo marè tanḍhâ tanang Potosaân Prèsidèn (Keppres) Nomor 24 Taon 2016 tentang Hari Lahèr Pancasila bân nettep aghi mènangka arè libur nasional sè molaè taon 2017.[8]

Fungsi bân kedudukan Pancasila

[beccè' | beccè' sombher]

Berikut rèya pan-bârâmpan fungsi bân kedudukan Pancasila ka'angghuy Naghâra kesatuan Rèpublik Inḍonèsia.

  • Pancasila mènangka jiwa Bhângsa Inḍonèsia: Mènangka nilai-nilai oḍi' è ḍâlem masyarakat bhângsa Inḍonèsia lèbât penjabarân instrumental mènangka acuan oḍi' sè aropa'aghi cita-cita sè terro ècapai tor sesuai kalabân nyabâna bhângsa Inḍonèsia bân polana Pancasila lahèr abhâreng kalabân lahèrra bhângsa Inḍonèsia.
  • Pancasila mènangka kepribadian Bhângsa Inḍonèsia: Aropa'aghi bentuk perran è ḍâlem noḍhu bâḍâna kepribadian bhângsa Inḍonèsia sè bisa è bhidha'aghi kalabân bhângsa laèn, è antara sikap mèntal, tèngka pola, bân amal kalakowan bhângsa Inḍonèsia.
  • Pancasila mènangka pandangan oḍi' Bhângsa Inḍonèsia: Aropa'aghi kristalisasi pengalaman oḍi' è ḍâlem sajhârâ bhângsa Inḍonèsia sè la aghâbây tèngka, bâbâtek, tèngka pola, tata krama norma, bân ètika sè la ngalahèrraghi pandangan oḍi'.

Sombher

[beccè' | beccè' sombher]
  1. ↑ Hatta, Mohammad (2015). Politik, Kebangsaan, Ekonomi (1926-1977). Jakarta: Kompas. hlm. 309. ISBN 9789797099671.
  2. ↑ M.H, Dr Jazim Hamidi, S. H. (2013-01-12). CIVIC EDUCATION (in Indonesia). Gramedia Pustaka Utama. ISBN 978-602-03-4927-5.{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  3. ↑ Suwarno, P.J. Pancasila Budaya Bangsa Indonesia. hlm. 12.
  4. ↑ Justus, Schindehütte, Matti (2006-05-29). "Zivilreligion als Verantwortung der Gesellschaft  : Religion als politischer Faktor innerhalb der Entwicklung der Pancasila Indonesiens" (in Jerman). Archived from the original on 2017-08-20. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  5. ↑ Sihotang, Kasdin; Mikhael, Mali Benyamin; Molan, Benyamin; Kama, Vinsensius Felisianus (2019-07-30). Pendidikan Pancasila: Upaya Internalisasi Nilai - Nilai Kebangsaan (in Indonesia). Penerbit Unika Atma Jaya Jakarta. ISBN 978-623-7247-07-4.
  6. ↑ Samosir, Hairul Amren. Pancasila (in Indonesia). PT Inovasi Pratama Internasional. ISBN 978-623-8160-09-9.
  7. ↑ S.H, Prof Dr Sutan Remy Sjahdeini (2021-08-01). Sejarah Hukum Indonesia: Seri Sejarah Hukum (in Indonesia). Prenada Media. ISBN 978-623-218-947-8.
  8. ↑ Humas (2016-06-06). "Jadi Hari Libur Nasional, Inilah Keppres Penetapan 1 Juni Sebagai Hari Lahir Pancasila". Sekretariat Kabinet Republik Indonesia (in Indonesia). Retrieved 2026-06-02.

Èpondhut ḍâri "https://mad.wikipedia.org/w/index.php?title=Pancasila&oldid=64496"