Marongghi

Marongghi (Moringa oleifera) iyâ arèya tombuwân dâri suku Moringaceae. Tombuwân arèya èkennal kalabân nyama: limaran, moringa, ben-oil (minnya' dâri bighina), malunggay (Filipina).

Marongghi bisa lekkas tombu, omorra lanjhâng, ngembhâng salanjhânga taon, bân tahan kondisi panas ekstrim. Asalla tombuwân arèya dâri daerah tropis bân subtropis è Asia Lao'. Tombuwân arèya umum èghunaaghi ghâbây kakanan bân tambha. Bighina marongghi kiya èkaghâbây majhenning aèng skala kènè'.

Jhâjhârbhâ'ân

Bhungkana marongghi tègghina antara 7-11 mèter, bhungkana aropa kaju (lignosus), loros, abârna potè kotor, kolè'en tèpès, abâk kasar, ranca' aropa simpodial bân tombuna kabânnya'an loros bân tègghi. Ḍâunna marongghi anḍi' tanḍhâ aropa: majemuk, tankai lanjhâng, sosonan aseling, ana' ḍâun gasal (imparipinnatus), bân ḍâun bâkto ngoḍâ abârna bhiru ngoḍâ. Buwâna marongghi anyama kalèntang lanjhâng amasaghi tello', lanjhânga 20-60 cm; buwâna sè ngoḍâ abârna bhiru - mon la towa dhâddhi abârna soklat, bighina bungkol - abârna soklat abâk cèlleng, bhungkana biyasana abuwâ omor 12-18 bulân. Ramo'en abentuk tunggang, abârna potè bân bisa marajâ akanta lobak.

Bhungkana marongghi bisa èpabânnya' lèbât bighi (generatif) otabâ lèbât stèk bhungka (vègètatif). Marongghi biyasana tombu è dataran mabâ otabâ tègghi sampè' è katègghiyân 1000 mdpl, bânnya' ètamen mènangka tapal bâtes otabâ paghâr è tanèyan roma otabâ è lokkè'an.