Upuh Ulen-ulen

Upuh Ulen-ulen iyâ arèya kalambhi tradisional Gayo sè biasana èyangghuy bâkto resepsi mantan, tariân tradisional, bân lalampan-lalampan budhâjâ sè la ètoronaghi kalabân toron-tamoron. Kerawang dibi' aropa’aghi hasèl kreativitas manossa sè la dhâddhi nèlaè kaèsaghân ḍâlem kalakowan kaoḍi'ân sè saterrossa dhâddhi kabudhâjâ'an. Sabatara, budhâjâ rowa dibi' aropa’aghi hasèl ènga'na manossa kalaban alam.^[1]

Sajhârâ Kerawang Gayo

Manossa la perna ngalamè ḍuwâ' jhâman Paleolitik bân Neolitik. È jhâman Paleolitik bân awwâl Neolitik manossa molaè tao bân aghâbây bhârang otabâ pakakas ḍâri cellot otabâ tembikar . È bâkto jârèya, ghâlimpo'-ghâlimpo' manossana la nattep bân ngalakonè lalakon tanè otabâ hortikultura . È lowar Inḍonèsia, tembikar sè palèng towa sè ètemmoè ra-kèra taon 6500 SM (Haryono, T bân Priyanti Pakan, 1991: 216-217). È Gayo dibi' kamampowan aghâbây tembikar la èkembhângaghi ḍâlem bhângon cem-macemma bâddhâ akadhi keni (Keni), labu (macemma kendi sè okoranna lebbi kènè'), bâddhâ sè akadhi baskom (buke), kennengngan ngala' aèng bân nyempân aèng (buyung), panci, ghâli bân laènna.^[2]

Tembikar è jhâman atanè è Inḍonèsia panèka polos otabâ èpoles. Akadhi tembikar laènna è Inḍonèsia, carana moles tembikar Gayo tamaso' cara èghâli, èceta', bân ngangghuy caèran sè èbârnaè. Motif polesân umumma geometris, kembhâng, bân kèbân. Bâddhâ-bâddhâ rowa ghi' èghâbây orèng Gayo sampe' satèya taon 40-an. Kaghâbâyân Pembuatan tembikar ros-terrosân ambu polana maso'na dhâ-bâddhâ tèknologi anyar kalabân kaghuna'an sè paḍâ. Sè ta' jellas bâkto orèng Gayo molaè ngèmbangaghi kapènterran aghâbây tembikar rowa, sè sakabbhina kaangghuy ma eppol kabutowan sabbhân arè. Rarowa kèya èyangghui ḍâlem opacara kabinan mènangka sala sèttong unsur tempah, sè akadhi mahar.^[3]

È ḍâlem hubunganna bi' bâkto lambâ'na orèng Gayo, bâḍâ sè ampon nyoba' nalèktèghi hasèl motif polèsan kerawang. Maske cara rèya ghi' ta' èajhâri lem-ḍalem, motif polèsan kerawang è Gayo èyokèr è bâgiyân-bâgiyân tartanto ḍâri roma; aropa'aghi ḍâri lambâng-lambâng bâgiyân bhâdânna kèbân, sè maènga' dâ' jhâman bâto ngoḍâ (Neolitik). Lambâng-lambâng rowa, salaèn èghâbây polèsân, kèya èkabâliaghi dâ' sistem kaparcaja'anna, seni polèsân sè sajân èkembhângaghi, kaabes ḍâ' okèran-okèran geometris sè bâḍâ ghendhung otabâ tangga roma. Salaèn jârèya, pangaro Islam ngalang rèng-orèng kaangghuy aghâbây patung, sè èyangghep atentangan kalabân norma-norma aghâmana (Harun, 1962: 8-11).^[4]

Sombher

↑ Kompasiana.com. "Pesona Kain Kerawang Gayo". KOMPASIANA. Èakses 03-02-2026.
↑ Ferawati, Ferawati (2013-06-01). "MOTIF KERAWANG GAYO PADA BUSANA ADAT PENGANTIN DI ACEH TENGAH". Ekspresi Seni : Jurnal Ilmu Pengetahuan dan Karya Seni (in Inggris). 15 (1). doi:10.26887/ekse.v15i1.167. ISSN 2580-2208.
↑ ENY CHRYSTYAWATI. S. SI, Dra. ERNATIP. SIMBOLIK RAGAM HIAS PADA PERALATAN UPACARA PERKAWINAN.pdf ARTI SIMBOLIK RAGAM HIAS PADA PERALATAN UPACARA PERKAWINAN DI NAGARI AIR BANGIS KABUPATEN PASAMAN (PDF). BALAI KAJIAN SEJARAH DAN NILAI TRADISIONAL PADANG 2004. {{cite book}}: Check |url= value (help)
↑ digtara.com (2026-02-03). "Pakaian Adat Kerawang Gayo Rambah Pasar Internasional". digtara.com | Aspiratif, Benar & Berimbang (in Indonesia). Retrieved 2026-02-03.

[1] Kompasiana.com. "Pesona Kain Kerawang Gayo". KOMPASIANA. Èakses 03-02-2026.

[2] Ferawati, Ferawati (2013-06-01). "MOTIF KERAWANG GAYO PADA BUSANA ADAT PENGANTIN DI ACEH TENGAH". Ekspresi Seni : Jurnal Ilmu Pengetahuan dan Karya Seni (in Inggris). 15 (1). doi:10.26887/ekse.v15i1.167. ISSN 2580-2208.

[3] ENY CHRYSTYAWATI. S. SI, Dra. ERNATIP. SIMBOLIK RAGAM HIAS PADA PERALATAN UPACARA PERKAWINAN.pdf ARTI SIMBOLIK RAGAM HIAS PADA PERALATAN UPACARA PERKAWINAN DI NAGARI AIR BANGIS KABUPATEN PASAMAN (PDF). BALAI KAJIAN SEJARAH DAN NILAI TRADISIONAL PADANG 2004. {{cite book}}: Check |url= value (help)

[4] tara.com (2026-02-03). "Pakaian Adat Kerawang Gayo Rambah Pasar Internasional". digtara.com | Aspiratif, Benar & Berimbang (in Indonesia). Retrieved 2026-02-03.

[1]

[2]

[3]

[4]