Tortor Manduda

Tortor Manduda èngghi panèka sala sèttong tarian masyarakat Batak Simalungun dâri Somattra Ḍâjâ, Indonesia. Artè "manduda" kaghâbây masyarakat Batak Simalungun èngghi panèka "nuttuk padhi sè mangkèna dhâddhi berrâs", saèngghâ Tortor panèka èbâdâ'aghi dhalem rangkèyan pèsta Horja Harangan, èngghi panèka pèsta panèn. Tarian panèka aropa'aghi tarian sè aghâmbhârraghi parasa'an gumbhirâ nalèka panèn padhi kadhâddhiyân. Tari Manduda èngghi panèka sala sèttong dâri bânnya'na senni tari tradisi budhâjâ è Simalungun sè ampon bâdâ dâri jhaman dhimèn, èngghi panèka è jhaman karaja'an Simalungun. Adapun gherra' tari akadhi gherra' motong padhi, ngirik, bân nampis padhi taghâmbhâr lèbat motif-motif gherra'na sè lemmes gemulai bân lincah. Makna dâri tarian Manduda bân musik pangirèng èngghi panèka asahabat otabâ komunikatif, alako areng, krèatif, mandiri, santun, hormat, jojhur, tolèran, disiplin, paduli, sopan, cinta damai, bân dèmokrasi, kalabân tèknik tarian sè èbâghi dhâddhi duwâ', èngghi panèka Tèknik Simalungun Attas bân Tèknik Simalungun Bâbâ.

È dhasarra tèknik è Tari Manduda è Simalungun Attas bân Simalungun Bâbâ èngghi panèka padhâ, akadhi ondok, herbang, manerser, bân eot sè aropa'aghi empa' tèknik sè èajhârraghi sarèng Taralamsyah Saragih. Benni namong letak gèografis sè apangarui pabidâ'ân antara gaya gherra' è Simalungun Attas bân è Simalungun Bâbâ, namong pola aktivitas, pangkabâ'ân (mata pencaharian), sarta suku pandâteng jhughân nyebabaghi paobâ'ân gaya gherra' tari Manduda è kaduwâ' wilayah gâpanèka. Tèknik aropa'aghi atoran-atoran sè bâdâ è masyarakatna, bân ahubungân sarèng pambâgiyân wilayah sacara gèografis, gaya tari panèka dhâddhi bèdâ sè èsabâbaghi sarèng bâdâna camporan suku-suku pandâteng è Simalungun Bâbâ. Suku Simalungun asli lebbi bânnya' ngone è daèrah Simalungun Attas, dhinèng daèrah Simalungun Bâbâ lebbi acampor sarèng panduduk sè amigrasi ka daèrah gâpanèka, akadhi suku Jhâbâ, Melayu, bân Cina, saèngghâ kanyata'an gâpanèka dhâddhi sala sèttong sabâb bâdâna pabidâ'ân gaya dhalem ngibâ'aghi tarian akadhi è tari Manduda.

Tari Manduda aropa'aghi tari krèasi sè ampon atradisi minangka hasèl dâri pambâba'an gaya masyarakat gâpanèka dibi'. Tari Manduda dhimènna asalna dâri ilah sè aropa'aghi laghu rakyat masyarakat Simalungun sè ènyanyiaghi sarèng sakalompok orèng kalabân nada sè èkalowarraghi dâri teppogghân tanang. Dâri ka'dinto, masyarakat Simalungun saterrossa aghâbây dhâddhi sèttong laghu otabâ doding kalabân judul Manduda. Doding Manduda panèka saterrossa dhâddhi pangantarkan tari Manduda sè ngandung pessen sopajâ kaum ngodâ ahormat dâ' kaum sè lebbi towa.