Tongkonan
Tongkonan ( ᨈᨚᨃᨚᨊ ) iyâ arèya bengkona orèng Toraja è Propinsi Sulawèsi Lao', Indonesia.[1] Arsitektur Tongkonan èkennal polana romana sè khas, kalabân sosonan bâbâ, tengnga, bân attas sè aghâdhui kabhâghusân èstètika è dâlem sosonan bân konstruksi. Tongkonan ta' èghuna'aghi polè mènangka kennengngan, namong serrèng ta' èpadhâddhi orèng, polana bhân-sabbhân kalowarghâ sè èpadhâddhi è dissa' umumma ampon abangun bengkona dhibi'.[2] bengko adat Tongkonan sè èukir kalabân bânnya' artè, èlambangaghi status sosial pongghâbâna Tongkonan, sè èpadhâddhi orèng attas.[3]
Sosonan Roma
[beccè' | beccè' sombher]Arsitèktur Tongkonan èkennal polana khas-sâ, kalabân sosonan bâbâ, tengnga, bân attas sè aghâdhui kabhâghusân èstètika è dâlem sosonan bân konstruksi.[4] Sistem sosonan bân konstruksi Tongkonan panèka sistem sosonan sè apèsa sè bâdâ bâgiyân-bâgiyân, panèka bâgiyân bâbâ (sulluk banua), bâgiyân tengnga (kale banua), bân atap (rantiang banua). Bâng-sèbângnga bâdâ sistem sosonan bân konstruksi.[4]
Sistem sosonan bân konstruksi Tongkonan panèka struktur jama', sè gaya rèspon dâri sèttong angghuta sosonan dhâddhi sebbhâb lako dâ' angghuta sosonan sè nolongè. Sistem sosonan otama bengko Tongkonan panèka sistem rangka. Rangka è bâgiyân attas panèka bâgiyân dâri gheddhung bân jhughân afungsi kaangghuy nolongè beban atap. Beban dâri gheddhung bhâdhânna gheddhung èpabâli ka bhân sabbhân rangka soko, bân sabâgiyân bânnya' beban èpabâli lèbât dhâsar ka alas tana.[5]
Konstruksi perrèng sè atompo' bân ètalè'è, èsokong sareng tiyang, aberri' kakowadhân struktural, sè mabi bâgiyân panèka bisa ngadeg kadhibi'an bân apèsa dâri struktur Tongkonan sè laènna.[6] bengko tradisional Tongkonan èkaghâbây dâri kaju ta’ ngangghuy logam akadhi pako. Tongkonan, otabâ roma-roma tradisional Torajan, salanjhângnga persegi lanjhâng, kalabân lanjhâng bân lèbâr akadhi sè èsebbhut è attas. Motif-motif seni otabâ ukiran è attas Tongkonan alambangaghi pangarep jhâ' rèng-orèng è roma bhâkal odi' beccè'.[7]
Ma'na
[beccè' | beccè' sombher]Bengko adat Tongkonan, sè èukir bânnya' artèna, alambangaghi status sosial sè andi', èpadhâddhi è lapès attas. Contona, kaangghuy onèng latar kaodi'ân, status sosial, bân nyamana katoronan orèng coma kalabân atanya dâri Tongkonan sè kemma. Salaèn jârèya, ènyata'aghi jhâ' gaya odi'na orèng, artèna pola pèkkèran sè ènyata'aghi dâlem kalakowan, kodhu èpamaso' dâlem rangka bân struktur adhât sè èlembagaaghi, polana rèng-orèng panèka bâgiyân dâri komunitas komunitas sè bâdâ è Tongkonan.[4]
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Pakan, Pratiknjo, dan Mamosey 2018, kaca 2.
- ↑ Pakan, Pratiknjo, dan Mamosey 2018, kaca 3.
- ↑ Pakan, Pratiknjo, dan Mamosey 2018, kaca 10.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Sir 2018, kaca. 103.
- ↑ Sir 2015, kaca 7.
- ↑ Sir 2018, kaca. 104.
- ↑ Sultan dan Mayasari 2014, kaca. 43.
Rujughân
[beccè' | beccè' sombher]- Idrus, N.I. (2016). "Mana' dan Éanan: Tongkonan, Harta Tongkonan, Harta Warisan, dan Kontribusi Ritual di Masyarakat Toraja". Etnografy Indonesia. 1 (2): 12–26. doi:10.31947/etnosia.v1i2.1612. ISSN 2548-9747.
- Pakan, Pratiknjo, dan Mamosey (2018). "Rumah Adat "Tongkonan" Orang Toraja Kabupaten Tana Toraja Propinsi Sulawesi Selatan". HOLISTIK, Journal Of Social and Culture: 1–16.
- Sultan dan Mayasari (2014). "Teknologi Dan Konstruksi Rumah Tradisional Toraja (Tongkonan)" . DOCPLAYER. 49 (1): 40–45.
- Sir, M.M. (2018). "Karakteristik Konstruksi "tongkon" pada Arsitektur Tongkonan Toraja" . Seminar Ikatan Peneliti Lingkungan Binaan Indonesia: 101–105. doi:10.32315/sem.2.b101.