Tjilik Riwut

Anakletus Tjilik Riwut (2 Februari 1918 – 17 Agustus 1987) panèka pahlawan nasional Indonesia bân Gubernur kaduwâ' Kalimantan Tengnga dâri taon 1958 kantos 1967.

Tjilik Riwut, sè kalabân bângal ajhârbâ'aghi dhibi'na mènangka "orèng alas" polana èlahèrraghi bân èpabhâjheng è alas Kalimantan, panèka orèng sè senneng ka alam sè jhughân ajhâlânaghi kabudâjâ'ân bângatowanna. È bâkto ghi' ngodâ, èpon tello kalè ajhâlân è Polo Kalimantan, ajhâlân soko, nompa' parao, bân ajhâlân rakit. Salèrana mamarè pendidikan SD è kampong asalla. Saterrossa nerrossaghi sakola’an è Sakola’an Keperawatan è Purwakarta sareng Bandung.

Tjilik Riwut panèka orèng Daya' ḍâri suku Ngaju sè ḍhâdḍhi angghuta Angkatan Bersenjata Nasional (KNIP). Parjhâlânan bân parjuwanganna ngalebbi'i bâtes suku kaangghuy ḍhâdḍhi sala sèttong juwarana naghârâ. Paresmianna mènangka Pahlawan Nasional èdhâsarraghi ḍâ’ Keputusan Presiden Nomer 108/TK/Taon 1998 tangghâl 6 November 1998 aropa’agi sèttong wujud pangarghâ’an ḍâ’ parjuwanganna è jhâman kamardhika’an tor pangabdhiyanna ḍâlem mamaju Kalimantan Tengnga.

Militèr

Salastarèna ajhâr è Jhâbâ, Tjilik Riwut èpabâdâhaghi ka Kalimantan sareng Pangeran Muhammad Noor, Gubernur Kalimantan bâkto jârèya, mènangka misionaris ghâbây naghârâ Republik Indonesia sè ghi' bhuru èpaḍhâdḍhi. Namong, èpon ta' noro'. Se noro’ arebbu’ Kalimantan èngghi panèka Harry Aryadi Sumantri, Iskandar, Sersan Mayor Kosasih, F. M. Suyoto, Bahrie, J. Bitak, C. Williem, Imanuel, Mika Amirudin, Ali Akbar, M. Dahlan, J. H. Darius, sareng Marawi.

Rombongan-rombongan èkspèdisi ka Kalimantan ḍâri tana Jhâbâ lajhu abhâdhi rombongan parjuwangan ngalèbâddhi daèra sè lèbâr. Salèrana ngontak pan-bârâmpan suku Daya' è pan-bârâmpan kennengngan è Kalimantan kaangghuy mabâdâhaghi persèpsi ḍâri orèng-orèng sè ella abit odi' è bâbâ pamarènta'an kolonial sopajâ bisa alako areng-sareng kaangghuy mabâdâhaghi panyèttongan.

Salaèn jârèya, Tjilik Riwut andi' peran è ḍâlem mimpin pasukan MN 1001, sè suksès ngalakonè operasi panoronan parasut sè partama è ḍâlem jhâjhârbâ'ân Angkatan Bersenjata Indonesia è tangghâl 17 Oktober 1947, sè sajjhek jârèya èsebbhut mènangka Arè Pasukan Khusus Angkatan Udara Indonesia. È bâkto ghâpanèka pamarènta Indonesia ghi' bâḍâ è Yogyakarta, bân Tjilik Riwut pangkaddhâ Mayor. Pangkat akhèrra panèka Marsekal Udara Kehormatan.

Tjilik Riwut andi' peran ḍâlem integrasi Polo Kalimantan ḍâlem lipatan Republik Indonesia. Mènangka orèng Daya', salèrana abekkèlaghi 185.000 orèng, sè aropa’aghi 142 suku Daya', 145 kapala dhisa, 12 kapala adat, 3 panglima, 10 patih, tor 2 tumengghung ḍâri Kalimantan bâgiyân ḍâlem, sè asompa setia ḍâ’ pamarènta Indonesia mètorot hokom adhât presiden Sukarno è tangghâl Agung Adung Yomber 17, 1946.

Mènangka prajurit, pangalamanna è bâkto perrang notopè sabânnya'na polo Kalimantan bân Jhâbâ. Saellana perrang, Tjilik Riwut aktif è dâlem pamarènta'an. Salèrana atugas mènangka Gubernur Kalimantan Tengnga saamponna sabellunna atugas mènangka Kepala Distrik Sampit bân Bupati Kotawaringin, mènangka koordinator komunitas suku sè terpencil ghâbây sabbhân dhisa Kalimantan, bân sè palèng anyar mènangka angghuta DPR Indonesia.

Tjilik Riwut ngajhâri kamampowan nolès sambi abhâreng Sanusi Pane è koran sabbhân arè Pembangunan. Tjilik Riwut ampon nolès pan-bârâmpan buku bhâb Kalimantan, è antarana: Dayak Food (1948), History of Kalimantan (1952), Maneser Panatau Tatu Hiang, bân Kalimantan Membangun (1979).

È Sennin, 17 Agustus 1987, teppa' sareng Arè Kamerdekaan Indonesia, Tjilik Riwut sèdhâ è omor 69 taon saamponna èrabât è RS Suaka Insan polana panyakèt atè/hepatitis. Èkobhur è pasarèyan Pahlawan Sanaman Lampang è Palangka Raya, Kalimantan Tengnga. Satèya nyamana èabadiaghi kalabân sèttong bandara, Bandara Tjilik Riwut, bân sèttong jhâlân rajâ è Palangka Raya.