Tjakraningrat XII
Raden Adipati Ario Tjakraningrat XII (Èjhâ'ân bhâsa Madhurâ: Cakraningrat XII) iyâ arèya bangsawa Madhurâ, birokrat Hindia Bâlândhâ, bân politikus Inḍonèsia. Salèrana èkennal mènangka Wâli Naghârâ Madhurâ bâkto masa Republik Inḍonèsia Serikat sè marènta antara taon 1948 ghân taon 1950, Bupati Bhângkalan palèng abit ajabat sè amolaè ḍâri taon 1918 ghân taon 1948,[1] bân Bupati Sampang ḍâri taon 1913 ghân 1918.[2]
Raden Adipati Ario Tjakraningrat XII èlahèrraghi kalabân nyama Raden Ario Soerjowinoto è tangghâl 9 Nopèmber 1886 è Bhângkalan mènangka potra kapèng 2 ḍâri bupati Pangèran Tjakradiningrat, sè negghu' pangkat bupati Bhângkalan pertama.[2] Silsilah Soerjowinoto mènangka bâgiyân ḍâri tra Tjakraningrat bisa ètèngghu sampè' ka salèrana sè moljâ Raden Prasena (Tjakraningrat I) ḍâri masa pra-Hindia Bâlândhâ, sè ètugassaghi moso Sultan Agung ḍâri Mataram mènangka orèng sè ngobâsaè Madhurâ Bârâ' è abad ka-17. Soerjowinoto mamarè pendidikanna è Opleiding School Voor Inlandshe Ambtebaren (OSVIA) è Probolinggo.[2]
Ḍâ' taon 1906 salèrana maso' dinas nasional mènangka jhuru tolès kacamadhân è Jhâḍḍi (Kabhupatèn Bhângkalan), aḍhâsarraghi keputusan Residen Madhurâ, tangghâl 28 Maret 1906.
Tapè, tugas administratiffa bânni cita-citana bâkto rowa. Mènangka potra kapèng 2 ḍâri Bupati, salèrana ta' perna anḍi' pèkkèran jhâ' paghi' bhâkal èyolok ka'angghuy ajabat mènangka bupati. Hal laènana, salèrana terro parana kalabân karier mènangka perwirs, ḍâri sabâb rowa salèrana terro alatè kalangghuy pribumi, sè èpajhâghâ è Meester Cornelis ḍâ' taon 1905.
Salèrana apangrasa kasta parana bâkto ramana ta' maghi. Tapè, salèrana pasra ḍa' keputusan rèya, ngocol cita-cita militerra, pas marè rowa nabâng karier administratif.
Aḍhâsar keputusan Residen Madhurâ tanghhâl 16 Pèbruwâri 1907 nomer 18, salèrana èyangkat mènangka jhuru tolèssa kantor asisten residen è Bhângkalan.
Ḍâ' taon sè paḍâ, salèrana akabin bân Raden Ajoe Saleha, potrè Bupati Sampabg, Raden Adipati Ario Satjaadiningrat, bân kompoyya Potra Mahkota Madhurâ, Pangèran Adipati Pakoeningrat, sè adhingghâl omor è taon 1879.
Aḍhâsar keputusan Residen Madhurâ tangghâl 10 Pèbruwâri 1909, No. 57, salèrana èpromosiyâghi dhâddhi mantri polisi è Ketapang bân Sampang. Para' ka akhèr taon sè paḍâ, aḍhâsar keputusan Residen kasebbhut tangghâl 5 Oktober 1909, Nl. 505, salèrana èyangkat dhâddhu asisten wedana è Onderdustrict Kamal sè sibu' bân awalla malarat parana.
È ḍiyâ salèrana abhidhâ'âghi dhibi'na kalabân matuntas kasus-kasus pembunuhan, pembajakan, pencurian terna', bân perampokan sè lako kadhâddhiyân bakto rowa, sè ḍimma nyabâna dhibi' para' ècapo'a.
Aḍhâsar keputusan pamarènta tangghâl 29 Maret 1912 nomer 10, salèrana èyangkat dhâddhi Wedana Paghântennan (Kabhupatèn Mekkasân).
Bhuru ollè sataon satengnga dhâddhi wedana, Soerjowinoti èyangkat dhâddhu Bupati Sampang kalabân gellar Raden Temenggoeng Arjo Soerjowinoto aḍhâsar keputusan pamarènta tangghâl 13 Oktober 1913 No. 1, ḍâlem omor 27 taon, saellana mattowana, Raden Adipati Ario Satjaadiningrat toron takhta.
Salèrana lajhu dhuli amolaè nerrappaghi obâ'ân ḍâ' sistem administrasi sè la ketinggalan zaman è wilayana. Yâkèn jha' kamakmoran nasionalla ghun pèra' bisa èpaDâpa' secara efektif kalaân aberantas buta horop, salèrana madhâddhi pendidikan publik mènangka tugas otamana.
Bâkto taon 1918 kaka'na, Raden Adipati Arjo Soerjonegoro, ngundurraghi diri mènangka bupati sè nomer 2 Bhângkalan bân pènsiun, Raden Toenenggoeng Arjo Soerjowinoto aghântèyaghi mènangka bupati sè nomer 3 è kennengnganna jârèya.
Masyarakat Bhângkalan cè' sennengnga kalabân pèlèyan bupati rèya, polana pamarèta'anna Bhângkalan tettep bâḍâ è angghuta kalowargana Tjakraningrat.
Pertanèyan ban hirtikultura, serta seni bân kerajinan Bâlândhâ, ngaollè pangaro kowat ḍâri rowa. [R.A.A. Tjakraningrat mènangka Regent Bhângkalan] Ḍâ' taon 1920, lebbi ḍâri sataon saellana pangangkatanna mènangka bupati Bhângkalan, salèrana èberri' anugerah gelar Adipati, sementara Gubernur Jenderal aberri' izin ka'angghuy aghântè'è nyamana dhâddhu Tjakraningrat bân nyebbhut dhibi'na Raden adipati Arjo Tjakraningrat molaè Dâri rowa.[2]
Ḍâ' ka kasempadhân pangangkatan dhâddhu Adipati rèya, Residen Madhurâ bakto rowa, S. Cohen, aberri' pengumuman jhâ' Bhângkalan ella èpadhâddhi kabhupatèn mardhika pertama è Madhurâ moso pamarènta.[2]
Rujukan
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Suhendra. "Negara Madura Pernah Ada". tirto.id (in Indonesia). Retrieved 2025-12-25.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 "De locomotief". De locomotief. 1936-03-06. Retrieved 2025-12-25.