Lompat ke isi

Thomas Hobbes

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Thomas Hobbes (/hɒbz/ 5/15 April 1588 – 4/14 Desember 1679) panèka sala sèttong filsuf Inggris. Hobbes èkennal polana bukuna taon 1651 ajudul Leviathan, sè è dâlemma èjhârbâ'aghi bhângon teori kontrak sosial sè apangaro.[1] Salaènna filsafat politik, Hobbes aghâdhui kontribusi dâ' bânnya' bidang laènna, è antarana sejarah, teori hukum, geometri, teologi, etika, bân filsafat umum. Salèrana èangghep sala sèttong pendiri filsafat politik modern.[2][3]

Kaodi'ân Dâ' Adâ'ân

[beccè' | beccè' sombher]

Hertford College, sè èsebbhut Magdalen Hall, panèka kennengngenna Hobbes nerrossaghi pangajhârân akademikna.Thomas Hobbes lahèr è tangghâl 5 April 1588, è Westport, samangkèn bâgiyân dâri Malmesbury è Wiltshire, Inggris. Hobbes èpon lahèr prèmatur è bâkto èbhuna ngèdingaghi invasi Armada Spanyol sè bhâkal dâtâng. Hobbes nolès parkara kadhâddhiyân jârèya jhâ' "èbhuna kaulâ aghâdui ana' kembhâr: kaulâ bân rassah tako'."[4] Hobbes andi' tarètan lakè', Edmund, ra-kèra du taon lebbi towa dâri Hobbes, bân tarètan binè', Anne.

Maskè masa kanak-kanakna Thomas Hobbes bânnya' sè ta' èkennal, akadhi nyamana èbhuna.[5] Ramana Hobbes anyama Thomas Sr., panèka pandhita dâri Charlton bân Westport. Mètorot penulis biografi Hobbes, John Aubrey, ramana Hobbes ta' terdidik bân "mandhâng rendâ dâ' pendidikan."[6] Thomas Sr. segghut atokar sareng pandhita lokal è lowar gerejana, sè maksa èpon Thomas Sr. kalowar dâri London. Hasèlla, kalowarghâ Hobbes èpatoro' ka tarètan lakè'na Thomas Sr., nyamana Francis, produsèn sarong tanang sè soghi sè ta' andi' kalowarghâ dhibi'.

Pendidikan

[beccè' | beccè' sombher]

Hobbes Jr. èdidik è gereja Westport molaè aomor empa' taon. Saellana jârèya èsakola'aghi è sakola'an Malmesbury, bân saterrossa è sakola'an swasta sè èjhâlânaghi sareng orèng ngodâ anyama Robert Latimer, lulusan dâri Universitas Oxford.[7] Hobbes panèka morèd sè beccè'. È antara taon 1601 bân 1602 èpon Hobbes èntar ka Magdalen Hall, sè dâ'-adâ'ân anyama Hertford College, Oxford. È dissa' èpon èajhâri logika skolastik bân matematika.[8][9][10] Kapala sakolana, John Wilkinson, panèka orèng Puritan bân andi' pangaro dâ' Hobbes. Sabellunna èntar ka Oxford, Hobbes nerjema'aghi Medea karyana Euripides dâri bhâsa Yunani dâ' bhâsa Latin.

È universitas, Thomas Hobbes tatarob noro' kurikulumma dhibi', polana korang poron dâ' pangajhâran skolastik.[7] Saellana kalowar dâri Oxford, Hobbes mamarè gelar BA-na è St John's College, Cambridge è taon 1608.[11] Salèrana èsaranaghi sareng Sir James Hussey, kapala sakola'ânna è Magdalen, kaangghuy ngajhâri William, pottrana William Cavendish[7], Baron dâri Hardwick (bân saterrossa Earl of Devonshire), bân molaè ahubungan saomor odi' sareng kalowarghâ jârèya.[12]

Di-Budina Kaodi'ân

[beccè' | beccè' sombher]

Bânnya'na publikasi Hobbes (ètambâ karya-karya laènna tentang matematika bân terjemahan bhâsa Inggris dâri Iliad bân Odyssey karya Homeros dâlem bhâsa inggris) abhuktèaghi produktivitasna Hobbes è omorra sè sajân towa.[13] Hobbes aomor 63 taon bâkto "Leviathan" èterbitaghi, bân terros nolès kantos sedhâ è omor 91 taon.[13] Hobbes odi' è bâbâna kalowarghâ Cavendish, sè aberri' perlindungan bân keamanan.[13] Saterrossa, bâkto Charles II, morèddhâ sè lambâ', marènta è Inggris, Hobbes èsapora polana bhuru ka Inggris bân anti-monarki.[13]

Maskè Hobbes andi' pengikut sè èsto è Inggris, èpon lebbi èhormati bân apangaro è Prancis.[13] Salèrana èangghep sala sèttong filsuf sè palèng bhâgus, bân bukuna "Leviathan" dhâddhi kalonta è dissa'.[13]

Hobbes sèdhâ è tangghâl 4 Desember 1679.[13] Èpon ampon sakè' sè sanget molaè bulan Oktober bân ampon ngadhebbi stroke saminggu sabellunna sèdhâ.[13] Hobbes èkobhur è Hault Hukcnall, semma' Hardwick Hall.[13] È attas bâto nisanna bâdâ oca' sè ètolès sareng Hobbes dhibi': "salèrana panèka sarjana, bân polana reputasina è bânnya' èlmo, maka èkennal è dâlem bân è loar naghârâ."[13]

Pangaro

[beccè' | beccè' sombher]

Tolèsan-tolèsanna Hobbes, khusussa "Leviathan," cè' apangarona dâ' sakabbhina filsafat politik bân moral salastarèna è Inggris.[14] È dhârâdhân Èropa, Hobbes jhughân aghâdhui pangaro sè kuat.[14] Sala sèttong filsuf sè ampon èpangaroè sareng Hobbes panèka Baruch Spinoza.[14] Spinoza èpangaro Hobbes dâlem pamangghi politik bân jhughân dâlem hubunganna sareng Alkètab.[14]

Hobbes jhughân sala sèttong filsuf sè palèng apangaro è dâlem perdebatan antarana karep bèbas bân determinisme.[14] Salèrana jhughân sala sèttong filsuf bhâsa sè palèng penting, sè aberri' argumèn jhâ' bhâsa èghunaaghi bânnè namong kaangghuy ngajhâri dunnya namong jhughân kaangghuy noddhuaghi kalakowan bân kaangghuy manyambhung jhânjhi bân kontrak.[14]

Hobbes jhughân aghâdhui pangaro dâlem pangajhârân kontraktarianisme.[15] Kontratarianisme panèka bâgiyân dâri teori moral bân politik sè aghunaaghi gagasan teori kontrak sosial.[15] Hobbes panèka sala sèttong filsuf kontrak sosial tradisional sè aghunaaghi gagasan kontrak sosial kaangghuy negghâ'aghi peran naghârâ.[15] È ka'dinto, Hobbes merintis sala sèttong dâri duwâ' argumèn moral sè bâdâ ghâbây kontrak sosial.[15] Jenis argumèn moral laènna ghâbây kontrak sosial èghâbây sareng Immanuel Kant.[15]

Salaèn jârèya, Hobbes jhughân filsuf modern sè partama nganjuraghi sensasionalisme.[16] Sensasionalisme panèka pamangghi jhâ' sadhâjâ kabâdâ'an mèntal, khusussa kabâdâ'an kognitif manossa, èghâdhui dâri komposisi otabâ asosiasi sènsasi otabâ rassa.[16]

Sombher

[beccè' | beccè' sombher]
  1. ↑ Lloyd, Sharon A.; Sreedhar, Susanne (2022), Zalta, Edward N.; Nodelman, Uri (ed.), "Hobbes's Moral and Political Philosophy", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Edisi Fall 2022), Metaphysics Research Lab, Stanford University, diakses tanggal 2023-03-10
  2. ↑ Williams, Garrath. "Hobbes, Thomas: Moral and Political Philosophy". Internet Encyclopedia of Philosophy. Diakses tanggal 2023-03-10.
  3. ↑ Sheldon, Garrett Ward (2003). The History of Political Theory: Ancient Greece to Modern America. Peter Lang. hlm. 253. ISBN 978-0-8204-2300-5.
  4. ↑ Hobbes, Thomas (1679). "Opera Latina". Dalam Molesworth, William (ed.). Vita carmine expressa. Vol. I. London. hlm. 86.
  5. ↑ Jacobson, Norman; Rogow, Arnold A. (1986). "Thomas Hobbes: Radical in the Service of Reaction". Political Psychology. 8 (3). W.W. Norton: 469. doi:10.2307/3791051. ISBN 978-0-393-02288-9. ISSN 0162-895X. JSTOR 3791051. LCCN 79644318. OCLC 44544062.
  6. ↑ Sommerville, J.P. (1992). Thomas Hobbes: Political Ideas in Historical Context. MacMillan. hlm. 256–324. ISBN 978-0-333-49599-5.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Robertson 1911, hlm. 545.
  8. ↑ "Philosophy at Hertford College". Oxford: Hertford College. Diakses tanggal 24 July 2009.
  9. ↑ Helden, Al Van (1995). "Hobbes, Thomas". The Galileo Project. Rice University.
  10. ↑ King, Preston T. (1993). Thomas Hobbes: Politics and law. Routledge. hlm. 89. ISBN 978-0-415-08083-5.
  11. ↑ Oxford Dictionary of National Biography (Edisi online). Oxford University Press.
  12. ↑ O'Connor, J. J.; Robertson, E. F. (November 2002). "Thomas Hobbes". School of Mathematics and Statistics. Scotland: University of St Andrews.
  13. ↑ 13,00 13,01 13,02 13,03 13,04 13,05 13,06 13,07 13,08 13,09 Noel Malcolm. 2006. "A Summary Biography of Hobbes". In The Cambridge Companion to Hobbes. Tom Sorell, ed. 13-44. London: Cambridge University Press.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 Bernard Gert. 1999. "Hobbes, Thomas". In The Cambridge Dictionary of Philosophy. Robert Audi, ed. 386-390. London: Cambridge University Press.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 J.Ham. 1999. "Contractarianism". In The Cambridge Dictionary of Philosophy. Robert Audi, ed. 182-184. London: Cambridge University Press.
  16. ↑ 16,0 16,1 Kenneth P. Winkler. 1999. "Sensationalism". In The Cambridge Dictionary of Philosophy. Robert Audi, ed. 833. London: Cambridge University Press.
Èpondhut ḍâri "https://mad.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_Hobbes&oldid=47669"