Tari Golèk Menak
Tarian Golek Menak (bhâsa Jhâbâ: Beksan Golèk Menak) panèka samacemma tarian klasik asal Yogyakarta, sè ècèpta'aghi sareng Sri Sultan Hamengkubuwono IX. Tarian Golek Menak asalla ḍâri gagasân Sri Sultan Hamengkubuwono IX saellana nyaksè’è panampilân bâjâng Golek Menak sareng tokang bâjâng ḍâri ḍaèra Keḍu è taon 1941. Tarian paneka jhughân ènyamaè Beksan Golek Menak otabâ Beksan Menak, artèna “ngamen bâjâng-bâjâng Golek Menak.”[1]
Penciptaan
[beccè' | beccè' sombher]Maskèya ce’ tarèsnana ḍâ’ kabhudhâjâ’ân rèng-orèngan bâjâng, Sultan Hamengkubuwono IX arencana’aghi abhâdhi lakon se nampilaghi tarian bâjâng orèng. Ka'angghuy alaksana'aghi pèkkèran panèka, è taon 1941, Sultan ngolok para ahli tari sè èpimpin sareng K.R.T. Purbaningrat, èbhânto sareng K.R.T. Brongtodiningrat, Pangeran Suryobrongto, K.R.T. Maḍukusumo, K.R.T. Wiraḍipraja, bân K.R.T. Mertoḍipuro, R.W. Henḍramarḍawa, R.B. Kuswaraga, bân R.W. Larassumbaga.
Proses aghâbây bân latèyan ghâbây iḍe panèka èghuna'aghi bâkto sè cokop abit. Penampilan lughâllu èlaksanaaghi è Karaton yogyakarta Haḍiningrat è taon 1943 ka'angghuy maènga' ulang taon Sultan. Panampèlan ghi' ta' samporna, polana rancangan kostum ghi' è tahap latèyan. Cèpta'an lughâllu Sultan èpamèr tello' tokoh:
- jenis tokoh binè' ka'angghuy ḍewi Suḍarawerti bân ḍewi sirtupelaeli
- Jenis tokoh lake' sè èhalusaghi ka'angghuy Raḍen Maktal
- Jenis tokoh sè soghâ' ka'angghuy Prabu Ḍirgamaruta
Tello’ macem tokoh ka’ḍinto esaji’aghi ḍâlem ḍuwâ’ beksan (tarian) : perrang antara ḍewi Suḍarawerti sareng Dewi Sirtupelaeli, tor perrang antara Prabu Ḍirgamaruta sareng Raḍen Maktal.
Panyamporna'an
[beccè' | beccè' sombher]Lèbât papangghiyân, ḍialog, sareng seminar antara Sultan sareng para seniman, Sultan Hamengkubuwono IX abhâdhi tim ka'angghuy nyamporna'aghi tarian Golek Menak ala Yogyakarta. Tim kasebbhut aropa'aghi ennem lembaga: Siswo Among Beksa, Pusat palatèyan Tari Bagong Kussudiardja, SMA Karawitan Inḍonesia (SMKI), Marḍawa bhuḍâjâ, Himpunan Surya Kencana, sareng Lembaga Kesenian Inḍonesia (ISI) Yogyakarta. Saellana ènyata'aghi komitmen ka'angghuy nyamporna'aghi tarian Golek Menak è tangghâl 1 Juni 1988, ennem lembaga kasebbhut lajhu ngajhâri lokakarya è bâng-sèbâng lembaga, sè nojjhuaghi karyana.
Kalabân morèḍ Among Beksa
[beccè' | beccè' sombher]ghilirân kasèttong èka'anḍi' morèd Among Beksa è tangghâl 2 juli 1988. Lokakarya sè èselenggara'aghi bi' siswa Among Beksa pimpinan R.M Ḍinusatama èawâlli kalabân pèntas fragmen lakon Kelaswara. bân nampilaghi 12 tipe karakter, èngghi panèka:
Alus impur (tokoh-tokoh Mental, Ruslan, bân Jayakusuma)
Alus impur (tokoh Jayengrana)
Alur kalang kinantang (Perganji)
Gagah kalang kinantang (Kewusnendar, Tamtanus, Kelangjajali, Nursewan, bân Gajah Biher)
Gagah kambeng (Lamâahur)
Gagah bapang (tokoh Umarmaya)
Gagah bapang (Umarmaḍi sareng Bestak)
Raseksa (Jamum)
Puteri (Aḍaninggar, putri Cina)
Puteri impur (Suḍarawerti bân Sirtupelaeli)
Puteri kinantang (Ambarsirat, Tasik Wulan Manik Lungit, sareng Kelaswara)
Raseksi (Marḍawa sareng Marḍawi)
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Gaby. "Tari Golek Menak: Sejarah, Properti, dan Keunikan Tariannya" (in Indonesia). Retrieved 2025-12-29.