Sunan Bonang
Sunan Bonang: Biografi Awal sarâng Pendidikan
[beccè' | beccè' sombher]Raden Makdum Ibrahim otabâ Sunan Bonang laér e sorbhajâ taon 1465 M. Salerana dhâddhi potra sè kapèng empa' dâri Sunan Ampel (Raden Rahmat), sè ngadiri Pesantren Ampel denta, dâri parbinéyan sareng Nyai Ageng Manila, pottrèna Bupati Tuban, Arya Teja.
Tombu e lingkungan nèngrat sè agamis, Raden Makdum Ibrahim narema pendidikan Islam sè ka'-bhâkalan dâri ramana dhibi' e Pesantren Ampel denta. Dâgghi' dhalem ghânca'anna, salerana terros jhellâh ka naghara Pasai, Aceh, bân aghuru ka Syekh Maulana Ishak, ramanah Sunan Giri.
Katèllèghân bân kakonnèssanna mènangka orèng èlmo sè samporna, polana mumpuni e bârâng-bârâng èlmo, tamaso' fikih, ushuluddin, tasawuf, seni, sastra, arsitektur, ban bèla dhiri silat. Kakoncèn silat èpon dâgghi' èghuna'aghi ka'angghuy ngalè'è sèkèngaghi orèng nyama Raden Said, sè dâgghi' tobat, daddi murèt èpon, ban kaghânna' daddi Sunan Kalijaga.[1]
Asal Molana Nyama ban Dakwah
[beccè' | beccè' sombher]Ghelâr Sunan Bonang èbhâgiyaghi ka Raden Makdum Ibrahim lèbât duwâ' versi sè palèng kènnèng:
- Pangèdhiri Tèttèan Mosik Bonang: Mon èkonon, salerana pangèdhiri sala sèttong parèngghèn gamelan sè ngaghâdhuwân tonjolân e bagiyan tongnga' (Bonang). Salerana ngaghuna'aghi tèttèan mosik ka'dhinto mènangka sèngghân dakwah.
- Kennèngngan Èngghâl e Dhèmak: Versi sè laèn anyama'aghi bânnè' ghèlar ka'dhinto asala dâri Dhisa Bonang, kennèngngan èpon èngghâl nalèka daddi imam Masjid Dhèmak atas panyona Raden Patah, pangèdhiri Kasultanan Dhèmak.
Awal dakwah Sunan Bonang èmolé dâri Kediri, Jawa Timur, kennèngngan èpon ngadhiri langghâr otabâ mosalla e tèngghèr Songay Brantas, Dhisa Singkal. E ka'dhinto, salerana ta' tèmpas ngislamaghi Adipati Kediri, Arya Wiranatapada, sareng pottrènna. Sa'amponna dâri Kediri, salerana terros dakwah ka Demak.
Dhakwah lèbât Seni ban Sastra
[beccè' | beccè' sombher]Sunan Bonang èkaghâli mènangka ulama sè dakwah lèbât sèngghân séni ban buḍaya ka'angghuy narèk simpati masarakat jhâbâh.
- Tèttèan Mosik Gamelan: Salerana ngaghuna'aghi tèttèan mosik Bonang, parèngghèn mosik kètto' sè bunto' ban ngaghâdhuwân tonjolân e tongnga'na. Sèttonganna arèp dhâri gamelan sè èyoladhi Sunan Bonang narèk partèyan orèng dhisa, sè dâgghi' arame-rame dhateng ban mèrnèngaghi tembang-tembang sè ngangguy ajhârân Islam.
- Karya Sastra: Sunan Bonang ngarang sa'èco tembang tengnga'an macapat, kabbhi kabbhi Kidung Bonang. Karya sastrana sè palèng kaonangngan iyâ arèya Suluk Wujil, sè èakoni mènangka sala sèttong karya sastra palèng raja e Nusantara. Naskah asli Suluk Wujil samangkèn èsèmpen e parpustakaan Universitas Leiden, Bâlândhâ.
- Wayang: Salerana jughân mampan ngoladhi wayang, sareng nambahaghi ricikan (détail) kabbhi kabbhi jhârân, ghâjâh, macan, garuḍa, karèta perrang, bân rampogani ka'angghuy mamporna'aghi oladhânna bân nyèlèbbhi ajhârân Islam.
Sunan Bonang fokus sanget dâlem ngègâbâ'aghi paranna mènangka ulama' bân seniman, bân salerana ta' sempat abinè' kantos wafat è taon 1525 M. Bhuju' èpon èbhâḍâ'âghi e kompleks parbhujukan Dhisa Kutorejo, Tuban, e sâddhi'en bârâ' alun-alun dhâmpè' Masjid Agung Tuban.