Lompat ke isi

Soetran

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika
Infobox orangSoetran
Carèta oḍi'
Èlahèraghi5 April 1921 Suntingan nilai di Wikidata
Cangkring (id) Terjemahkan Suntingan nilai di Wikidata
Sèdhâ1r Juli 1987 Suntingan nilai di Wikidata (66 taon)
Koṭṭa Sorbhâjâ Suntingan nilai di Wikidata
  Gubernur Papua (id) Terjemahkan 

Suntingan nilai di Wikidata
Kalakoan
KarjâPersonel militer (id) Terjemahkan Suntingan nilai di Wikidata
Partai politik (id) TerjemahkanPartai Golongan Karya (id) Terjemahkan Suntingan nilai di Wikidata

Brigadir Jenderal TNI (HOR) (Purn.) Soetran (EBI: Sutran, 5 April 1921 – 1 Juli 1987) iyâ arèya tokoh militèr bân politisi Inḍonèsia sè dhâddhi Bupati Trènggalè' ḍâri taon 1968 sampè' 1975 bân Gubernur Irian Jaya ḍâri taon 1975 sampè' 1981. [1]

Lahèr è Siḍoarjo, Soetran ambu ḍâri sakola ḍhâsar è kellas 4 bân alako sakabbhina kalakowan. Neng taon 1942, Soetran maso' ka ḍâlem organisasi Pembèla Tanah Air (PETA) kalabân pangkat budancho (akadhi sèrsan). Samarèna kamardhika'an Inḍonèsia, Soetran maso' Tentara Nasional Inḍonèsia (TNI), bân dhâddhi Komandan Distrik Militèr (Dandim) è Mèrauke bân Trènggalè'. Soetran ngaollè jabatan politik sè kapèsân è bâkto la èpèlè mènangka Bupati Trènggalè' neng taon 1968. Sala sèttong karakteristik kepemimpinanna iyâ arèya sistem komando sè èkala' bi' pamarènta ḍaèra. Karja sè palèng rajâ Soetran dhâddhi bupati iyâ arèya madhâddhi Trènggalè' mènangka pusat cengkè sa-Jhâbâ Tèmor. Soetran jhughân ngosollaghi tembokisasi (pembangunan gheḍḍhung) bân reboisasi è Trènggalè' ka'angghuy mabhâghus oḍi' rakyat Trènggalè'. Soetran dhâddhi bupati polè ka'angghuy sè kaḍuwâ' neng taon 1973, bân Trènggalè' narèma penghargaan Parasamya Purnakarya Nugraha mènangka kabupatèn sè palèng bhâghus neng taon 1974.7

Polana karjâna saè, Soetran dhâddhi Gubernur Irian Jaya è taon 1975. Soetran nerrapaghi program wâjib namen cengkè sè èwâjibaghi ka orèng bân instansi è Irian Jaya ka'angghuy namen cengkè. Polana program kasebbhut, Soetran èkoca' mènangka "Gubernur Cengkè". Maskè ḍâiyyâ, program kasebbhut gagal polana ru-kabhuru, ta' tao carana namen cengkè, bân kèrèman cengkè ḍâri Trènggalè' maskè ghita' èettès, bân korangnga sosialisasi program. Propènsi kasebbhut jhughân ngalamè ḍuwâ' kalè lènḍhu è taon 1976. Soetran ambu dhâddhi gubernur è taon 1981, ra-kèra empa' bulân lebbi abit ḍâri sè èrencana'aghi. Samarèna ambu ḍâri jabatân gubernur, Soetran neptep è Sorbhâjâ bân adhingghâl omor è taon 1987.

Bâkto kènè' bân karjâ militèr

[beccè' | beccè' sombher]

Soetran èlahèrraghi è tangghâl 5 April 1921 è Dhisa Cangkring, Sidoarjo, ḍâri kalowarga rèng tanè. Polana kabâḍâ'en eppa'en sè buta, Soetran ambu asakola è bangku kellas 4 sakola ḍhâsar (SD) bân molaè nyarè kalakowan. Soetran molaè alakonè pan-bârâmpan macem kalakowan, akadhi mènangka tanè, penampil è hajatân, bân pemaèn ludruk kalèlèng.

È taon 1942, penjajahan Jeppang è Inḍonèsia, Soetran ajâlânè saloka militèr è Renseitai, akademi militèr sè èbângun bi' tentara Jeppang. Soetran kantos dhâddhi angghuta satuan Pembèla Tanah Air samarèna lulus bân ngaollè pangkat budancho (setara kalabân sèrsan). Samarèna Inḍonèsia mardhika, Soetran agabung ka ḍâlem Badan Keamanan Rakyat (cikal bakal TNI) bân ètempataghi mènangka komandan sèksi neng Batalion Tjipto sajjhâ' tangghâl 17 Sèptèmber 1945.[2]

Samarèna Rèvolusi Nasional Inḍonèsia la marè neng taon 1949, Soetran noro' Latihan Persamaan Perwira bân lulus dhâddhi Lètnan sèttong neng taon 1950. Soetran kantos noro' pan bârâmpan pendidikân militèr laènna, è antarana Pendidikan Persiapan Untuk Perwira è Jember (lulus 1956) bân Kursus Perwira Lanjutân Satu è Banḍung (lulus 1957).

Neng taon 1958, Soetran dhâddhi Bhâkkèl komandan Batalyon Infanteri 511 kalabân pangkat Lètnan sèttong. Empa' taon kantos, pangkatdhâ èpaongghâ ka kaptèn bân Soetran dhâddhi komandan Batalyon Infanteri 511. Korang ḍâri sataon kantos, neng taon 1963, Soetran èpangallè ka Irian Jaya bân dhâddhi komandan distrik militèr (Dandim) è Tanah Merah, Boven Digoel. Neng taon 1967, Soetran abâli èpangallè ka Jhâbâ Tèmor, dhâddhi Dandim Trènggalè'. Soetran jhughân narèma kenaikan pangkat dhâddhi mayor.[3]

Neng ahèr masa jabatanna dhâddhi Gubernur Irian Jaya taon 1980, Soetran narèma kenaikan pangkat kehormatân ḍâri kolonèl dhâddhi brigadir jènderal.

Bupati Trènggalè'

[beccè' | beccè' sombher]

Penamenan cengkè

[beccè' | beccè' sombher]

Soetran èlantik dhâddhi Bupati Trènggalè' neng tangghâl 3 Oktobèr 1968, aghântè'aghi Moeladi[4]. Sabellunna Soetran tojhu' neng korsè bupati, Trènggalè' èkennal mènangka daèrah sè miskèn bân segghut ngalamè mosèm nèmor lanjhâng sè nyebabaghi kakerrèngan neng daèrah kasebbhut. Gaplèk, kananan utama penduduk Trènggalè', ta' bisa ètamen bân èpolong mon ghi' musèm nèmor.

Soetran molaè nyarè solusi ka'angghuy masala kakerrèngan samarèna Soetran negghu' jabatân dhâddhi Bupati Trènggalè'. È bâbâna Soetran, pamarènta daèrah Trènggalè' anḍi' usaha ka'angghuy nyarè komoditas sè anḍi' nèlay tèngghi sè sesuai kalabân lahan rakyat. Samarèna nemmo jhâ' cengkè aropa'aghi taneman sè palèng cocok ka'angghuy ḍaèra kasebbhut, Soetran molaè nè'-sakonè' maksa penduduk Trènggalè' ka'angghuy namen cengkè.

Panamenan cengkè kasebbhut abuwâ'aghi hasèl nè'-sakonnè' è bâkto samarena èmolaè. Tana Trènggalè' sè tandus èobâ dhâddhi tana sè bhiru kalabân cengkè bân kabupatèn kasebbhut dhâddhi pusat produksi cengkè è Jhâbâ Tèmor. Maskè'epon perkebunan cengkè ghun 16,21% ḍâri sakabbina lowas tana sè bâḍâ, produksi cengkè nambâ pendapatân masyarakat Trènggalè' ra-kèra 21 miliar rupiah per taon. Wilayah Trènggalè' kantos dhâddhi idèntik kalabân cengkè, bân penduduk è ḍissa kantos ghun ngandâllaghi cengkè mènangka tong-sèttongnga sombher penghasilân.

Donald K. Emmerson, seorang peneliti politik, anḍi' pendapat jhâ' keberhasilân pembangunan Trènggalè' è bâbâna pamarèntana Soetran polana sistem kepemimpinan komando sè èanut. Emmerson anḍi' pendapat jhâ' Soetran anḍi' tanggung jawab penuh ḍâ' prosès pembangunan è wilayah kasebbhut bân ajâlânaghi pamarènta ḍaèrah mènangka perpanjangan tanganna dhibi'.

Tembokisasi bân rèboisasi

[beccè' | beccè' sombher]

Sabellunna penunjukkânna dhâddhi bupati, kantor-kantor pamarènta bân militèr ghi' aghuna'aghi gubuk sè rèyot. Soetran anḍi' usaha ka'angghuy mabhâghus kabâḍâ'ân rèya lèbât konsèp tembokisasi. Konsèp sè èkoca'aghi kasebbhut ngajhâ' orèng Trènggalè' ka'angghuy abângun gheḍḍhung è sakètar romana bâng-sèbânga. Sampe' taon 1972, hampèr sakabbhina roma è Trènggalè' la anḍi' gheddhung.

Salaèn program tembokisasi, Soetran jhughân nyoro rèboisasi è Trènggalè'. Soetran nyoro orèng ka Trènggalè' jhâ' "ta' ollè sajengkal tana sè kosong ḍâri tamenan". Soetran terro ajâgâ Trènggalè' aman ḍâri bencana kakerrèngan sè lanjhâng bân abâghi tambâ'ân pèssè ka Kabupatèn ḍâri èkspor kaju-kaju akadhi pinus, jhâtè, bân akasia.

Nyama Trènggalè' aobâ

[beccè' | beccè' sombher]

Neng taon 1971, kalabân alasan ka'angghuy ngobâ citra jhubâ' Trènggalè', Soetran ngosollaghi nyama Trènggalè' dhâddhi Trenggalèh. Mènorot Soetran, oca' sè ahèrrè bi' suku oca' -ek ḍâlem bhâsa Jhâbâ anḍi' konotasi sè jhubâ' (conto: jelek/elek, kemenyek, tekek). Soetran ngoca' jhâ' nyama Trènggalè' segghut èkaghâbây bahan èjèk bi' orèng Jhâbâ mènangka singkatân ḍâri terang enggone wong elek (jellas-jellas tempattâ orèng jhubâ') dhâddhi Trenggalih, kalabân singkatânna Terang Ing Galih (terrang è atè sadhâjâ).

Bânnya' pejabat Trènggalè' sè nolak rencana Soetran kasebbhut. Mereka anḍi' pendapat jhâ' paobâ'en nyama parlo prosès administratif bân birokratik sè cè' malaratdhâ. Maskè ollè tentangan, Soetran tettep ajhâlânaghi rencana bân nèng taon sè padá Soetran abântuk tim sè menginvèstigasi asal-usul nyama Trènggalè', kamunculân sè tartolès awwâl ḍâri nyama Trènggalè', bân kemungkinan anyamaè ulang Trènggalè' kalabân arujuk ka kamunculân sè awwâl ḍâri nyamana. Proyèk rèya tettep èjâlânnaghi pan-bârâmpan taon samarèna Soetran ningghâllaghi jabatân bupati Trènggalè'. Tim kasebbhut berhasil nemmo bân adokumèntasi'aghi awwâl mola berdirina Trènggalè' bân kamunculân awwâl nyama Trènggalè'. Namong, tim kasebbhut nolak usulân ka'angghuy ngobâ nyama Trènggalè'.

Parasamya Purnakarya Nugraha

[beccè' | beccè' sombher]

Polana èyangghep suksès mènangka Bupati Trènggalè' lèbât program namen cengkè, Soetran èpèlè polè mènangka bupati ghâbây pèriode kaduwâ' è taon 1973. È taon 1974, Kabupatèn Trènggalè' narèma pangarghâ'ân `dâri Prèsidèn Soeharto sè aropa'aghi Parasamya Purnakarya Nugraha,[4] sèttong pangarghâ'ân ghâbây Bupati/Provinsi kalabân hasèl pembangonan sè palèng bhâgus è bâkto pâlaksanaan Rencana Pembangonan Lèma Taon.[5] Pengaarghâ'ân panèka ètarèma sareng Gubernur Jhâbâ Tèmor Mohammad Noer ḍâri Prèsidèn Soeharto è sèttong upacara sè èlaksana'aghi è tangghâl 21 Agustus 1974 è Stadion Tambaksari.[6]

Gubernur Irian Jaya

[beccè' | beccè' sombher]
Presiden Soeharto mèrri' Parasamya Purnakarya Nugraha ka'angghuy Trenggalek ḍâ' Gubernur Jâbâ Tèmor, Mohammad Noer.

Sa'amponna dhâdhhi bhupatè Trenggalek duwâ' periode, Soetran ètunjuk sareng Menteri Dâlem Negeri Amirmachmud ka'anggghuy dhâddhi Gubernur Irian Jaya.Soetran èpadhâddhi pejabat gubernur è tangghâl 31 April 1975, ghâbây gântèna Acub Zainal.[7] Masa jabatana sè dhâddhi penjabat gubernur lamarè tèppa' èpon èlantik dhâddhi gubernur definitif è tangghâl 12 Agustus 1975. Bâkto jabatanna koḍu marè è tangghâl 4 Sèptèmber 1980, tapè polana sobung gântèna gubernur,[8] masa jabatanna èpaterros sampè' 20 Jânuwari 1981.[9]

Wajib Nanem Cengkè

[beccè' | beccè' sombher]
Soetran (kanan) menerima DIP Proyek pambangonan Nasional ka'angghuy Provinsi Irian Jaya ḍâri Menteri Ḍâlem Negeri Amirmachmud.

Sa'amponna dhâddhi penjabat gubernur Irian Jaya, Soetran molay nerapaghi program sè ampon èpon lakoni è Trenggalek kabit pètto' taon. È tangghâl 20 Mèi 1975, Soetran mencanangkan program Wâjib nanem Cengkè (WTC).[10] Soetran berpendapat cengkè bisa mèrri' hasèl sè rajâ ḍâ' penghasèlana ḍaèra Irian Jaya. Polana program kasebhut, Soetran èolok "Gubernur Cengkè".[11]

Mènorot èssèna komando sè èpakaloar Soetran, satèyap kopala kalowarga è Irian Jaya è kenning wâjib namen. kalowarga sè oḍi' è dhisa koḍu namen cengkè palèng sakonnè' 20 bhungka, kalowarga sè oḍi' è pèngghir kottha koḍu namen 5—10, bân kalowarga sè oḍi' è kottha koḍu namen palèng sakonnè' 5 bhungka. Kantor-kantor, sakola, asrama, kennenga ibâdâ, bân pramuka jhughân èwajibaghi ka'angghuy namen cengkè. salaèn ḍâri namen skala kènni' sareng penduduk, Soetran jhughân manaddhek kebbhun cengkè sè èkalola sareng pamarènta kabupatèn bân provinsi.[12]

Pan-bârâmpan arè sa'amponna program èmolaè, Soetran nyo'on pèssè ḍâri Prèsidèn Soeharto. Parnyo'onanna èkabbhuli, bân Soeharto aberri' hibah atahap sebânnya' 250 juta rupia è tangghâl 20 Novèmber 1975, kalabân 50 juta rupia èberri'i è taon partama. Rencanana Soetran melleya nè-binèna cengkè ka Trènggalè' sè arghâna 35 juta rupia.[12]

Namong, ta' abit sa'ampona èmolaè, proyèk panèka ennas. È dâlem tanam cengkeh sè èlaksanaaghi sareng PNS è Kantor Gubernur Irian Jaya, namong ra-kèra 10% ḍâri bibit cengkè sè bisa ètamen è taon partama. Orèng ahli pertanian nyata'aghi jhâ' ka ennasân panèka polana instruksi Soetran sè agher bân PNS sè ghita' ngartè carana namen cengkè. Alasan laènna èngghi panèka Soetran ampon alanggar dekrit Mentri Pertanian sè anyata'aghi jhâ' nè-binèna cengkè coma bisa è impor ḍâri empa' kennangan: Selokaton, Branggah Banaran, Bogor, bân Maluku. Kapotosanna Soetran ka'angguy mamaso' nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' èyangghâp sala raje sabhâb nè-binèna cengkè ḍâri Trènggalè' ghita' toman èteliti kalayakanna.[12]

Julius Ary Mollet, paneliti ḍâri Universitas Cendrawasih, nyala'aghi ka ennasân Soetran è sosialisasi sè korang ka masyarakat. Mènorot Julius, masyarakat dhâddhi ta' segghân sè molonga bân nyuwâllâ cengkè polana koranga sosialisasi tentang kaontonga ḍâri namen cengkè.[13]

Sa'ampona Soetran toron dâri kalaghungan Gubernur Irian Jaya, penerussa, Busiri Suryowinoto, atanya kabijaghân Wâjib Namen Cengkè-na. Busiri aghântè'è program Soetran kalabân namen tanaman kakanan, polana èparcajâ cengkè ta' cocok ghâbây wilaya Irian Jaya.[14]

Lènḍhu Irian Jaya

[beccè' | beccè' sombher]

È bâkto pamarènta'ana Soetran, Provinsi Irian Jaya ècapo' lènḍhu ḍukalè. Lènḍhu sè kabidhân, è tangghâl 26 Junè 1976 bân okoranna 7,1 Skala Richter, abiddhâ samènggu. Bâḍâ 12 kampong rajâ è Lembah Baliem sampè' èlang. Kacamadhân Kurima, Okbibab, bân Oksibil, sè sakabbhina bâḍâ è Kabupatèn Jayawijaya aropa'aghi ancor. Sampè' tangghâl 5 Juli 1976, 369 orèng sèdhâ bân 5.001 orèng ènyata'aghi èlang.[15]

Samarèna lènḍhu kasebbhut, rèng-orèng maso' ka ḍâlem kamp pangungsiân.[16] Èsebbhutaghi bi' pejabat jhâ' kamp pangungsiân "marèngès bân nako'aghi." Sèkrètaris Daerah Irian Jaya, Syarifuddin Harahap, ngèrèmaghi radiogram ḍâ' departemen bân perusahaan è Irian Jaya bân mènta ka'angghuy ngèrèmaghi bhântowan. Prèsidèn Soeharto marènta lembaga pamarènta'an ka'angghuy maḍḍhek satuan tugas ka'angghuy lènḍhu kasebhut. Bhântowan kabhidhân sè èberri' èbâghi ḍâ' orèng sè terisolasi bân lapar aropa'aghi obhi sè èpaghâgghâr ḍâri langngè'. Namong, bâḍâ obhi sè ancor. È tangghâl 3 Juli, Pamarènta Papua Nugini abhânto nyarè bân lèbât pesawat Cessna.[17]

Soetran terbang ḍâ' Jakarta è tangghâl 10 Juli ka'angghuy abahas masalah kasebhut kalabân Prèsidèn Soeharto.[18] Soeharto mherri' bântowan sebesar 100 juta rupiya ka'angghuy nangani cobhâ'ân kasebhut bân nyata'aghi jhâ' lenḍhu panèka chobâ'ân nasional.[19]

Soetran mengeluhkan laona bhântowana pamerènta ḍâ' chobâ'ân alam kasebhut. È tangghâl 19 Juli, Soetran nyampè'aghi ta' puwasa Soetran kalabân penanganan pamarènta pusat ḍâ' chobâ'ân kasebhut. Ta' puwas polana satgas sè èbènto' sareng pamarènta pusat ghilok dhik ḍâteng.[20] Èpon jhughân ngoca' jhâ' sampè' kalabân tangghâl 19 Juli, coma 2 dokter bân 10 perabât sè bâḍâ è kennanga chobâ'ân. Ḍâlem sebuah pertemuana kalabân Soeharto, Soetran jhughân mengkritisi korangan bhântowana pesawat bân medis sè èberri' sareng pamarènta pusat.[21]

Mètorot Kantor Koordinasi Orosân Penanggulangan Bencana Perserikatan Bhângsa-Bhângsa (UNDRO), sampè' kalabân tangghâl 30 Sèptèmber, ra-kèra sèttong satengnga juta dollar AS ampon èberri' sareng organisasi ḍâri cem-macem naghârâ ka'angghuy mabeccè' Irian Jaya. UNDRO ngèra'aghi pamarènta mataḍâ' 10 èbu dollar sanèyap bulânna ka'angghuy maghâgghâr obi ḍâri langngè'.[22]

Lènḍhu sè kaḍuwâ' è bulân Novèmber 1976. Lènḍhu kasebbhut arosak Ghunong Jayawijaya, bân ra kèra 110 orèng seḍhâ polana lènḍhu kasebbhut. Lèndhu sè nomer ḍuwâ' skalana sè lebbi kènè' bân ta' patè maso' berta.[22]

Atokar bi' Elias Paprindey

[beccè' | beccè' sombher]

Elias Paprindey, panèka birokrat asli Papua, èpèlè Soetran dhâddhi bâkkèl gubernur aghântè'èn Jan Mamoribo sè sèḍhâ è tangghâl 19 Oktober 1976.[23] Sa'ampona dhâddhi bâkkèl Gubernur, Paprindey molay atokar kalabân Soetran parkara pembangunan è Irian Jaya.[24] Paprindey ngoca' jhâ' bâkkèl Gubernur "ta' lebbi ḍâri simbol".[25] Bâkto ètanya sareng wartawan Tempo Widi Yarmanto, Soetran ta' ngako hal kasebbhut bân nyata'aghi jhâ' pagghun bhâghus."[26]

Lamon berta atokaran kasebbut èkataoè rèng bânnya', PNS asli Irian Jaya tako' ka pamarènta ḍaèra. Orèng PNS nyata'aghi "Mon pagghun ḍâ' iyyâ, lebbi bhâghus ngallè ḍâ' PNG bhâin."[27]

Sombher

[beccè' | beccè' sombher]
  1. ↑ Junaedi, Didi. Pahlawan-pahlawan Indonesia sepanjang masa. IndonesiaTera, 2014. Diaksès 2026-06-09.
  2. ↑ Bachtiar, Harsya W. (1988). Siapa dia? Perwira Tinggi Tentara Nasional Indonesia Angkatan Darat (TNI-AD). Jakarta. hlm. 417. ISBN 9789794281000. Diaksès 2026-06-10.
  3. ↑ Ariyanto, Danny Rizky. Biografi Soetran (1921-1987). Diss. Universitas Negeri Malang, 2015. Diaksès 2026-06-10.
  4. 1 2 Rahayu, Endah (27 Juli 2005). "Trenggalek "Wiwitan lan Wibawa"". Kompas. hlm. 9. Diarsipkan dari versi aslinya tanggal 15 Desember 2020. Diaksès 2026-06-12.
  5. ↑ Jackson, Karl D.; Pye, Lucian W. (1980-01-01). Political Power and Communications in Indonesia (in Inggris). University of California Press. ISBN 978-0-520-04205-6.
  6. ↑ Noer, Mohammad; Siahaan, Hotman (1997). Pamong mengabdi desa: biografi Mohammad Noer (in Indonesia). Yayasan Keluarga Bhakti dan Surabaya Post.
  7. ↑ "KompasData". data.kompas.id (in Inggris). Retrieved 2026-06-08.
  8. ↑ PT Kompas Media Nusantara. "KompasData". KompasData (in Inggris). Archived from the original on 2020-12-15. Retrieved 2026-06-08.
  9. ↑ Mimbar (in Indonesia). Departemen Dalam Negeri. 1980.
  10. ↑ Administrator (1976-12-11). "Lain trenggalek, lain di sini". Tempo (in Indonesia). Retrieved 2026-06-08.
  11. ↑ Griapon, Alexander (2010). Lembaga musyawarah adat: 10 tahun terakhir dari 30 tahun awal pemerintahan propinsi di tanah Papua (in Indonesia). Kerjasama Penerbit Arika dengan Pemerintah Kabupaten Jayapura. ISBN 978-602-95705-3-3.
  12. 1 2 3 Administrator (1976-12-11). "Lain trenggalek, lain di sini". Tempo (in Indonesia). Retrieved 2026-06-08.
  13. ↑ "KompasData". data.kompas.id (in Inggris). Retrieved 2026-06-29.
  14. ↑ Administrator (1981-01-24). "Busiri, setelah soetran busiri, setelah soetran". Tempo (in Indonesia). Retrieved 2026-06-29.
  15. ↑ "Ujian Berat Buat Soetran". Tempo (in Indonesia). 17 Juli 1976 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
  16. ↑ "KompasData". data.kompas.id (in Inggris). Retrieved 2026-07-06.
  17. ↑ "Ujian Berat Buat Soetran". Tempo (in Indonesia). 17 Juli 1976 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
  18. ↑ "KompasData". data.kompas.id (in Inggris). Retrieved 2026-07-06.
  19. ↑ PT Kompas Media Nusantara. "KompasData". KompasData (in Inggris). Archived from the original on 2020-12-15. Retrieved 2026-07-06.
  20. ↑ "KompasData". data.kompas.id (in Inggris). Retrieved 2026-07-06.
  21. ↑ PT Kompas Media Nusantara. "KompasData". KompasData (in Inggris). Archived from the original on 2020-12-15. Retrieved 2026-07-06.
  22. 1 2 "Pindah Atau Tidak ?". Tempo (in Indonesia). 4 Desember 1976 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
  23. ↑ Tempo. "Keputusan Presiden Indonesia Nomor 32/M Tahun 1977" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2021-01-11. Retrieved 2026-07-06.
  24. ↑ "Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian". Tempo (in Indonesia). 11 Agustus 1979 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
  25. ↑ "Dari Wagub Sampai Trikora". Tempo (in Indonesia). 1980-11-29. Retrieved 2026-07-06.
  26. ↑ "Sesungguhnya Tak Ada Apa-apa". Tempo (in Indonesia). 11 Agustus 1979 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
  27. ↑ "Irian Jaya, 10 Tahun Kemudian". Tempo (in Indonesia). 11 Agustus 1979 | 00.00 WIB. Retrieved 2026-07-06. {{cite web}}: Check date values in: |date= (help)
Èpondhut ḍâri "https://mad.wikipedia.org/w/index.php?title=Soetran&oldid=65694"