Siwaluh Jabu
Siwaluh Jabu (èkennal jhughân kalabân Siwaloh Jabu) panèka roma tradisional orèng Karo Bata'. Siwaluh Jabu aropa’aghi kennengan tradisional orèng Karo Bata' è jhâman kona. Siwaluh Jabu ampon dhâddhi bâgiyân sè ta' bisa èlang dâri kaodi'ân Karo Bata'.[1]
Macemma
[beccè' | beccè' sombher]Siwaluh Jabu èbâgi mètorot bentu’na atap bân dhung-gheddhungnga. Macemma Siwaluh Jabu mètorot atabbhâ èngghi panèka:[2]
- Roma Sianjung-anjung. Bengko Sianjung-anjung panèka bengko sè bâdâ empa' otabâ lebbi bâgiyân, sè bisa jhughân èbâdâ'aghi dâri sèttong otabâ duwâ' alas (lantai) bân bâdâ tandhu'na.
- Roma Mecu. Bengko Mecu panèka bengko sè sederhana. Bengko Mecu bâdâ duwâ' mowana bân sèttong pasang tandhu'.
Macemma Siwaluh Jabu mètorot gheddhungnga èngghi panèka:
- Bengko Sangka Manuk. Bengko Sangka Manuk èngghi panèka bengko sè dhung-gheddhungnga èpaddhek dâri balo' sè ètompo'.
- Bengkona Sendi. Bengko Sendi panèka bengko sè to-batona èpadhâddhi teppa' bân salèng nyambhung kalabân balo'. Dâlem nyanyian Karo, roma paneka serrèng ènyamaè Rumah Sendi Gading Kurungen Manik. Bengko adhât Karo èpadhâddhi mètorot arah kenjahe (bâbâ) bân kenjulu (attas), mètorot alirânna aèng è sèttong kampong.
Macemma jabu sè ngennengngè Jabu Siwaluh
[beccè' | beccè' sombher]Roma Siwaluh Jabu panèka bâdâ jabu (kalowarghâ) sè odi’ è ka’dissa’. Jabu sè ngennengngè Jabu Siwaluh èbâgi dâddhi pan-bârâmpan macem, èngghi panèka: [3][4]
- Jabu Benana Kayu. Jabu kaju gheddhâng panèka bâdâ è jabu jahe (jaja). Biasana bâdâ è kacèrra jambur (jambur). Jabu panèka èkennengngè toronanna pangobâsa kampong. Fungsi rèng-orèng rowa kaangghuy abâdâ'aghi pamimpin è bengkona adhât.
- Jabu Ujung Kayu. Jabu panèka bâdâ è aèng kenjulu. Jabu panèka èkennengngè sareng ana' beru kuta (ana' beru dâri bena kaju jabu). Jabu panèka abâdâ'aghi tokang caca ghâbây bena kaju jabu.
- Jabu Lepar Benana Kayu. Jabu panèka bâdâ è arah kenjahe (è bâbâna). Jabu panèka bâdâ è kanganna kampong kenjahe. Sè ngennengngè jabu panèka sembuyak dâri jabu benana kayu (benana kaju). Fungsinah èngghi panèka ngèdingaghi kabhâr sè èlakoni è lowar roma bân nyampaiaghi ka jabu benana kaju. Mèlana jabu paneka ènyamaè jabu pètanya kabhâr (sombher kabhâr).
- Jabu lepar ujung kayu (mangan-minem) bâdâ è pèngghirra jambur. Jabu panèka èkennengngè sareng kalimbubu dâri jabu benana kayu (benana kaju). Dhaddhi, jabu panèka ènyamaè jabu si mangan-minem.
- Jabu sedapuren benana kayu (peninggel-ninggel) panèka èkennengngè sareng ana' beru dâri mentri dâri compo’na mantek kuta (jabu benana kayu), serrèng jhughân ènyamaè jabu peninggel-ninggel. Ghânèka panèka ana' beru dâri ujung kayu.
- Jabu sidapuren ujung kayu (rintenteng) panèka èkennengngè sareng sembuyak dâri ujung kayu, serrèng jhughân ènyamaè jabu arinteneng. Lakonèpon èngghi panèka engkapuri belo, masra’aghi belo kinapur (persentabin) dâ’ tamoy jabu benana kayu (benana kaju). Pramèla dâri ka’dinto jabu panèka jhughân ènyamaè jabu arinteneng.
- Jabu sedapuren lepar ujung kayu (catoran ghuru). È kennengngan panèka èkennengngè ghuru (dhukon) otabâ tokang tambhâ sè onèng acem-macem pangobadhân. Karjâna rèng-orèng rowa ngobaddhi angghuta bengkona sè sakè'.
- Jabu sedapuren lepar benana kayu panèka para' padâ'â puang kalimbubu dâri jabu benana kayu. Tojjhuwânna jabu ka’ḍinto kaangghuy nyarè kasokan akhèrra puang kalimbubu.
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Ginting, Malem Ukur. 2008. Adat Karo. Medan: Sirulo.
- ↑ Tarigan, Henry Guntur dan Jago Tarigan. 1979. Bahasa Karo. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan.
- ↑ Peranginangin, Marthin Luther. 2004. Orang Karo Di antara Orang Batak. Jakarta: Pustaka Sora Mido.
- ↑ Bangun, Roberto. 1989. Mengenal orang Karo. Jakarta: Yayasan Pendidikan Bangun.