Shen Kuo

Shen Kuo otabâ Shen Gua (Bhâsa Cina: 沈括; pinyin: Shěn Kuò; Wade–Giles: Shen K'uo) (1031–1095), ègaya Cunzhong (存中) bân nyama samaran Mengqi (satèya biasana èsebbhut Mengxi) Weng (夁拺), ilmuwan, bân negarawan sè odhi' è jaman Dinasti Song (960–1279). Salerana cemerlang è bânnya' bidang bân alako mènangka ahli matematika, astronom, ahli geologi, ahli zoologi, ahli botani, ahli farmakolog, ahli agronomi, ahli arkeolog, ahli etnografer, ahli kartografer, ahli penulis ensiklopedia, jenderal, diplomat, insinyur hidrolik, penemu, kanselir akademi, inspektur negara, ahli musisi, bân musisi. Salerana jhughân mimpin Biro Astronomi è pangadilan Song. È pangadilan, èpon tamaso' fraksi reformis sè èpimpin sareng Kanselir Wang Anshi (1021–1086).

È Dream Pond Essay (夢溪筆談; Mengxi Bitan) taon 1088, Shen panèka orèng sè partama sè ngajhâri kompas jarum magnetik kaangghuy èghunaaghi è navigasi (sè partama èjhârbâ'ghi è Eropa sareng Alexander Neckam è taon 1187). Shen nemmoè konsep lao' sè lerres è bâbâna deklinasi magnet dâ' kutub lao'.Areng-sareng kancana Wei Pu, Shen rèncanana aghâbây peta orbit Bulan bân planet-planet, namong hal ka'dinto èlanglang sareng lawan politikna è pangadilan.Kaangghuy abhânto karya astronomi, Shen Kuo mabângun bola armillary, gnomon, lubang pangamatan, bân nemmoaghi jenis jam aèng anyar. Salerana aghâbây hipotesis geologis tentang pembentukan tana (geomorfologi) èbâdâ'aghi dâri fosil laut, pangataowan tentang erosi tana, bân pengendapan lumpur.Shen Kuo jhughân abhâdâh hipotesis obâ'ân iklim bertahap saamponna ngabâs bambu fosil kuno sè èpangghi'i è bâbâna habitat sè kerrèng bân ta' bisa èkennengnge è jaman Shen. Salerana panèka tokoh sastra pertama è Cina sè nyebbuttaghi aghâdhui dermaga kerrèng kaangghuy mabâli kapal, bân jhughân nolès tentang efektivitas penemuanna kunci pon. Maske Ibn al-Haytham (965–1039) panèka orèng sè partama ngajhâri kamera obscura, Shen panèka orèng sè partama è Cina sè ngalakonè jârèya. Salerana nolès bânnya' tentang mesin cetak sè bisa èghâli sè ètemmoaghi sareng Bi Sheng (990–1051). Ètoro'è tradisi Cina kuno, Shen aghâbây peta relief sè èangghep è bâkto asurvei wilayah perbatasan. Deskripsi mekanisme panah jaman kona ternyata tongkat Yakub, alat sè ta' èkennal è Eropa kantos èjhârbâ'aghi sareng Levi ben Gerson è taon 1321.