Sabet
Sabet panèka sadhâjâ wujud ekspresi dhâlângnga bâjâng lèbât pertunjukan bâjâng sasoay kalabân bâbâtek tokoh bân suasana.[1] Sabet aroju' ḍâ' sakabbhina ghulina bhâjâng sè èmaènaghi sareng dhâlang.[1] Bâbâtek bân suasana tokoh bâjâng bisa èkataowè ḍâri ghulina bâjâng è layar.[2] Sabet panèka aropa'aghi unsur pamintasan bâjâng sè ngangghuy aspek visual, khusussa ḍâ' panonton.[3] Dhâlângnga lotè' ḍâlem amaènnaghi ghulina bâjâng. Panèka dhâddhi aspek penting ḍâlem sabet.[4] Bâgiyân bhâdhânna bâjâng sè bisa èpaghuli sareng dhâlâng panèka tanang.[5] Ḍâlem ma'aghuli bâjâng, dhâlâng bhâkal ma'aghuli bhâdhânna bâjâng èbhârengngè kalabân ghulina tanangnga bâjâng.[5]
Unsur-Unsur Teknik Sabet
[beccè' | beccè' sombher]Unsur-unsur teknik sabet panèka bâḍâ 4 macem èngghi panèka cepengan, tancepan, solah, bedholan bân entas-entasan.[1]
Cepengan
[beccè' | beccè' sombher]Cepengan asalla ḍâri bhâsa Jhâbâ krama cepeng, cekel manabi ḍâlem bhâsa ngoko, sè artèna negghu'.[1] Teknik cepengan panèka tèknik sè akaè' sareng cara negghu' bâjâng. Cepengan èbâgi dhaddhi ḍuwâ’, èngghi panèka kalabân dhâsar okoranna bâjâng tor suasana adegan. Se èkoca' kalabân dhâsar okoranna bâjâng, panèka napa ca'an okoran tokoh bâjâng sè èkamaèn. Sajân rajâ tor berrâ’ tokoh bâjângnga, maka cepengan-na sajân kodhu èyangka’ lebbi semma’ ḍâ’ bhâdhânna bâjâng. Sabâtara, kalabân dhâsar suasana adegan, cepengan nyesuayaghi ḍâ’ suasana adegan sè teppa’na èkalakon. Contona, bâḍâ tèknik cepengan ghâbây adegan perrang, atari, ajhâlân bân jhughân ngabbher.[1]
Cepengan afungsi ka'angghuy abhèrri' patokan ḍâ' dhâlâng ḍâ' ka'ḍimma cara negghu' tokoh wayang. [6] Cepengan jhughân afungsi ka'angghuy abherri' tongka ghâbây dhâlângnga bâjâng ka'angghuy ma'aghuli bâjâng sasoay kalabân bâbâtek bân tokoh bâjâng. [6] Cepengan abherri' penekkanan bân akaton rammè neng bhân-sabbhân ghulina bâjâng.
Tancepan
[beccè' | beccè' sombher]Tancepan asalla ḍâri bhâsa jhâbâ tancep sè artèna tancep. Tancepan panèka tèknik ka'angghuy nanceppaghi bâjâng è attas ghâddhèbbhung (bhungkana gheddhâng sè dhâddhi pangghungnga bâjâng. kaèda-kaèdana tancepan èsebbhut udanegara. Dhâlâng ta' bisa coma nanceppaghi bâjâng. Posisi nanceppaghi bâjâng sasoay kalabân pangkat bân status tokoh bâjân. Rato bhâkal ètanceppaghi è kangan abâk ngattas. Sabâtara patih panèka bhâkal bâḍâ è kacèr abâk ngabâbâ. Salaèn noddhuaghi pangkat, tancepan afungsi ka'angghuy ngajhâri kabâḍâ'ân batin tokoh bâjâng.[1]
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Teori pedalangan: bunga rampai elemen-elemen dasar pakeliran (in Indonesia). Institut Seni Indonesia Surakarta. 2007.
- ↑ Soetarno (2007). Estetika pedalangan (in Indonesia). Kerjasama Institut Seni Indonesia (ISI) Surakarta dan CV. Adji. ISBN 978-979-8217-59-3.
- ↑ Wayang-Indonesia. "Konsep Garap Sabet Dalam Tradisi Pedalangan". pdwi.org (in Inggris (Britania)). Archived from the original on 2014-05-06. Retrieved 2025-12-30.
- ↑ Koentjaraningrat (1984). Kebudayaan Jawa (in Indonesia). Balai Pustaka.
- ↑ 5,0 5,1 Geertz, Clifford (1983). Abangan, santri, priyayi: dalam masyarakat Jawa (in Indonesia). Pustaka Jaya.
- ↑ 6,0 6,1 Bambang Murtiyoso, dkk (2007). Teori Pedalangan. Surakarta: ISI Surakarta. p. 29-37. ISBN 979-8217-60-8.