Roma Gadang

roma Gaḍang iyâ arèya nyamana roma adhât Minangkabau, roma adhât sè biasa ètemmoè è Sumatera Bârâ', inḍonesia. Bengko panèka èkennal jhughân kalabân nyama roma Bagonjong otabâ roma Ba'anjuang sareng masyarakat èḍissa'.

Gaya roma ka'ḍinto jhughân bânnya' ètemmonè è Sumatera Bârâ'. Nangèng, ta’ sadhâjâna ḍaera e Minangkabau (ḍarek) kèngèng maddhek bengko adhât ka’ḍinto. Namong ḍaèra sè ampon aghâdhuwân status nagari sè èparèngngaghi maddhek bengko Gaḍang. Artena, ḍaèra laèn se baḍa statussa è bawag nagarim, akadhi kampong, jorong, bân korong, ta’ eparèngngagi âbangun roma Gaḍang. Sapanèka jhughân è ḍaèra sè èsebbut rantau, roma adhât paneka jhughân sabellunna ta’ epaddhek sareng reng-oreng Minangkabau.

Kaghuna'an

Roma Gaḍang Menangka kennengan kalowarga sadhâjanah, roma Gaḍang panèka gadhuwân paratoran dhibi’. Bânnya’na kamar taghântong ḍâri bannya’na babine’ se baḍâ è jaḍiyâ. Bâng-sèbâng bâbinè' sè la akabin narèma sèttong kamar. salaèn ka'ḍinto, bâbinè' bân na'-kana' sè la towa èparèngaghi kamar è semma'na ḍâpor. Parabân ngaollè kamar bhârengan nèng è paddhu sè laèn.

Kabbhi è ḍâlemma roma Gaḍang panèka aropa'aghi ampèr salaènna kamar tèḍung. Bâgiyân ḍâlem èbâgi dâddhi lanjar (lantai) bân ruang (kamar) sè ètandhai sareng pèlar. Ghâ-cangghâ jâriya manjheng ḍâri aḍâ’ ka buḍi ban ḍari kacer ka kangan. Pèlar sè ajhijhir ḍâri aḍâ' ka buḍi nandha'aghi lanjar, samentara ghâpanèka tiang sè ajhijhir dâri kacer ka kanganna nandha'aghi ruang . Bânnya'na lanjar ghâpanèka taghântong ḍâri bhâghusna roma, bân bisa ḍuwâ', tello', otabâ empa'. Kamar-kamar panèka biasana aropa'aghi kalabân jumla sè ghanjil antara tello' bân sabellas.

roma Gaḍang biasana èbangun è attas tana sè èka'anḍi' sareng kalowarga otama è ḍâlem suku ḍâri generasi ka generasi bân ghun bisa èka'anḍi' bân èwarisaghi ḍâ' ka bâbinè'an è ḍâlèm suku kasebbhut. è tanèyan aḍa’na roma Gaḍang, biyasana bâḍâ dhung-geddhung Rangkiang, èkaghâbay panyèmpennan paḍi. roma Gaḍang sè bâdâ è bâbâ kanganna bân kacerra geddhung ghâpanèka bâḍâ kamar anjung (bhâsa Minang: anjuang) mènangka kennengnganna para pangantan binè' toju' ajhâlân-jhâlân otabâ ka'angghuy penobatan pemimpin adhât , mèlana ka'ḍinto, roma Gaḍang èsebbhut jhughân bengkona Baanjuang. Anjung èḍâ' ka kelarasan Koto-Piliang aghuna'aghi tongket ghâ-cangghâ, salaèn ghâpanika è kelarasan Boḍi-Chaniago taḍâ' tongkaet cangghâna è bâbâna. Hal ka'ḍinto cocok sareng filsafat sè bhân-sabbhân sè èghâdhui sareng ḍuwâ' kalompo' ka'dinto. Kelompok se kapeng settong atoro’ ḍa’ prinsip pamarènta’an hirarkis ngangguy anjung se ngangguy tongket cangghâ, è kelompok se kapeng ḍuwa’ anjuang akaton ngambang e attas tana. Ta' jhâu ḍâri kompleks roma Gaḍang, biasana jhughân èpadhâddhi kamar langghâr kaom sè afungsi mènangka kennengngan ibâḍâ, kennengngan penḍiḍighân, bân jhughân mènangka kennengngan ghâbây orèng lake' sè ghi' ta' akabin ḍâri kalompo' kasebbhut.