Nitisemito
Nitisemito lahèr è Kudus taon 1853 bân sèdhâ è Krapyak, 7 Maret 1953, panèka rato krètèk kasohor ḍâri Kudus, kalabân mèrek Tjap Bal Tiga, sè majhu è jhâman Hindia Bâlândhâ, 1922-1940.[1] Nitisemito èkennal semma' sareng Soekarno bân jhughân nyombhâng dana ghâbây parjuwangan kamardhika'an Indonèsia.[2]
Salaèn anḍi' pabrik krètèk palèng rajâ kalabân bâjârâ pajhâk 160 èbuh kantos 350 èbuh gulden, Nitisemito jhughân nyèwa kapal (pesawat) Fokker F-200[3] arghâna 150-250 èbuh gulden ghâbây nyebbaraghi pamflèt rokok Tjap Bal Tiga kantos ka Jhâbâ Bârâ'-Jakarta bân Radio Vereniging Koedoes (RVK) ghâbây apromosiyaghi produk rokokna[4] tor gedung bioskop.[5] Pabrik rokok Tjap Bal Tiga jhughân abentu' kalompo' bal (sepakbola), grup tonil sandiwara, bân agi-bâgi survenir aropa gerabah keramik ḍâri Jeppang mènangka pakakas promosina.[6]
Bisnis rokok krètèk
[beccè' | beccè' sombher]Taon 1894 Nitisemito akabin sareng Nasilah. Ḍâri pakabinanna ḍuwâ' pangusaha bhâko ka'dinto pardhâghângan krètèk èmolaè. Camporan antarana bhâko ḍâri Nasilah, tor Nitisemito sè negghu' bân mimpin perusahaan, madhâddhi usaha salèrana akembhâng sanget lekkas.[7]
Awwâlla, Nitisemito aberri' mèrek rokokna kalabân nyama sè nè-anè akadhi Tjap Kodok Mangan Ulo (artèna Kata' Ngakan Olar), Tjap Soempil, bân aghentè nyama polè dhâddhi Tjap Djeroek. Pas è taon 1905, Nitisemito aberri' logo lèngkerran tello' ta' kalabân nyama. Sè mellè rokok krètèk pas nyebbhut kalabân nyama akadhi Tjap Boelatan Tiga, Tjap Boendar Tiga, Tjap Bola Tiga, bân Tjap Bal Tiga, kantos akhèrra Nitisemito mèlè nyama Tjap Bal Tiga. Mèrek Tjap Bal Tiga resmi èghuna'aghi È taon 1906 bân èpatènnaghi sareng pamarènta Hindia Bâlândhâ taon 1908.[7]
Bâkto Nitisemito aomor 53 taoh, è taon 1916, usahana sajân ongghâ. Jhâman jhâjâna èkaollè molaè taon 1918, bâkto salèrana maddhek pabrik rokok è Dhisa Jati, luwassâ 6 hèktare bân jhâman jhâjâna pabrik rokokna sè saongghuna panèka è taon 1934.[8]
Bâkto ghânèka, perusahaan rokok krètèk Nitisemito dhâddhi sala sèttong pabrik rokok palèng rajâ è Indonèsia. Salèrana kodhu asaèng sareng pan-bârâmpan pabrik rokok krètèk laènna è Kudus akadhi Tjap Goenoeng Kedoe (1910) anḍi'na M. Atmowidjojo, Tjap Trio anḍi'na Tjoa Khang Hay (1912), Tjap Djangkar anḍi'na H. Ali Asikin (1918), Tjap Delima anḍi'na HM. Ashadi (1918), Tjap Teboe & Tjengkeh anḍi'na HM Muslich/mattowana ana'na Nitisemito (1919), Tjap Garbis & Manggis anḍi'na M Sirin Atmo (1922), Tjap Nojorono anḍi'na Koo Djee Siang (1932), Tjap Djambu Bol anḍi'na HA Ma'ruf (1937), Tjap Sukun anḍi'na MC Wartono (1949), bân Djap Djarum anḍi'na Oei Wie Gwan (1951). Samangkèn sakabbhina mèrek rokok kasebbhut, ghun bâḍâ tello' sè kasohor kantos samangkèn, panèka Djarum, Nojorono, bân Sukun.[7]
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ "Kisah Nitisemito, Kejayaan dan Keruntuhan Raja Kretek dari Kudus". tirto.id. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ Aji, Dian Utoro. "Cerita Tentang Raja Kretek yang Jadi Donatur Soekarno Demi Kemerdekaan RI". detiknews. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ brilio.net (2016-03-16). "Nitisemito akrab dengan Bung Karno dan Paku Buwono X (2)". brilio.net. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ "Kisah Nitisemito, Kejayaan dan Keruntuhan Raja Kretek dari Kudus". tirto.id. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ brilio.net (2016-03-16). "Konflik keluarga sebabkan industri kretek Nitisemito runtuh (3-habis)". brilio.net (dâlem bhâsa Inggris). Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ Aji, Dian Utoro. "Tajir! Raja Kretek Nitisemito Sebar Brosur Rokok Pakai Fokker". detiknews. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- 1 2 3 brilio.net (2016-03-16). "Nitisemito, Raja Kretek Nusantara yang ternyata tak pernah sekolah (1)". brilio.net. Èaksès tangghâl 20-01-2026
- ↑ Aji, Dian Utoro. "Menilik Kisah Kejayaan Nitisemito Si Raja Kretek Era Penjajahan Belanda". detiknews. Èaksès tangghâl 20-01-2026