Musnad Ahmad

Musnaḍ Ahmaḍ (Arab: مسند احمد) otabâ èkennal èngghi panèka al-Musnaḍ panèka sala sèttong kètab haḍits Nabi sè palèng kalonta bân èjhârbâ'aghi, bân posisina aghâḍhui posisi sè èkasennengi è antarana Ahlus Sunnah mènangka titik acuan è antarana. Salaèn jâriya, al-Musnaḍ jhughân èkennal mènangka musnaḍ sè palèng kalonta, bân para ahli èlmo haḍits nyaba' al-Musnaḍ è nomer 3 sa'amponna Shahihain bân Sunan Empa'. Nyama Musnaḍ Ahmaḍ èdhâsaraghi ḍâri nyamana Abu Abḍullah Ahmaḍ bin Muhammaḍ bin Hanbal ash-Syaibani aḍz-Ḍzuhli (164-241 H/780-855 M). ètong-bitong para ahli haḍits nandhâ’aghi jhâ’ baḍâ ra-kera 40 èbu haḍits kalabân rincianna 10 èbu sè elang-ulangè ètoles tor-ator mènorot nyamana para sahabat Nabi Muhammaḍ sè riwayat haḍist, ḍâlem orotan se èlampa’aghi beliau abaḍhi riwayat sabbhân sahabat ghâḍhuwân sèttong kennengngan, ban nomer sahabat se è riwayat è ka’dhinto 904 orèng. Kètab kasebbhut èbâgi ḍâḍdhi 18 bagian, bân bagian sè pertama èngghi panèka musnaḍ sapolo orèng sè èjhânjhiaghi maso' ka sowarga, bân bagian sè terakhir èngghi panèka musnaḍ para sohabhât bini'na Nabi (shahabiyah). Ban è ka’ḍissa’, bannya’ haḍits-haḍits sah sè ta’ èpanggi ḍâlem Sahihain (èngghi paneka riwayat Bukhari sareng Muslim).

Imam ta’ kasokan ḍâ’ tolesan-tolesan laèn sabâb ta’ kasokan mabeban ra’yat tor coma cokop kalabân bimbingan Al-Qur’an tor Sunnah. Kalabân alasan ka’ḍinto, beliau mèlè haḍits-haḍis sè riwayataghi ḍâri syekh/guru haḍist al-Musnaḍ kalabân te-ngate, sopajâ ummat bhâkal arujuk ḍâ’ bhuktè-bhuktè sè ḍâtâng ḍâri haḍits-haḍis sè riwayataghi. polana jâriya, Imam aḍhabu, "Kaulâh aghâbây kètab panèka sopajâ manabi orèng-orèng bâḍâ sè atokar parkara haḍits Rasulullah, rèng-orèng panèka bisa ngajhâri kètab panèka." Para ulama ngangghep sah saḍhâjâ èssèna kètab ka’ḍinto: mènorot Abu Musa al-Maḍini saḍhâjâ èssèna kètab ka’ḍinto aropa’aghi hujjah; Ibnu Jauzi, al-Iraqi bân Ibnu Kathir aḍhabu jhâ' è ḍâlem kètab panèka bâḍâ haḍits sè sah, lemma (ḍaif) bân palsu (mauḍhu); Ibnu Taimiyah, aḍz-Dzahabi, Ibnu Hajar al-Asqalani, sareng As-Suyuthi aḍhabu jhâ’ haḍits sè bâḍâ è ḍâlem ketab ka’ḍinto sahih, lemma, tor haḍits sè semma’ sareng hasan, tor taḍâ’ haḍits sè lemma. Abḍullah bin Ahmaḍ bin Hanbal nyaḍhiya'aghi haḍits tambâ'ân ghâbây kètab panèka, sè lebbi èkennal mènangka Zawaiḍ Abḍullah. Salaèn ka’dhinto, bâḍâ Abubakr al-Qathi’i sè aparèng Zawaiḍ sè ta’ ecatet sareng Imam Ahmaḍ sareng pottrana Abḍullah.