Masjid Raya Ganting Padang
Masjid Agung Ganting (ètolès bân èkoca'aghi Gantiang è bhâsa Minang) panèka masjid abad ke-19 sè bâdâ è Dèssa Ganting, Kecamatan Padang Tèmor, Kota Padang, Sumatera Bârâ', Indonesia. Ècathet mènangka masjid sè palèng towa è Padang, asal-usulna èmolaè dâri surau (kamar sholat) è Seberang Padang, pemukiman awal è dâlem jhâjhârbâ'ân Padang.[2][3][4] Arsitekturna ngajhâri akulturasi ètnis Padang, kalabân pangaro Neoklasik Eropa sè èdominasi è fasad.[5][6]
Bâdâ è kennengngan sè ella èkennal mènangka pusat kottah, Masjid Agung Ganting ella èkennal mènangka masjid palèng bhâghus è Minangkabau è awal abad ke-20.[7] Masjid panèka ampon apareng kontribusi dâ' parkembangan da'wah Islam, dhâddhi kennengngan perdebatan wacana Islam è Minangkabau, bân jhughân aghâdhui peran penting è bâkto periode penting è bâkto Sumatera Bârâ' èjhâjhâk sareng tentara Jeppang.[8] Populerna èlang saamponna pergolakan Pemerintahan Revolusioner Republik Indonesia (PRRI), ètoro'è dâtângnga masjid-masjid anyar anyar akadhi Masjid Nurul Iman bân Masjid Taqwa Muhammadiyah.[9]
Masjid Agung Ganting èpèyara kalabân beccè', sanajân èrosak polana gempa è taon 2005 bân 2009. Masjid panèka ampon èsebbhut situs warisan budaya sareng pamarèntah setempat bân ampon dhâddhi objek wisata è Kottah Padang.[10]
Asal- osol
Asal-usul Masjid Agung Ganting èmolaè mènangka surau (roma sholat). È dâlem jhâjhârbâ'ân Padang, surau sè palèng lamba' bâdâ è Kapalo Koto (samangkèn bâgiyân dâri wilayah Seberang Padang) bân èpadhâddhi è abad ke-18. E settong taon se ta’ ekataowe, surau gapaneka epanyengla dha’ Disa Ganting se badha e penggirra Songay Batang Arau ban enyamae Surau Kampung Ganting. Surau panèka èpadhâddhi è tana Haji Umar, kapala dhisa lokal dâri suku Caniago.[11] Lokasina semma' jembatan Seberang Padang, ra-kera 300 meter dhari lokasi masjid se samangken.[12]
Asalla surau paneka ekagabay dhari kaju kalaban ata’ juko’. Konstruksi surau kamungkinan èpaè' dâri bâkto ka bâkto.[13] Maske taonna surau èpadhâddhi ta' èkataoè, bâdâna kennengngan ibada è penggirra Songay Batang Arau èkennal è taon 1781 è dâlem laporan Jacob van Heemskerk, penduduk VOC è Padang, bâkto kottah panèka èpasra'aghi ka Inggris saamponna Perang Anglo-Belanda Kaempa'.[14][15][a]
Masjid Agung Ganting se manjeng e lokasi se samangken paneka epaddek kangguy agante Surau Kampung Ganting sareng surau sabellunna e Kapalo Koto. Pambangunan masjid ka'dinto bertepatan sareng pembentukan nagari (kampong) sareng ballung suku e Padang, se ekennal sareng Nagari Nan Salapan Suku.[3] Menorot adhât Minangkabau, nagari bisa èpadhâddhi manabi sala sèttong sukuna andi' masjid. Namong, tangghâl sè teppa' èpadhâddhi masjid panèka ghi' ta' èkataoè. Namong, Masjid Agung Ganting serrèng èsebbhut masjid sè palèng towa è Padang.[2][3][4]
Pambhângunan Kabhidân
Wartawan Fachrul Rasyid dâri majalah Gatra nolès jhâ' Masjid Agung Ganting èpaddek è taon 1805 bân lastare è taon 1810.[17] Sala settong se molae pambangunan enggi paneka Haji Umar. Tana ghâbây masjid èkaolle dâri waqf (wakaf) dâri masyarakat Disa Ganting. Dana konstruksi èkompolaghi dâri orèng Islam lokal, khusussa dâri karabat.[11][13] Masjid aslina andi' rancangan sèderhana. Menorot versi panèka, Masjid Agung Ganting panèka sala sèttong bhângon sè pagghun èbâdâ'aghi è bâkto gempa bân tsunami sè nyeba' è paseser bara' Sumatera è taon 1833. Namong, lantai batona rosak bân èghântè'è kalabân lantai cor kapur sè èghâbây dâri kerang bân bato kapur.[17]
Samentara jârèya, sejarawan Rusli Amran, è Padang Sejarahmu Dulu (Padang Sejarahmu Dulu), nyataaghi jhâ' pambangunan Masjid Agung Ganting èmolaè è taon 1866. Namong, pambangunan èmolaè on-laon, saènggâna, saamponna 20 taon èpadhâddhi, masjid "ta' èsambhât samporna" polana "ta' cokop [19]19]." Koran Sumatra Courant è taon 1868 èlaporaghi jhâ' pan-bârâmpan imam asli è Padang aghâdhui pèssè dâri masyarakat Islam kaangghuy mabângun masjid.[20] Tokoh-tokoh sè èkennal è dâlem penggalangan dana panèka Syekh Kapalo Koto, sèttong imam è Seberang Padang, bân Syekh Gapuak (nyama aslina Abdul Halim), sèttong pedagang sarong Bugis è Pasar Gadang.[21] Duwâ' tokoh panèka, èbârengi Haji Umar, kapala dhisa Ganting, èsebbhut sareng bânnya' sumber mènangka tello' inisiator Masjid Agung Ganting.[17][11]
Parkembhângan
Prasasti aksara Jawi e Masjid Agung Ganting. Masjid Agung Ganting asli andi' aula otama sè okoranna 30 x 30 m, bân beranda lebar 4 m sè èkelilingi geddhung otama. È awal abad ke-20, lantai geddhung ètuang semen ghâbây Jerman[13] bân ubin dâri Belanda èpasang, èpessen lèbât NV Jacobson van den Berg. Ubin èpasang sareng para pengrajin sè èangghep langsung sareng pabrik bân èsambhât è taon 1910.[1] È taon-taon saterrossa, pan-bârâmpan proyek konstruksi èlaksanaaghi sè ngobâ penampilan geddhung, khusussa bhângon ata', kubah, pilar, bân fasad.[22][23]
Menorot pan-bârâmpan sumber, Korps Insinyur Tentara Hindia Belanda Karajaan dâri Pantai Barat Sumatera (sè ècangkop Sumatera Bârâ' bân Tapanuli samangkèn) noro' è dâlem pambangunan Masjid Agung Ganting.[24] Bhântowan panèka èghâbây mènangka ganti rugi dâ' pamarèntah kolonial ghâbây tana waqf masjid sè èghunaaghi kaangghuy aghâbây jhâlân bato.[b] Namong, tadâ' panjelasan bila otabâ dâlem bhângon ponapa bhântowan panèka èghâbây.
Mihrab (ceruk sholat) kennengnganna imam mimpin sholat bân nyampaiaghi khotbah èukir kalabân karya kaju sè akadhi ukiran Cina. È tengnga aula sholat, èpadhâddhi muzawir (ceruk sholat) akadhi panggung kaju 4 x 4 m kalabân ukiran Cina. Muzawir aropa’agi salonan sowarana imam sopaja jama’at bisa ngedhingngagi papakonna. E bakto abajang Juma’at, sowarana imam para’ ta’ ekaedhing oreng jama’a se badha e budhiyanna. Saellana èpasang loudspeaker, muzawir ta' èghunaaghi polè, sè aghâbây manajemen masjid marosak struktur è taon 1978. [26]
È taon 1960, ubin keramik èpasang è 25 pilar aula otama, sè asalla èghâbây dâri bata. [13] È taon 1967, menara èpadhâddhi è sisi kacer bân kanganna fasad masjid, èbârengi kennengngan wudhu' sè permanen bân ètotop. è taon 1995, ubin keramik èpasang è dhèndhing aula otabâ. [13]
Arsitektur
Arsitektur Masjid Agung Ganting serrèng èjhârbâ'aghi mènangka hasèl akulturasi dâri suku-suku sè bâdâ è Padang. E abad ke-19, e bakto masjid epaddek, Padang ekennengnge acem-macem bangsa ban etnis, tamaso’ oreng Cina, Eropa, ban India. Bâ'na aghâbây dhisa è sekitar masjid; ta' tamaso' orèng Eropa, dhisa-dhisana ghi' bisa ètemmoè kantos samangkèn.[51]
Masjid arèya andi' ata' sè èghâdhui ata', ciri khas arsitektur masjid è kepulauan Indonesia. Atap è attas èbâdâ'aghi kubah nanas sè èhias kalabân mustaka (kuil suci). Atap panèka bâdâ lema' tingkatan: tello' kalabân rèncana persegi bân duwâ' kalabân rèncana segi ballung. Menorot Fachrul Rasyid, atap segi ballung èmolaèna èbângun sareng para pengrajin Cina èbâwah pimpinan Kapten Cina Lau Ch'uan Ko (atau Louw Tjoean Ko). Namong, kronologina ta' jellas.[17]
Pangaroh Eropa bân India èbuktèaghi è fasad Masjid Agung Ganting. Fasad notobi sakabbhina dhèndhing adâ' bân bâgiyân dâri dhèndhing bingkèng (kacer bân kanan). Elemen fasad tamaso' lengkungan, lipatan, bân cetakan plesteran sè èinspirasi dâri arsitektur Neoklasik. Lengkungan ètemmoè è labang lengkungan ala Tudor. Frieze panèka bidang melintang sè èpadhâddhi dâri panel bolong. Tembok panèka aropaaghi sèttong baris baluster kalabân dekorasi kubah bawang, sè èpangaro arsitektur Mughal.[52][53]
Elemen tambahan tamaso' pilaster, mimbar, bân sepasang menara è fasad adâ'. Pilaster empa' tingkat abhânto to-bato sè èbâdâ'aghi ganda. Mimbar panèka bâdâ è tengnga, okoranna 220 × 120 × 275 cm. Menara bâdâ è konco' kacer bân kanan.[54]
Sombher:
1. Masjid Kuno Indonesia. Jakarta: Direktorat Perlindungan dan Pembinaan Peninggalan Sejarah dan Purbakala, Direktorat Jenderal Kebudayaan Departemen Pendidikan dan Kebudayaan. 1999. ISBN 979-8250-16-8. OCLC 47893710. Diarsipkan dari asli tanggal 5 Agustus 2020. Diakses tanggal 18 September 2019. 2. Zein, Abdul Baqir (1999). Masjid-masjid Bersejarah di Indonesia. Jakarta: Gema Insani. ISBN 979-561-567-X. 3. Colombijn, Freek (1994). Patches of Padang: The History of an Indonesian Town in the Twentieth Century and the Use of Urban Space. Belanda: Research School CNWS. Diakses tanggal 1 April 2020. 4. Safwan, Mardanas (1987). Sejarah Kota Padang (PDF). Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Direktorat Sejarah dan Nilai Tradisional. 5. Hamka (1982). Ayahku: Riwayat Hidup Dr. H. Abdul Karim Amrullah dan Perjuangan Kaum Agama di Sumatra. Jakarta: Ummind. 6. Hamka (1974). Muhammadiyah di Minangkabau. Yayasan Nurul Islam. OCLC 610593110. 7. Amran, Rusli (1988). Padang Riwayatmu Dulu. Jakarta: Yasaguna. 8. Abdullah, Taufik (2009). Schools and Politics: The Kaum Muda Movement in West Sumatra (1927-1933) (dalam bahasa Inggris). Equinox Publishing. 9. Seno (2010). Peran Kaum Mudo dalam Pembaharuan Pendidikan Islam di Minangkabau 1803–1942 (PDF). BPSNT Padang Press. 10. Netscher, E. (1880). Padang in het Laatst der XVIIIe Eeuw (dalam bahasa Belanda). W. Bruining. 11. Koestoro, Lucas Partanda (2007). Padang, Kota Andaleh di Pesisir Barat Sumatera Barat. Balai Arkeologi Medan. ISBN 978-979-987-723-9. 12. Soekarno (1990). Bung Karno dan Islam: Kumpulan Pidato Tentang Islam, 1953–1966. Jakarta: Haji Masagung. ISBN 979-412-167-3. 13. Rasyid, Fachrul (2008). Dari Pagaruyung Sampai Semenanjung: refleksi sejarah Minangkabau. Padang: UPTD Museum Aditiyawarman. 14. Darwis, Yuliandre (2013). "Sejarah Perkembangan Pers Minangkabau". Gramedia Pustaka Utama. ; 15. Abdul Cholik (2008). Pandangan Kaum Kuno Terhadap Kaum Muda dalam Harian Oetoesan Melajoe (Thesis). Universitas Indonesia. 16. Nurmatias Zakaria (1995). Masjid Raya Gantiang Padang (Sebuah Kajian Perbandingan dan Akulturasi) (Thesis). Universitas Indonesia. 17. Rizaldi Aulia Fernando (2017). Peranan Ulama Dalam Pembentukan Budaya Minangkabau Modern (1885-1943) (Thesis). UIN Sunan Ampel Surabay