Lompat ke isi

Masjid Pathok Negara Dongkelan Yogyakarta

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Masjid Pathok Negara Dongkelan, also known as Masjid Nurul Huda, is the southernst mosque on the Pathok Negara side; lokasi e Tirtonirmolo, Kasihan, Kabupaten Bantul, Wilayah Khusus Yogyakarta. Mesjid ini merupakan aset Kesultanan Ngayogyakarta Hadiningrat (Kagungan Dalem). Masjid ka’dhinto epaddek taon 1775 e jaman pamarenta’an Sultan Hamengkubuwana I menangka ganjaran dha’ Kiai Syihabuddin se ampon abanto Sultan makala Raden Mas Said. E budina masjid, badha komplek pasarean, ka’dhissa’ se maddek masjid ka’dhinto, Kiai Syihabuddin, Kiai Ali Maksum, Kiai Munawwir sareng potrana Ahmad Warson, tor Gus Kelik.

Sejarah

Pambhângunan Dongkelan, sè bâdâ è bârâ' dâjâ wilayah Karaton Ngayogyakarta Hadiningrat, aropaaghi hadiah dâri Hamengkubuwana I ghâbây Kiai Syihabuddin polana makala mantona dhibi', Raden Mas Said (Mangkunegara I).[1] Konflik ka’dhinto tombu amarga Hamengkubuwana I aganggu kalaban pelantikan Raden Mas Said menangka Adipati Mangkunegaran se kapeng settong. Hamengkubuwana Kaula mele makala Raden Mas Said kalaban ta’ loka, nyo’on bantowan Syihabuddin.[2]

Saellana berhasil makala Raden Mas Said, Hamengkubuwana I awal-awal aneyat ngangkat Syihabuddin daddi perdana menteri. Nangeng jabatan ka’dinto epanyengla dha’ Tumenggung Yudhanegara. Hamengkubuwana ghâpanèka nganggep Syihabuddin aghâdhui keahlian è dâlem fiqh Islam (fiqh), maka dâri ka'dinto èsebbhut fakih. Aherra, salerana ngangkat Syihabuddin menangka kapalana Pathok Negara kaangguy wilayah lao’na Kuthanagara. Kaangghuy nantoaghi lokasi, Sultan Hamengkubuwana I anyata'aghi jhâ' Pathok Negara ta' kèngèng èpadhâddhi sejajar sareng kawasan karaton, maka Syihabuddin mabângun kawasan bârâ'na Songay Winongo.[2]

Masjid Pathok Negara Dongkelan èpadhâddhi è taon 1775. Salaèn mabângun masjid, Kiai Syihabuddin, asareng masyarakat setempat, jhughân mabângun kampong muslim (Kauman) bân pasarèan.[3]

Perkembhangan masjid

È bâkto perrang Diponegoro, masjid panèka èobbar samporna sareng orèng Bâlândhâ, sè ghi' bâdâ namong ompak bato (tonggak bato) sè ghi' èbâdâ'aghi.[4] Namong, dâlem semangat mabâli nilai-nilai Islam è dhisa, masjid panèka èpadhâddhi polè ngangghuy bahan ponapa bisaos sè bâdâ: atap serat palem bân mustaka (pilar) dâri tana liat. Bangunan panèka akhèrra èpèyara polè è taon 1901 kaangghuy aghâbây penampilanna èpadhâddhi sèttong sareng Masjid-masjid Pathok Negara sè laènna. È taon jârèya, èpadhâddhi drum (bedug), sè pagghun èpèyara kalabân samporna kantos samangkèn.[2]

è taon 1948, masjid panèka èpèyara polè sareng Karaton. Taon restorasi ètolès è tonggak otama, sè èghâbây dâri kaju jati.[4] Saellana proses restorasi, sè èresmiaghi sareng Prabuningrat, masjid akherra èator sareng masyarakat setempat.[5] Masjid jareya eoba enyamae Nurul Huda. Renovasi salanjhângnga èlaksanaaghi è taon 1972, 1985, bân 2002.[6]

Deskripsi Bangunan

Taneyanna Masjid Pathok Negara Dongkelan asalla lebar, namong bagiyan adha’na eoba daddi jalan umum. Sabatara, e bara’na masjid badha komplek pasarean. Masjid panèka asalla bâdâ pagar è bingkèng, akadhi masjid Kagungan Dalem laènna, namong bânnya' sè ampon èlang.[7]

Bangunan masjid panèka fokus pusat kompleks, sè èpadhâddhi dâri bangunan otama bân beranda. Asalla, e adha’na beranda, badha kolam kaangguy mandhi soko bila maso’ ka masjid. Namong, kolam ghâpanèka akhèrra ètotop sareng balok beton. Veranda panèka asalla èbukka', akadhi Masjid Kagungan Dalem laènna, namong akhèrra èoba dâddhi beranda sè ètotop kalabân dhèndhing bata bân candhela kaca. È sisi lao' bân lao'na masjid, bâdâ paviliun kaangghuy wudhu'.[7] Teppa' è adha'na kolam renang masjid sè ella lèbat bâdâ TK Aisyiyah Bustanul Athfal.[5]

Pan-bârâmpan ulama Islam èkobur è pasarèan sè bâdâ è bârâ'na masjid, è antarana:[8]

Kiai Haji Syihabuddin, pendiri masjid dan desa Kiai Haji Muhammad Munawwir, pendiri Pesantren Islam Al-Munawwir Kiai Haji Ali Maksum, pendiri Pesantren Islam Ali Maksum Kiai Haji Tolchah Mansoer, founder of the Nahdlatul Ulama Student Association[9] Kiai Haji Ahmad Warson Munawwir, penulis kamus Arab-Indonesia Al-Munawwir, pottrana Muhammad Munawwir[10] Kiai Haji Muhammad Rifqi (Gus Kelik), pendiri Bil Musthofa[11]

Kaodhi'an e sakobengnga masjid

Daerah Masjid Pathok Negara e Dongkelan eangghep tana sareng bangunan ekaandhi’ Kesultanan (Kagungan Dalem). Masyarakat setempat nganggep tabu ghâbây sapa bhâi sè mabângun bengko sè lebbi dâri sèttong lantai è semma'na area masjid. Amarga masjid coma andhi’ settong careta, masyarakat nganggep ngalakone kagiatan e lantai dhuwa’ aropa’agi “ngalakone kagiatan” e attas oreng se ngaji, ban kalaban cara se kantha jareya ta’ pantes. Salaèn jârèya, masyarakat jhughân ngalarang struktur sè langgeng è taneyanna masjid, tamaso' kebbun. Hal ka'dinto ètojjuaghi kaangghuy mastèaghi masjid dhâddhi pusat interaksi sosial. Tanaman masjid èghunaaghi ghâbây pelatihan pencak silat, upacara bendera, paraya'an, bân parkiran ghâbây haji.[12]

Bhâdhân kaulâh ta' akadhi daerah Masjid Pathok Negara laènna, sè bâdâ pesantren (pesantren) Islam è semma'na, daerah Dongkelan bâdâ è bara' dâri duwâ' pesantren Islam. Duwâ' asrama Islam sè èkennal panèka Asrama Islam Al-Munawwir bân Asrama Islam Ali Maksum. Kaduwâ'na bâdâ è Krapyak, Panggungharjo, Sewon, Bantul. Para pandiri dâri duwâ' asrama Islam panèka èkobur è bara'na masjid panèka.[5]

Sombher:

1. Muhsin, Latifah & Sodiqin 2008, hlm. 11. 2' "Ini Sejarah Berdirinya Masjid Pathok Negoro Dongkelan". Tribunjogja.com. Diakses tanggal 2025-05-02. 3. Setianingrum, Sudaryono & Roychansyah 2018, hlm. 1. 4. Muhsin, Latifah & Sodiqin 2008, hlm. 12. 5. Muhsin, Latifah & Sodiqin 2008, hlm. 13. 6. Setyowati et al. 2017, hlm. 116. 7. Setyowati et al. 2017, hlm. 123. 8. "JOGJACAGAR | Sistem Informasi Cagar Budaya". jogjacagar.jogjaprov.go.id. Diakses tanggal 2025-05-02. 9. "Prof. Dr. KH. Moh. Tolchah Mansoer, S.H." Ponpes Sunni Darussalam. Diakses tanggal 2025-05-02. 10. "Alasan Mbah Munawwir Krapyak Dimakamkan di Dongkelan". NU Online. Diakses tanggal 2025-05-02. 11. "Gus Kelik Pendiri Bil Musthofa Dekat dengan Jama'ah". NU Online. Diakses tanggal 2025-05-02. 12. Setianingrum, Sudaryono & Roychansyah 2018, hlm. 3-4.