Masjid Jami' Kanas Alalak Tengah
Masjid Agung Tuhfaturroghibin, sè lebbi èkennal mènangka Masjid Kanas, aropaaghi masjid bersejarah sè bâdâ è daerah Alalak Tengnga, Kota Banjarmasin, Kalimantan Lao’. Masjid panèka èkennal kalabân kekhasan polana hiasan nanas (kanas) sè dhâddhi identitas visualna, bân ngambhârâghi filosofi kemakmuran, kesuburan, bân keramahan dalam budaya Banjar. Dâri segi arsitektur, masjid panèka nèmbhângaghi pangghâbungaghi gaya Tèmor Tengah bân Banjar, sè ngebbângaghi corak bangunan Islam tradisional Nusantara.
Kalabân arsitektur sè èkabâsa’aghi, masjid panèka sèring èsabbhângaghi kalabân Masjid Agung Sungai Jingah, sabab bâdâ persamaan bentuk bân gaya bangunanna. Masjid Agung Tuhfaturroghibin ta’ sèngko’ dhâddhi pusat ibadah, tape’ jughâ aropaaghi simbol kebangga’an mongghu warga Alalak, sè nyarèaghi akar budaya Banjar bân jhâjha’ sejarah Islam è wilayah Banjarmasin. Kalabân demmèyan, masjid panèka ngagambhârâghi kekuatan identitas lokal bân kesinambungan tradisi keislaman sè masè lestari sampe’ arèya.
Sejarah
Masjid paneka epaddek tanggal 11 Muharram taon 1357 Hijriyah. Sejarah masjid kona ka’dinto ta’ bisa epesa sareng kontribusi sala settong ulama Alalak, H. Marwan bin H.M. Amin. H. Marwan èkennal mènangka ulama Sufi bân èkabâ' katoronan sè kapèng empa' dâri Syekh Muhammad Arsyad al-Banjari, sè èkennal jhughân Datuk Kelampayan. Berkat kontribusi H. Marwan, masjid se ghi’ ajaga aslina dhari empa’ ronggana, ekoca’ manjeng kowat.
Awal-awal masjid paneka ta’ badha e Alalak Tengnga. Sabellunna epaddek, Masjid Kanas ampon epaddek e Desa Tatah Masjid, Alalak, Barito Kuala. E ka'dinto nyamana Masjid Kanas èabadiaghi. Amargha bannya’na oreng se abakte terros bannya’ ban jalan maso’ ka kampong eangghep malarat, sadhaja para pamimpin sareng warga Alalak akor kaangguy ngalle masjid dhari Disa Tatah Masjid dha’ Alalak Tengnga. Awal-awal kennengnganna masjid anyar paneka aropa’agi dhaera pasareyan e penggirra Songay Alalak. Saongghuna, è bâkto jârèya lokasi panèka èesse'è rebba bân ghâlimpo' alas, bân jhughân pan-bârâmpan ka'-bhungka'an bakau sè aropa'aghi rambai.
Kennengngan se epele teppa’ neng penggirra songay se agili nojju ka Marabahan, Kapuas, ban Muara Kuin (Barito). E attas bekas pasarean Muslim bân waqf (wakaf), Masjid Kanas èpadhâddhi kalabân saleng alakoh. ”Bakto jareya lalake’ ban babine’ padha toron,” ca’na Abdul Malik Marwan, ulama tor tokoh masyarakat e Alalak. [1]
Ca’epon, sopir to-bato otama masjid paneka se makaceba dha’ warga Alalak. Kaju besse, ce’ rajana ban lanjangnga, bisa epaddek coma kalaban dhuwa’ cangga bambu. Teknologi sè èghunaaghi ghi' saderhana.
Kaangghuy ètemmoè kaju bessè, panitia nyarèh è alas dâlem Kalimantan bân èangghuy kalabân kano. Serrena masjid paneka badha e darat, kaangghuy agampang transportasi, warga ngale songay se anyama Kerokan kangguy daddi peron ngangkut kajuwan se raja.
Hasèlna, è Saka Dengen (nyama lokal ghâbây songay) è perbatasan unit lingkungan 14 bân 15 è kecamatan Alalak Tengah, èpadhâddhi kanal sè nojju ka masjid. kalabân aghâdhui songay kènè' panèka, kaju bessè bisa èghâli ka darat bân èpadhâddhi langsung.
Bâkto kaju bessè ghâpanèka èpaddek, H. Marwan para' samalem abâdâhaghi "tawaf", abâli masjid. Kalabân ritual khusus, bân èbanto kalabân pakakas akadhi bajak bân bambu, kaju bessè, tonggak otama, èpaddek teppa'. Saengga, pambangunanna masjid emolae.
Awalla, masjid ta' andhi' kubah bunter. Bâdâ bhângon piramida sè mancorong. Saamponna obâ'ân rancangan, Masjid Kanas dhâddhi sinonim sareng Masjid Agung Sungai Jingah. Pangangghuy awalna saderhana. Lantai masjid ekala’ dhari paser se epaddek dhari Polo Kembang ban etotobi juko’.
molaè èpadhâddhi, Masjid Kanas ampon ngalami 11 obâ'ân ghâbây para pangawas bân pangalola. È bâkto masjid è bâbâna K.H. Jahri Simin bân Abdul Malik Marwan, usaha rehabilitasi bân renovasi èpercepat. Kalabân bhântowan pengusaha Alalak sè suksès è Sorbajâ, bahan-bahan bangunan èghâdhui ros-terrosan.
Saterrossa, bânnya' aspek dâri geddhung sè aoba. Namong, mimbar sè èukir, pilar-pilar otama, bân simbol Kanas èpèyara. hal ka'dinto èlakoni kaangghuy ajaga karakter unik masjid. Ban, obana nyamana Masjid Kanas daddi Masjid Tuhfaturroghibin Jami enggi paneka kaangguy ngotip nyamana buku se ekarang Datuk Kalampayan ra-kera awal taon 1980-an.
Arsitektur
Arsitektur Masjid Kanas panèka unik. Kubahna bunter bân akaton èbâdâ'aghi. Pelar otama dhari kaju besse, okoranna 40 x 40 meter.
Sacara sejarah, buwâ Kanas (songkol) sè bâdâ è attas masjid ghi' ta' èkennal. E bakto jârèya, Bulan bân Bintang (Bintang bân Bulan Sabit) èpamaso' è attas. Nangeng, amarga badha kadaddiyan se ta’ eka-sangka (angen ce’ santa’na), songkol masjid gaggar pas robbu. Sabaligga, Tajau Belanga (bendera kacang) sè èsumbangaghi sareng H. Jumain èpasang èbâli'aghi. Arèya èangghep ta' èkasennengi, dâddhi èpotossaghi kaangghuy aghâbây dâun nanas sè èghâbây dâri seng tebbel bân èpasang akadhi dâun nanas (buwâna Kanas).[2]
kalabân cara ka'dinto nyamana Masjid Kanas èabadiaghi. Pèlèan buwâ nanas panèka ta' bisa èpèsah dâri kontribusi para pendiri bân masyarakat lokal è bâkto jârèya. Songkol se elambangngagi kalaban buwana Kanas ngeba arte filsafat se dhalem: ja’ oreng se maso’ ka masjid ka’dhinto bakal gadhuwan ate se morne, berse akadi bungkana nanas se nyapowe karat. Kanas panèka asalla dâri oca' Arab sè artena "pembersih." È bâkto penjajahan Jeppang, Masjid Kanas èkoca'aghi sè palèng towa nomer empa', samarèna Masjid Sultan Suriansyah, Masjid Agung Al-Karomah è Martapura, bân Masjid Agung Sei Jingah.[2] Awal-awal kubah masjid ta' alengleng. Bentukna akadhi piramida runcing (è taon 1934). Saellana aoba rancangan è taon 1972, bhângon Masjid Kanas akherra èkennal kalabân Masjid Agung Sungai Jingah. Obâ'ân panèka (obâ'ân sè kapèng tello') èlampa'aghi è taon 1980 bân terros kantos samangkèn.
Masjid ka’dhinto ampon pan-saponapan kale epabagus sareng epabagus. lokasi aslina è penggirra tase' èpindaaghi polè ka lokasi samangkèn. Sapaneka jugan pangalolaan masjid ampon ngalakoni pan-saponapan obana. Nyama resmi masjid, “Tuhfaturroghibin,” èkala’ dâri jhujhur ketab sè èkabâdhi ulama’ kalonta Syekh Muhammad Arsyad al-Banjari, sè èusulaghâghi sareng KH. Muhammad Jahri Simin. Nyama ka’dinto epondut e jaman pimpinan Guru H. Abdul Malik Marwan (1980). Nyama panèka èpilih saamponna pan-bârâmpan proposal alternatif èkirim. Nyamana ètentukan bân èpilih kalabân konsensus.
E bakto jârèya, èlaksanaaghi pemilihan manajemen anyar. Akherra, kalabân konsensus, Al Muqarram KH. Muhammad Jahri Simin epele ban eangkat daddi Ketua, pagghun daddi Ketua se samangken. Berkat kalakowanna salerana tor manajemen se laen, asareng sokonganna masyarakat, masjid ka’dinto epabagus tor epabagus kalaban pambangunan menara e kangan (taon 1996) tor duwa’ gerbang (gerbang) e taon 2007.
Para' Katononna Kebakaran nyapowe settong kennengngan è daerah Alalak Tengnga sè èsebbhut Masjid Kanas è tanggal 4 Oktober 2007, sè maancor polowan bengko bân para' maancor Masjid Kanas. Ontong, Masjid Kanas namong ngadhebbi karusakan sè sakoni'.[3]
Sombher:
1. Masjid Kanas, Masjid Pembersih Hati.[pranala nonaktif] Radar Banjarmasin, Senin, 17 November 2003. Diakses pada 8 April 2010 2. Profil Masjid Kanas Tuhfaturroghibin 3. Kebakaran Kembali Landa Banjarmasin. Diarsipkan 2008-03-28 di Wayback Machine. www.kapanlagi.com, 4 Oktober 2007. Diakses pada 8 April 2010