Masjid Jami' Gresik
Masjid Jami' Gresik, sè èkennal jhughân mènangka Masjid Alun-alun Kotta Gresik, panèka kennengngan ibada muslim sè bâdâ è Disa Pekauman, Kecamatan Gresik, Kabupatèn Gresik.[1] Masjid panèka pertama kalè èpaddek sareng Nyai Ageng Pinatih, èbhu asuh Sunan Giri.[2] Masjid gapaneka epinda’agi dhari dhaera pagunongan e salanjangnga palabbuwan Kabupaten Gresik (Teluk Lamong) dha’ pusat ekonomi tor pamarenta’an, se samangken ampon daddi alun-alun kabupaten. Kennengngan anyar ka’dinto jhughâ ra-kèra tello ratos meter dâri makam Sunan Maulana Malik Ibrahim, sè èkennal jhughân Sunan Gresik.[3]
Masjid panèka ampon ngalami bencana alam sè èlang-alèng dalem beberapa periode, se aghâbây perluna renovasi sacara bertahap. Renovasi sè partama difokusaghi ka perluasan bangunan masjid guna nambâ’ kapasitas jamaah se makin pabânnya’. E bâkto ka’dinto, masjid panèka èpindahaghi dâri semma’na sè bhâdâ è kawasan paseser atabâ Syahbandar Gresik ka pusat pamarèntahan, se samangkèn aropa’aghi komplèks paviliun lan alun-alun Kottah Kabupatèn Gresik. Pemindahan lokasi arèya dilakohaghi kalabân pertimbangan keamanan, tata kota, lan kesinambungan fungsi masjid sabâgghi pusat ibâdhâ masyarakat. Proses renovasi lan relokasi panèka nunnjukaghi adaptasi masjid dalem nampa tantangan lingkungan lan perkembangan wilayah tanpa ninggâ’aghi peran sajarahna.[4]
Sejarah
Masjid Agung Gresik epaddek erat sareng tokoh Nyai Ageng Pinatih, se dikenal sabâgghi salah sètong figur penting dalem perkembangan Islam lan pamarèntahan e wilayah Gresik. Pada awal berdirina, masjid ka’dinto lokasèna bhâdâ è lapangan tabukka’ semma’, se samangkèn aropa’aghi wilayah Kelurahan Bengkson, Kacamadan Gresik, Kabupatèn Gresik. Masjid panèka èkandung lan èpadhâddhi e taun 1458 Masehi, bâkto Nyai Ageng Pinatih èangkat mènangka Harbourmaster of the East Port e masa Karajaan Majapahit. Saampon terjadina apoy sè partama, masjid panèka èpindahaghi ka lokasi se lebbi aman. Sabellunna bencana apoy ka’dinto, Sunan Maulana Malik Ibrahim ampon ngalakohaghi upaya perbaikan lan perluasan masjid guna nampung kabutowan ibâdhâ se makin tambâi, khususna dari para pengunjung lan jamaah se datang dari berbâghâ daerah.
Masjid Agung Gresik asalla epaddek sareng Nyai Ageng Pinatih e attas lapangan tabukka’. Pambangunan masjid paneka ekagabay dhari kaju. Ampon ngadek molae taon 1400-an Masehi, e jaman pamarenta’an Syekh Maulana Malik Ibrahim. Masjid sè samangkèn aghâdhui duwâ' menara panèka masjid sè palèng towa è Gresik bân Jhâbâ. Pangajaran jhâ' masjid panèka masjid sè palèng towa è Jhâbâ panèka lerres, asal-usulna èmolaè dâri jhâjhârbâ'ân awal panyabbhâran agama Islam sareng Wali Songo.
E jaman pamarenta’an Tumenggung Pusponegoro, masjid ka’dinto ngobbar. È taon 1712, èpadhâddhi polè ngangghuy tèknik konstruksi kolonial, namong ta' èpaèlang unsur-unsur arsitektur Nusantara. Hal ka'dinto èbuktèaghi dâlem aghâdhui Soko Guru (tonggak) bân Soko Rowo (tonggak) bân struktur atap. Desainna pagghun saderhana, polana ghi' kènè' bân bâdâ ata' kaju otabâ kanopi. Masjid panèka asalla namong kamar sholat kènè' sè serrèng èghunaaghi sareng orèng Islam kaangghuy ibada. Namong, è jaman pamarenta'an Kanjeng Poesponegoro è Gresik è taon 1600 Masèhi, masjid ka'ḍinto on-laon èpadhâddhi polè bân èpabhâjheng. [7]
Relokasi gapaneka kalampan e taon 1712, e bakto Kabupaten Gresik epimpin sareng Tumenggung Puspanegara. Lokasi ka’dhinto badha e semma’na pasantren Islam (pesantren) se epimpin sareng Sunan Maulana Malik Ibrahim. Saèngghâ, para mored jhughân aghâdhui Masjid Agung Gresik mènangka kennengngan ibada komunal è bâkto istirahat è dâlem pangajharan è pesantren Islam. Masjid Agung Gresik ampon ngalami kadhâddhiyân kebakaran pan-bârâmpan kalè saamponna kebakaran pertama è taon 1712. È antarana kebakaran è taon 1786 bân 1796.[6]
Bangunan sè èkennèng bencana Masjid Agung Gresik ampon pan-saponapan kale epabâghus akibat berbâghâ musiba se marosak struktur geddhung. Musiba sè partama berupa apoy aghâbây perluna rekonstruksi bangunan masjid, namong dalem prosesna tetap èjâgâ unsur-unsur arsitektur aslinna [5] sabâgghi bagian dari warisan sajarah. Renovasi besar salanjhâna terjadi e taun 1712, bâkto Kabupatèn Gresik èparènta oleh Tumenggung Puspanègara. Dalem renovasi panèka, bahan kaju tetap èguna’aghi sabâgghi unsur penopang utama, namong secara bertahap konstruksi masjid ngadopsi konsep lan metode pembangunan kolonial Bâlândhâ. Perpaduan teknik tradisional lan kolonial arèya ngajhâdhi karakter khas Masjid Agung Gresik se mencerminkan dinamika sejarah arsitektur masjid e Jawa Timur. [5]
Kaghunaan Masjid
Sanaos ampon towa, sanajân sè langkong towa, Masjid Agung Gresik aghunaaghi peran sè cè' parlona kaangghuy nyabbhârâghi agama Islam bân dakwah. È bâkto samangkèn, Masjid Jami' pagghun dhâddhi pandhuan ghâbây warga dâlem nantoaghi bekto sholat, molaè Ramadhan kantos Idul Fitri. [7]
Referensi
1. "Masjid Jami' Gresik". Sistem Registrasi Nasional Cagar Budaya. 29 Januari 2018. Diakses tanggal 3 Januari 2019. [pranala nonaktif permanen] 2. Muchid, Muhlas (2004). Grissee Tempo Doeloe. Kabupaten Gresik: Pemerintah Kabupaten Gresik. hlm. 13–27. 3. Munif, Mohammad Hasyim (2001). Pioner dan Pendekar Syiar Islam Tanah Jawa. Kabupaten Gresik: Yayasan Abdi Putra Al-Munthasimi. hlm. 3–11. 4. Arfah, Hamzah (9 Maret 2019). Aziza, Kurnia Sari (ed.). "Renovasi 2 Tahun, "Wajah Baru" Alun-Alun Gresik Diresmikan". Kompas.com. Diakses tanggal 13 Januari 2020. 5. Bendjeng Tempo Doeloe. Kabupaten Gresik: Komunitas Benjeng Pribumi. 2016. hlm. 8–21. ISBN 978-602-25829-2-2. 6. Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan (9 Desember 2018). "Masjid Jami' Gresik OBPO2018012900014". Data Pokok Kebudayaan. Diarsipkan dari asli tanggal 2020-01-03. Diakses tanggal 2 Januari 2020. 7. https://radargresik.jawapos.com/features/83941160/dibangun-saat-penyebaran-islam-masjid-jami-kini-jadi-jujukan-wisata