Masjid Agung Kraton Surakarta
Masjid Agung Istana Surakarta (nama resmi: Jawa: ꦩꦱ꧀ꦗꦶꦢ꧀ꦄꦒꦼꦁꦏꦫꦠꦺꦴꦤ꧀ꦱꦸꦫꦂꦠꦲꦢꦶꦤꦶꦔꦿꦟ Hadiníngrat) è jaman sabellunna kamardhikaan panèka masjid agung karajaan (Surakarta Hadiningrat) bân afungsi bânnè namong mènangka kennengngan ibada namong jhughân mènangka pusat panyabbhâran agama Islam ghâbây warga karaja'an.
Masjid Agung èpadhâddhi sareng Sunan Pakubuwono III è taon 1763 bân èsambhât è taon 1768. Hal ka'dinto bisa èkaton dâri prasasti è dhung-geddhung lowar kamar otama masjid. [1] Masjid panèka masjid sè tamaso' kategori masjid jami', èngghi panèka masjid sè èghunaaghi kaangghuy sholat jama'ah kalabân okoranna jama'ah sè bânnya' (contohna sholat jum'at bân sholat ied). Kalabân statusna mènangka masjid karajaan, masjid ka'dinto jhughâ afungsi kaangghuy nyokobi sadhâjâ kabutowan karaja'an sè èkabâ' sareng agama, akadhi grebeg, sekaten, bân ulang tahun Nabi. [2] Rato (Sunan) Sorâkarta afungsi mènangka panatagama (pangator urusan agama) bân masjid ka'dinto aropaaghi eksekutor fungsi ka'dinto. Sadaja pegawai masjid eangkat daddi abdi dalem kraton, kalaban gelar akadhi Kanjeng Raden Tumenggung Penghulu Tafsiranom (kaangghuy penghulu) tor Lurah Muadzin kaangghuy juru bahasa adzan.
Fasilitas Masjid
Masjid Agung aghâdhui 19.180 meter persegi tana, èpèsah dâri area è sekitarna sareng ghèddhung sè tèngghina 3,25 meter. Masjid arèya bâdâ pan-bârâmpan paviliun è taneyanna, tamaso' kandhâl, kennengnganna karèta rato, bân paviliun ghâbây upacara adhât. dâri bâkto ka bâkto, paviliun-paviliun panèka ampon aoba dâlem fungsi bân wujud. Contona, kandang samangkèn abâdâhaghi area administrasi bân kaamanan masjid, bân area gerbong samangkèn abâdâhaghi administrator masjid. Namong paviliun sè pagghun paviliun sè tabukka'.[3]
Masjid Agung Surakarta é bângun ngangguy gaya tajug, kalayan ata’ tumpang tello’ se e attasna bhâdâ mustaka atawa mahkota. Bentuk arsitektur panèka nyerminkaghi tradisi arsitektur Jawa klasik se diadaptasi ka kebutuhan ibâdhâ Islam, tanpa ngangguy kubah sebagâimana masjid gaya Timur Tengah. Karakter arsitektur arèya ajhâjhi ciri khas Masjid Agung Surakarta lan nunnjukaghi identitas budaya Jawa dalem ekspresi keagamaan Islam.
È dâlem kompleks Masjid Agung Surakarta, panjhennengngan bisa nemmoè berbâghâ bangunan pendukung se andi’ fungsi budaya Jawa-Islam se khas. Antarana bhâdâ maksura, yâitu ruang khusus se biasana èghuna’aghi oleh raja utawa keluarga keraton bâkto ngalakohaghi ibâdhâ. Kabâdhâna maksura arèya nunnjukaghi status Masjid Agung Surakarta sabâgghi masjid karajaan, sekaligus mencerminkan hubungan erat antara kekuasaan politik lan pusat ibâdhâ dalem tradisi Kesultanan Jawa.
Kawasan pagar
Pagar keliling Masjid Agung Surakarta dibângun e masa pamarèntahan Sunan Pakubuwana VIII pada taun 1858, sabâgghi bagian dari penataan kompleks masjid lan penguatan fungsi simbolikna sabâgghi masjid karajaan. E kompleks arèya bhâdâ tello’ gapura sabâgghi pintu maso’, kalayan gapura utama berbentuk paduraksa se bhâdâ e sisi timur ngadhep ka alun-alun, nunnjukaghi orientasi masjid ka pusat ruang publik keraton. Salajhengnga, duwâ’ gapura se lènna lokasèna bhâdâ e sisi utara lan selatan, se difungsikan sabâgghi akses tambahan guna memudahkan mobilitas jamaah lan kegiatan keagamaan e dalem kompleks masjid.
Area taneyan masjid Pagongan, se badha neng penggirra dhaja ban lao’ samarena maso’ ka labang otama masjid. panèka paviliun kalabân dimensi sè padhâ. Fungsina kaangghuy mabâdâhaghi gamelan karajaan bân èmaènaghi è bâkto paraya'an Sekaten (pèyara kaangghuy maènga' kalahiran Nabi Muhammad). Kandang bân garasi gerbong ghâbây rato è bâkto sholat Juma'at bân Gerebeg èyangghep èpadhâddhi bersamaan sareng Masjid Agung Surakarta. Bângonan PGA Negeri, sè èpadhâddhi sareng Sunan Pakubuwono X (1914) bân tamaso' karaton. Menara adhan, kalabân gaya arsitektur sè èinspirasi dâri Qutub Minar è Delhi, India, èpaddek è taon 1928 (è bâkto pamarenta'an Sunan Pakubuwono X). Istiwak, gnomon (pasak) sè abâdâhaghi bâgiyân dâri jam mataarè, èghunaaghi kaangghuy nantoaghi bâkto sholat. Geddhung Gedang Selirang eguna’agi sareng abdi karaton se ngator masjid.
Kawasan masjid Bagian serambi Masjid Agung Surakarta andhi’ ciri khas berupa lorong se menjorok ka depan, se e dhalem arsitektur Jawa dikenal sabâgghi tratag rambat, kalayan bagian depan se mbentuk kuncung. Unsur arsitektur panèka ngabâdhâ fungsi sabâgghi ruang transisi antara halaman lan ruang salat, sekaligus nyerminkaghi gaya bangunan tradisional Jawa se adaptif ka iklim lan kebutuhan sosial jamaah.
Ruang utama masjid panèka ditopang oleh empa’ saka guru lan dua belas saka rawa, se ajhâjhi unsur struktural utama bangunan. Dalem ruang arèya bhâdâ kelengkapan ibâdhâ penting, antarana mihrab sabâgghi penanda arah kiblat, maksura sabâgghi ruang khusus raja utawa keluarga keraton, lan mimbar se èghuna’aghi kaangghuy khatib bâkto khutbah. Salajhengnga, masjid panèka jughâ ngabâdhâ pawestren se difungsikan sabâgghi tempat salat perempuan sekaligus balai rapat, lan fasilitas tempat berwudhu se disediakan guna menunjang kelancaran ibâdhâ jamaah.
Referensi 1. Prasetya, Anggara Wikan (6 Mei 2021). Prasetya, Anggara Wikan (ed.). "Sejarah Masjid Agung Surakarta, Peninggalan Mataram Islam di Kota Solo". Kompas.com. Diakses tanggal 17 Mei 2021. 2. Novita Rusdiyana (23 November 2019). "Masjid Agung Solo, Peninggalan Kebudayaan Islam". Surakarta.go.id. Diakses tanggal 17 Mei 2021. 3. Syamsiyah, Nur Rahmawati; Mutiari, Dhani; Hidayati, Rini; Setiawan, Wisnu (2020-10-14). "Karakteristik Lingkungan Sonik Kawasan Masjid Kerajaan di Surakarta". Langkau Betang: Jurnal Arsitektur. 7 (2). Fakultas Teknik, Universitas Tanjungpura Pontianak: 179. doi:10.26418/lantang.v7i2.40840. ISSN 2550-1194