Lompat ke isi

Masjid Agung Cirebon

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Masjid Agung Cirebon panèka masjid sè bâdâ è dâlem kompleks Istana Kasepuhan è Cirebon, Jhâbâ Bârâ'. Se epaddek sareng Sunan Gunung Jati, sareng Sunan Kalijaga menangka arsitekna. Bâdâ è bara'na alun-alun kottah Cirebon.[1]

Legenda Kona

Masjid panèka èkoca' sala sèttong masjid sè palèng towa è Cirebon, èpadhâddhi ra-kèra taon 1480 Masehi, è jaman Wali Songo (Nali Songo), sè nyebbâlaghhi Islam è Jhâbâ. Nyamana masjid panèka asalla dâri oca' "sang," artena kaagungan, "cipta," artena èpadhâddhi, bân "rasa," artena aghâma'aghi.

Pèkkèran awal kaangghuy mabângun masjid panèka asalla dâri raji Sunan Gunung Jati, Nyi Mas Ratu Pakungwati. Bakto gapaneka e Cirebon namong badha settong masjid kene’ se anyama Tajug Pejlagrahan. Nangeng, sakeng bannya’na warga Cirebon maso’ Islam, Nyi Mas Ratu Pakungwati apangrasa ja’ parlo geddhung se langkong raja kaangguy nampung jema’at. Pambangunan masjid èmolaè taon 1480. Pondasi masjid panèka èpadhâddhi dâri kaju jati dâri daerah Jatitujuh, è perbatasan Majalengka-Indramayu.[2]

Menorot tradisi, pambangunan masjid ka’dinto kabar agabung ra-kera lema ratos oreng se ebakta dhari Majapahit, Demak, tor Cirebon dhibi’. Sunan Gunung Jati appointed Sunan Kalijaga sebagai arsiteknya. Jugan abakta Raden Sepat, arsitek Majapahit se daddi tawanan perrang e bakto perrang Demak-Majapahit kaangguy abanto Sunan Kalijaga ngerancang masjid.

èkabâ'aghi jhâ' masjid panèka asalla andi' ata' "molo" (pettong kubah). Nangeng, e bakto adzan pettong kubah (adhan) kaangguy sholat subur elaksana’agi kaangguy ngojuk Aji Menjangan Wulung, kubah ka’dhinto epinda’agi dha’ Masjid Agung Banten se gi’ badha dhuwa’ kubah. polana carèta panèka, sabbhân sholat Juma'at è Masjid Agung Sang Cipta Rasa èlaksanaaghi kalabân "Azan Pitu" (pitu)—adzan sè èlaksanaaghi è bâkto sè padâ sareng pettong muezzin sè akalambi pote.[3]

Arsitektur

Masjid panèka ngabâdhâ fitur arsitektur unik, khususna e bagian ata’na, se ta’ andi’ puncak sakalangguy kubah, beda kalabân masjid-masjid e Jhâbâ pada umumna. Bentuk atap arèya mencerminkan pengaruh arsitektur tradisional Nusantara se lebih mengedepankan fungsi lan kesederhanaan struktur. Salajhengnga, tata ruang dalem masjid panèka kabhâgi ajhâdhi duwâ’ bagian utama, yâitu beranda sabâgghi ruang transisi lan kamar otama se difungsikan mènangka ruang salat jamaah. Pembagian ruang arèya nunnjukaghi prinsip arsitektur masjid klasik e Jawa Timur se mengutamakan keteraturan, keterbukaan, lan kenyamanan ibâdhâ.

Aula Otama Bâdâ sanga' labang sè nojju ka lorong otama. Angka panèka alambangaghi Wali Songo (Sanga' Orèng Suci). Orèng Cirebon è jaman lamba' panèka etnis sè acem-macem. Hal ka’dinto bisa etengale deri arsitektur Masjid Agung Sang Cipta Rasa, se akompolaghi gaya Demak, Majapahit, tor Cirebon. Mihrab (mihrab) masjid ka’dinto aropa’agi ukiran kembang teratai se ebadhi sareng Sunan Kalijaga. Salaèn jârèya, mihrab jhughân aghâdhui tello' ubin sè ètandhai khusus sè èlambangaghi tello' ajaran otama agama: Iman (Iman), Islam (Islam), bân Ihsan (Amal Bhâgus). Ubin-ubin gapaneka ca’epon ampon epasang sareng Sunan Gunung Jati, Sunan Bonang, tor Sunan Kalijaga e mola’anna masjid.

Bhâranda E veranda e kanganna (dhaja) masjid, badha somor Zamzam, otaba Banyu Cis Sang Cipta Rasa, se seggut edhatengnge oreng-oreng, otamana e bulan Ramadhan. Salaen ekaparcaja manjur kaangguy ngobati acem-macem panyake’, somor paneka, se aropa’agi dhuwa’ kolam, jugan bisa eguna’agi kaangguy ngoji kajujuranna oreng.

Inspirasi ghâbây Museum Sonobudoyo

Bubungan Museum Sonobudyo terinspirasi dari Bubungan Limasan Lambang-teplok Masjid Agung Sang Cipta Rasa. Bâkto Thomas Karsten èsoro aghâbây rancangan ghâbây Museum Sonobudoyo, sè molaè èbângun è taon 1934 è Yogyakarta, èpon èinspirasi sareng arsitektur Cirebon, khusussa arsitektur bân konstruksi atapna. Salerana ngala’ inspirasi dhari ata’na Limasan Lambang-teplok Masjid Agung Sang Cipta Rasa tor pola-pola konstruksi cukit (garpu) se etemmo e geddhung-geddhung terbuka e dhaera Siti Inggil firaton Kasepuhan e Cirebon.

Èghâbây gaya bhângunan Cirebon sareng orèng Jâbâ, otamana dâri Kesultanan Mataram, bhunten hal anèh karana ampon èlakoni è jaman pamarenta'an Sultan Agung Mataram kalabân èghâdhui wujud bhângon Siti Inggil karaton Pakungwati (samangkèn: karaton Kasepuhan) kaangghuy èpadhâddhi acuan kaangghuy mabângun karaton Siti Inggil è karaton Yogtikar, menorot Yuwono Suwito (anggota tim ahli warisan budaya bân dewan penasehat pelestarian warisan budaya provinsi Wilayah Khusus Yogyakarta (DIY))) polana karaton Cirebon jhâu lebbi towa dâri karaton Yogyakarta, bahkan lebbi towa dâri sejarah awal kerajaan Mataram Islam[4]

Refernsi: 1. Sugiyanti, dkk. (1999). Masjid Kuno Indonesia (PDF). Jakarta: Proyek Pembinaan Peninggalan Sejarah dan Kepurbakalaan Pusat. hlm. 101. ISBN 979-8250-16-8. 2. Raynard Kristian Bonanio Pardede (26 Maret 2025) "Berdakwah dengan Kerendahan Hati" Kompas. hal 2 3. "Wisata Melayu - Masjid Agung Sang Cipta Rasa, Kota Cirebon". Diarsipkan dari asli tanggal 2011-08-05. Diakses tanggal 2021-05-13.

4. 2015. Arsitektur Keraton Yogyakarta Mengadopsi Keraton Kasepuhan Cirebon. Cirebon: Fajar News