Masjid Agung Awwal Fathul Mubien Manado
Masjid Agung Awwal Fathul Mubien panèka masjid sè bâdâ è Jalan Sultan Hasanuddin, Dhisa Islam, Kacamatan Tuminting, Kotta Manado, Sulawesi Dhâjâ. Masjid panèka èpaddek è sekitar taon 1770 bân panèka masjid sè partama èpadhâddhi è Kottah Manado.[1][2]
Sejarah
Ra-kèra taon 1760, bâkto Manado City molaè mokka' dhibi' mènangka rute ghâbây perdagangan rempah-rempah è wilayah KTI saamponna Makassar, Ternate bân Ambon, Manado City molaè èghunaaghi mènangka area transit (singgah) ghâbây para pedagang.[1] Èmolaè, orèng-orèng pendatang sè alakoh mènangka dagang bân orèng Islam dâri Ternate, Tidore, Makian (Maluku Utara) bân Hitu (Ambon), molaè odi' bân abâdâh è Manado, teppa'na è daerah Pondol.[1]
Saterrossa jalan dagang ampon langkong ramme, para dagang Islam dhari Jaba Tengnga, Solo, Yogyakarta sareng Sorbaja jugan molae neptep. Bânnya' jhughân sè alakoh mènangka karyawan sè alakoh ghâbây pamarèntah Hindia Belanda.[1] Sajan atamba bannya’na warga muslim anyar e Manado, reng-oreng ganeka on-laon molae apekker kaangguy maddek otaba abadhi kampong anyar khusus kaangguy masyarakat muslim, sopaja bisa lebbi bebas alampa’agi ajaran-ajaran Islam se cocok sareng bimbingan agâma.
Pangarep rèng-orèng rowa coma bisa èwujudaghi è sekitar taon 1770 otabâ 10 taon saterrossa.[1] Hal ka’dinto jhughan kalaben persetujuan sareng pamarenta Balanda se mele kennengngan se kosong tor cocok kaangguy ekennengnge, engghi ka’dinto konco’ lao’na Manado, e bekto gapaneka esebbut Kampung Suraya. Kampong ka’dinto saterrossa daddi kennengngan para pendatang masyarakat muslim kaangguy odhi’ tor odhi’.
Kampong Islam
Menorot Hi. Hasan Jan SE, è dhâlem risalah panḍâ’ sè èkabâḍâ’aghi jhâjhârbâ’ân bhâdhânna Masjid Awal Fathul Mubien, ènilai jhâ’ daerah ka’ḍinto èpilih polana è bâkto ka’ḍinto, daerah ka’ḍinto rawan konflik. Artena, perrang serreng kadaddiyan antara suku-suku pribumi se ngennengnge dhaera Manado lao’ sareng suku-suku pribumi se ngennengnge dhaera Manado lao’. Kampong Islam molae ramme noro’e paradhatengngan anyar se dhateng dhari Palembang, Padang, Banjar, Makassar, Indramayu tor Cirebon. Bâkto dagang Tèmor Tèngghâ dâri Hadramaut, Yaman, maso' lèbât paseser Lao' Jhâbâ. E tengnga dhisa lajhu epaddek masjid se enyamae Awal Fathul Mubien se artena awal otaba pembukaan se saongghuna. Ra-kèra taon 1802, geddhung masjid ghi' aghuna'aghi pondasi karang kalabân lantai papan. Sabatara, e konco’na disa, esadhiya’agi tana makam khusus kaangguy magarsare Kampong Islam.
Pamoghârân
Ra-kèra taon 1830 geddhung masjid èbâliaghi kaangghuy pertama kalèna. Masjid panèka èpèyara ghâbây lebbi ghâghâng, okoranna 8 x 8 meter, kalabân pondasi sè molaè aghâdhui campuran kapur bân kerikil. Perbaikan geddhung masjid terros ejalanagi. è taon 1930, èobâ dhâddhi 8 x 12 meter. Saellana jareya laju epalebar pole daddi 8 x 14 meter. Salaèn jârèya, è antarana taon 1967 – 1995 èpabhâjheng dâddhi 26 x 26 meter.[3]
Bân molaè taon 2001 kantos samangkèn, perbaikan ampon èlampaaghi, kalabân èpasang ubin/keramik è sakabbhina bâgiyânna masjid. Hal ka’dinto elampa’agi salaen mabannya’agi populasi muslim, jugan mabannya’agi intensitas kagiatan-kagiatan dhalem mamajuwagi kabudhaja’an Islam. Akadi maos sareng noles Al-Qur’an, Barzanji, maos sholat Maulud, Hadrah sareng seni Samra. Menangka masjid sè partama è Kottah Manado bân sè palèng bhâghus nomer duwâ' saamponna Masjid Agung Ahmad Yani, Masjid Awal Fathul Mubien èberri'i status Masjid Agung è tanggal 1 Juli 1991.[1] Tercatat jugen, molae masjid ka’dinto epaddek taon 1770 kantos samangken ampon epele 7 oreng daddi imam engghi ka’dinto, Taher Umar, Hi. Ahmad Buntjong, Hai. Umar Jaseh, Akwan Hamadi, Hi. Said T Bachmid, Achmad Z Makkah and Drs Hi. Abdurrahman Noh (imam saat ini).[1]
Sombher: 1. Manado Post Edisi 11 September 2008 2. Gereja dan Masjid Tua[pranala nonaktif permanen]. Diakses 8 Juli 2010 3. "Salinan arsip". Diarsipkan dari asli tanggal 2016-03-05. Diakses tanggal 2010-07-08.