Masjid Agung Al-Baitul Qadim
Masjid Agung Al-Baitul Qadim iyâ arèya masjid sè bâḍâ è Klurahan Airmata, Kottha Kupang, Nusa Tenggara Tèmor. Masjid rèya omorra ella lebbi ḍâri 200 taon bân aropa'aghi masjid palèng kona, palèng towa è Polo Tèmor.
Maskè omorra ella para' 2 abad lebbi, sabâgiyân rowangnga è lantai sèttong pagghun nampa'aghi kaasliânna, salaèn è pugar kalabân nambâ dhâddhi duwâ' lantai.
Sajjhârâ
[beccè' | beccè' sombher]Masjid Agung Al-Baitul Qadim è bangon bi' Sya'ban bin Sanga è taon 1806 abhârâng Sultan Badarruddin bân Rakyatdhâ bân bhântowan ḍâri penduduk èdissa sè bâḍâ ètnis Tèmorra, hal arèya è kalako sopajâ aberri' kennengngan kaangghuy ngalakonè èbâdâ kaangghuy masyarakat Kasultanan Mananga sè bhuru è allè bil Pamarènta Hindia Bâlândhâ ḍâri polo Solor ka Polo Tèmor. Sè ahèrra kasebbar dakwah Islam è polo Tèmor lèbât tanangnga pottra-pottra Mananga arèya atas èdhinna Alla. Pembangunan Masjid Agung Al-Baitul Qadim arèya abittdhâ sampè' 6 taon iyâ arèya è molaè è taon 1806 bân marè è taon 1812.
Sya'ban bin Sanga aropa'aghi Imam pertama bâgi kaom Muslimin è polo Tèmor. Sya'ban dâteng abhâreng rombongan Kasultanan Mananga è bâbâ na pamèmpèn Sultan Badarruddin sè è allè bi' Pamarènta Hindia Bâlândhâ ḍâri naghârâ asalla iyâ arèya Dhisa Menanga, polo Solor, NTT bân arèya awwâl maso'na Islam ka Polo Tèmor.
È bâkto rowa, Sya'ban bin Sanga anḍi' wewenang kaangghuy ngator sadhâjâna hal sè akaè' kalabân urusân aghâma bân pembâgiyân rèya è kennal kalabân 'kampong Imam. Sè artèna wilajâ kabijhâgghâ imam. Adapun Sultan Badarruddin ngator masalah kapamimpinna saccara sakabbhina kalabân teptep amarhatè'è pertimbangânna Sya'ban bin Sanga sè dhâddhi imam Kasultanan bân wilajâ kabijhâgghâ bân kakobâsaan Sultan Badarruddin rèya è kennal kalabân Istilah "Kampong Raja". Ḍâlem ajâgâ kalangghângan hubungan bhâghus antara "Kampong Imam bân Kampong Raja" arèya è teptep aghi ètika bi' Sultan Badarruddin bân Sya'ban bin Sanga sè sampè' satèya pagghun bisa è abâs è ritual-ritual kaaghâmaan è duwâ' Kampong Islam sè palèng towa è polo Tèmor iyâ arèya Kampong Solor bân Airmata.