Maria Gaetana Agnesi
Maria Gaetana Agnesi (bhâsa Italia: aɲˈɲeːzi, -eːsi; -ɛːzi; 16 Mei 1718 – 9 Januari 1799, Milan, Italia) panèka matematikawan, filsuf, teolog bân filantropis sè bhângsa Italia. Salèrana èkennal mènangka bâbinè' sè partama nolès buku pandhuwân matematika tor bâbinè' kaduwâ' sè èyangka' dhâddhi profèsor è sala sèttong universitas saellana Laura Bassi.[1][2]
Mènangka matematikawan, Agnesi èkennal polana kontribusina dâlem bidang kalkulus bân aljabar. Karya otamana panèka, Instituzioni Analitiche ad uso della gioventù italiana (1748), aropa'aghi buku pandhuwân matematika partama sè ètolès sareng bâbinè'. Buku ka'dinto abahas bânnya'-bânnya' konsèp dâlem dalam analisis matematika, tamaso' geometri diferensial tor kalkulus integral, kalabân teknik sè sistematis tor jellas.[3][4]
È taon 1732, Universitas Bologna ngangka' salèrana mènangka profèsor fisika. Taon 1749 Universitas Bologna matabâr jabadhân kahormadhân mènangka profèsor matematika tor filsafat alam ka Maria Gaetana Agnesi. Tapè, Agnesi nola' ghânèka bân nyorot dâri dhunnya akademik pan-bârâmpan taon saellana, tor apinda dâ' kagiadhân filantropi bân aghâma. Salèrana abhânto orèng-orèng mèskèn bân sakè' sè bâdâ è Milan è kaodi'ân towana, tor aktif dâlem kagiadhân sosial bân aghâma.[5][6]
Maria Gaetana Agnesi sèdhâ tangghâl 9 Januari 1799. Wârisanna è dhunnya matematika teptep èkennal, khusussâ lèbât kurva sè èsebbhut "Witch of Agnesi", panèka kasala'an tarjemahan dâri istilah Italia versiera sè aruju' dâ' kurva khusus dâlem geometri diferensial.[1][7][8]
Kaodi'ân
[beccè' | beccè' sombher]Maria Gaetana Agnesi panèka pottrè partama dâri 21 satarètanan. Salèrana andi' eppa' jhughân matematikawan. Salèrana ahli bhâsa Latin, Yunani, Ibrani, bân pan-bârâmpan bhâsa laènna dâlem omor 9 taon. È omor 20 taon, salèrana amolaè karyana sè palèng penting, panèka buku ajhâr kalkulus. È jhâmanna, karyana sanget bhâghus bân aropa buku ajhâr kalkulus luwas sè partama sejjhâk karya sè dâri I'Hospital. Buku kasebbhut ampon ngaollè bânnya' panghormadhân, tamaso' pangakowan dâri Kaisar Maria Theresa bân Paus Benediktus XIV.
Nyama Agnesi kasohor è dhunnya kapustaka'an matematika lèbât sombhângan kènè' Maria, panèka bahasan kurva sè èkennal versiera, dâri bhâsa Latin vertere artèna abhâlik. Kurva kasebbhut èkennal mènangka kurva "sihir dâri Agnesi" polana versiera dâlem bhâsa Italia artèna Iblis betina.
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ 1,0 1,1 Lay, Wolfgang (2024). Higher Special Functions: A Theory of the Central Two-Point Connection Problem Based on a Singularity Approach. Encyclopedia of Mathematics and Its Applications Series (Edisi 1st ed). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-1-009-54658-4.
- ↑ Pickover, Clifford A. (2009). The Math Book: From Pythagoras to the 57th Dimension, 250 Milestones in the History of Mathematics (dâlem bhâsa Inggris). Sterling Publishing Company, Inc. ISBN 978-1-4027-5796-9.
- ↑ Agnesi, Maria Gaetana (1748). Instituzioni analitiche: ad uso della gioventu' italiana (dâlem bhâsa Italia). Nella Regia-ducal corte.
- ↑ Cupillari, Antonella (2007). A Biography of Maria Gaetana Agnesi, an Eighteenth-century Woman Mathematician: With Translations of Some of Her Work from Italian Into English (dâlem bhâsa Inggris). Edwin Mellen Press. ISBN 978-0-7734-5226-8.
- ↑ Rosser, Sue V. (2008-06-23). Women, Science, and Myth: Gender Beliefs from Antiquity to the Present (dâlem bhâsa Inggris). Bloomsbury Publishing USA. ISBN 978-1-59884-096-4.
- ↑ "Maria Gaetana Agnesi | Mathematician, Philosopher, Educator | Britannica". www.britannica.com (dâlem bhâsa Inggris). Èaksès tangghâl 2025-03-17.
- ↑ Osen, Lynn M. (1974). Women in mathematics. Cambridge, Mass. London: MIT press. ISBN 978-0-262-15014-9.
- ↑ Weisstein, Eric W. "Witch of Agnesi". mathworld.wolfram.com dâlem bhâsa Inggris). Èaksès tangghâl 2025-03-17.