Marco Kartodikromo
 | Serradhân atopik umum ka`ḍinto èngghi panèka sabâgiyân rintisan. Abâ`na kèngèng abhânto Wikipèḍia kalabân ngembhângaghi. |
Marco Kartodikromo (1890 – 18 Maret 1932)[1], biasana èkennal mènangka Mas Marco, panèka sala sèttong sastrawan bân jurnalis Indonèsia.
Lahèr ḍâri kalowarghâ priyayi è Blora, Hindia Bâlândhâ, lalakona Kartodikromo sè partama panèka è kerèta api nasional. Ta' senneng polana rasisme sè ètampèaghi è ḍissa', è taon 1911 apinda ka Bandung bân nemmoè lalakon mènangka wartawan è Medan Prijaji. Taon salastarèna apinda ka Surakarta bân alako è ḍuwâ' terbitan, Saro Tomo bân Doenia Bergerak; èpon molaè nolès karya-karya kritis ghâbây pamarènta kolonial Bâlândhâ, sè aghâbây èpon ètangkep. Saellana abit mènangka korèspondèn è Bâlândhâ, Kartodikromo nerrossaghi jurnalisme bân kritik ḍâ' pamarènta; èpon jhughân nolès pan-bârâmpan karya fiksi. Terlibat sareng Partai Komunis Indonèsia, samarèna pemberontakan komunis taon 1926 sè èpimpin Kartodikromo, salèrana è buwâng ka kamp penjara Boven-Digoel è Papua. èpon wafat è kèmah malaria è taon 1932.
Kartodikromo, sè lebbi senneng nolès è bhâsa Melayu, aèkspèrimèn kalabân frasa anyar è bâkto penerbit BUMN Balai Pustaka nyoba' mabakuaghi bhâsa kasebbhut. Mètorot kritikus sastra Bakri Siregar, salèrana aropa’aghi sastrawan Indonèsia sè nomèr sèttong sè terrang-terrangan ngritik pamarènta’an penjajahan Bâlândhâ tor wujud tradisional fèodalisme sè èpraktèk'aghi è naghârâ ka’dinto. polana kritik sè jhujhur panèka, pamarènta Bâlândhâ ècapo' mènangka "orèng ghilâ"[2] sè bisa maḍâteng karosaghân è antarana penduduk asli. Kartodikromo dhibi' panèka produser "sastra liar" sè bânnya'. È antara karya-karyana Mas Marco Kartodikromo èngghi panèka Syair Rempah-rempah sè èterbitaghi è Semarang taon 1918, bân Syair Sama Rasa Sama Rata sè èterbitaghi è koran Pantjaran Warta taon 1917. Jhughân aterbitaghi Babad Tanah Djawi è jurnal Hidoep ḍâri taon 1924 kantos taon 1925[3]
Rèspon
[beccè' | beccè' sombher]polana kritik vokalna ḍâ' orèng Bâlândhâ, pamarènta Hindia Tèmor alarang buku-bukuna Kartodikromo pan-bârâmpan kalè.[4] Mènangka jâwâbhân ḍâ' kritikna è bâkto bâḍâ è 'Doenia Bergerak', rèng-orèng rowa ngabâsaghi mènangka orèng "ghilâ" sè bisa maḍâteng karosaghân è antarana penduduk asli.[2] Kartodikromo dhibi' senneng aghâbây provokasi pamarènta kolonial, ngajhâk para mosona kaangghuy abhâreng bân ngritik orèng Bâlândhâ polana Bâlândhâ sala pangalolaan.[5]
Siregar ngajhâri Kartodikromo mènangka sastrawan Indonèsia sè partama sè èkritik secara terbuka pamarènta kolonial Bâlândhâ bân bhângon fèodalisme tradisional sè èpraktèkaghi è naghârâ kasebbhut.[6] Salèrana jhughân nyatet jhâ' pangarang panèka orèng Indonèsia sè partama sè sadar ngabâsaghi parjuwangan kellas è dâlem karyana.[7] Siregar ngangghep sastra Indonèsia lahèr ḍâri pemahaman nasionalis; èpon ngangghep Marco sala sèttong sastrawan Indonèsia sè saongghuna.[8]
Sombher-Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Soe Hok Gie, "Mas Marco Kartodikromo", Zaman Peralihan, Yayasan Bentang Budaya, 1995
- ↑ 2,0 2,1 Maier 1996, kaca 190.
- ↑ Erowati, Rosida; Bahtiar, Ahmad (2011). Sejarah Sastra Indonesia. Ciputat: Lembaga Penelitian UIN Syarif Hidayatullah Jakarta. kaca 35.
- ↑ Siregar 1964, kaca 26.
- ↑ Maier 1996, kaca 188.
- ↑ Siregar 1964, kaca 10.
- ↑ Siregar 1964, kaca 12.
- ↑ Siregar 1964, kaca 11.
Rujughân
[beccè' | beccè' sombher]- Maier, Hendrik M. J. (June 1996). "Phew! Europeesche beschaving! Marco Kartodikromo's Student Hidjo" (PDF). Southeast Asian Studies. 34 (1). Kyoto: 184–210. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 13-04-2012. Èaksès tangghâl 13 April 2012
- Siregar, Bakri (1964). Sedjarah Sastera Indonesia (ḍâlem bhâsa indonesia). Vol. 1. Jakarta: Akademi Sastera dan Bahasa "Multatuli". OCLC 63841626. ;