Lompat ke isi

Mangkunegara I

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Kanjeng Ghustè Pangèran Aḍipati Arya Mangkunegara I anḍi' nyama asli iyâ arèya Raḍen Mas Said (7 April 1725 - 28 Dèsèmber 1795) aropa'aghi orèng sè majhâghâ Kaḍipatèn Mangkunegaran, sè tamaso' sala sèttong naghârâ monarki è Polo Jhâbâ bân aropa'aghi Pahlawan Nasional Inḍonèsia. Ramana anyama KPA Mangkunegara (Kartasura)[1] bân èbhuna anyama RAy. Wulan.[2]

Anḍi' jhulughân mènangka Pangèran Sambernyawa moso Nicholas Hartingh selaku bhâkkèl Dâri Gubernur Voc Ka'angghuy Pantai Tèmor Jhâbâ[3] polana è Dâlem pan-bârâmpan pertempuran RM. Said rèya ta' perna kala sakalè bân lako makala so-mosona.

Salaèn rowa bilâ ètalèktèghi, è ḍimma'a bhâi kennengngan tamaso' Pura Mangkunegaran, ta' kèra ètemmowè ghâmbhâr otabâ lukisan mowana KGPAA.Mangkunegara I. Hal kasebbhut karana atoro' ḍâ' wasiaddhâ sè ta' enDâ' èlukis otabâ èghâmbhâr ka'angghuy alang-lang ḍâ' pengkultusan pribadi. Saèngghâna salèrana apessen ḍâ' sakabbhina ana' tor kompoyya sopajâ jhâ' sampè' bâḍâ sè aghâmbhâr tentang salèrana. Saèngghâ è kawasan Pura Mangkunegaran bhâi ta' kèra tatemmo otabâ ta' kèra bâḍâ ghâmbhâr ropana. Ka'angghuy ghântèna, salèrana cokop èlukissaghi ènga' simbolis kalabân tolèsan "MN" ḍâlem bingkai Surya Sumirat akadhi ghâmbhâr è èrèng.

RM. Said lahèr è Kartasura kalabân rama KPA. Mangkunegara (Kartasura), sè aropa'aghi potra sarèyang Susuhunan Amngkurat IV, rato Mataram ka-8. Saongghuna salèrana sè anḍi' ha' waris takhta. Tapè KPA. Mangkunegara secara politik terang-terangan anyata'aghi sikap anti-VOC, bân sikap rèya èyangghuy kèya moso alè'na sè bidhâ èbhu sè anyamaRM. Sujana/Pangèran Mangkubumi, bân RM. Said dhubi' mènangka ana' dhubi'. Sikap politik rèya jhughân sè madhâddhi KPA Mangkunegara èyasingkab moso VOC ka Ceylon, Srilanks. Molaè ḍâri jârèya RM. Said èrabat moso embana sè anyama BRAy. Kusumanarsa bân èyareppaghi paghi' bhâkal maobâ Karataon Kartasura sopajâ lebbi rajâ polè.[4]

Perjuangan melawan Belanda

[beccè' | beccè' sombher]

Parjhuwânganna RM. Said èmolaè kalabân aberontak ḍâ' Karaton Kartasura è tangghâl 30 Junè 1742 sè èpimpin moso Raden Mas Garendi (jhughân èsebbhut Sunan Kuning) sè madhâddhi tembok bèntèng Karaton Kartasura sè tèngghina 4 mèter rowa robbhu

  1. https://www.geni.com/people/P-Arya-Pangeran-Arya-Mangkunegara-Kartasura/6000000017938403812
  2. https://id.rodovid.org/wk/Orang:169963
  3. Raditya, Iswara N. "Ramai-ramai Mengeroyok Pangeran Sambernyawa". tirto.id (in Indonesia). Retrieved 2025-12-25.
  4. Hastuti, Dhian Lestari; Santosa, Imam; Syarief, Achmad; Widodo, Pribadi (2020). "PERAN DAN KEDUDUKAN PEREMPUAN MANGKUNEGARAN DALAM SEJARAH PERKEMBANGAN KEBUDAYAAN JAWA MASA MANGKUNEGARA I-VIII". PROSIDING: SENI, TEKNOLOGI, DAN MASYARAKAT (in Inggris). 3: 68–80. doi:10.33153/semhas.v3i0.138. ISSN 2715-4351.