Lompat ke isi

Mahmud Syah III ḍâri Johor

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika

Paduka Sri al-Wakil al-Imam Sultan Mahmud Riayat Syah Zilullah fil-Alam Khalifat ul-Muminin ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Syah otabâ lebbi èkennal mènangka Sultan Mahmud Syah III (24 Maret 1756 – 12 Januari 1811) panèka Sultan bân Yang di-Pertuan Besar Johor-Pahang-Riau-Lingga ka-15 sè marènta dâri taon 1770 kantos taon 1811.[1]

Biografi

[beccè' | beccè' sombher]

Kaodi'ân bân Pamarènta'an

[beccè' | beccè' sombher]

Lahèr tangghâl 24 Maret 1756, Mahmud Syah III panèka ana' bungso ḍâri sultan Johor ka-13, Abdul Jalil Muazzam Syah bân rajina sè kapèng ḍuwâ', Tengku Puteh bint Daeng Chelak.[1]

Mahmud Shah III ongghâ ka tahta è omor 14 taon, aghântè'è alè'na, Ahmad Riayat Syah (1752-1770, onggha ka tahta è bulân Fèbruari 1761 è bâkto aomor 9 taon).[1] Paresmiyan Mahmud Syah III mènangka sultan èjhârbâ'aghi è Tuhfat al-Nafis è dâlem suasana sè cè' bhungana. Salèrana èghibâ ka korsè Kasultanan Johor-Pahang-Riau-Lingga sareng orèng Bugis sè anyama To Kubu.[2] È bâkto paresmiyan, orèng Bugis bân Melayu akor kaangghuy ngakoè Mahmud Syah III mènangka Rato Johor-Riau-Lingga sè kodhu èhormatè.[3]

È taon pamarènta'anna sè ngaḍâ', pangkat Yang Dipertuan Muda èghâdhui sareng kepala suku Bugis sè kobâsa, Daeng Kemboja ( jabatan taon 1745-1777).[4] Namong è taon 1777 jabatanna èghântè'è sareng Raja Haji Fisabilillah (jabatan taon 1777-1784).[2]

Parjuwangan

[beccè' | beccè' sombher]

Parjhânjhiyân sareng Bâlândhâ

[beccè' | beccè' sombher]

È bulân Agustus 1784, pasukan Bâlândhâ molaè nyerrang pusat pamarènta'an Johor è Hulu Riau. Saterrossa è bulân Oktober 1784, kapal Utrecht bân 6 kapal perrang sè èpimpin sareng Laksamana Jacob Pieter van Braam ḍâteng kaangghuy nyerrang Riau. Bâlândhâ mennang è attas Johor ḍâlem perrang è antara Johor bân Bâlândhâ è Hulu Riau. Yamtuan Muda Raja Ali (sè aghântè'è Rato Haji Fisabilillah sè syahid è Tellok Ketapang) saterrossa mangkat dâri Polo Bintan nojju ka Sukadana.[5] Sultan Mahmud sè bâdâ è Riau lajhu atandatanganè parjhânjhiyân sareng VOC è kapal Utrecht è tangghâl 10 November 1784.[6]

È antarana èssèna parjhânjhiyân kasebbhut ènyata'aghi jhâ' palabbhuwân Riau panèka andi'na Bâlândhâ,[5] èsoro èpaèlang monopoli Bugis è attas kantor Yamtuan Muda, bân alarang Bugis laènna kaangghuy negghu' jabatan è pamarènta Johor.[6]

Gerilya tasè'

[beccè' | beccè' sombher]

È bulân Juni 1785, orèng Bâlândhâ ngèrèm Daud Ruhde ka Hulu Riau kaangghuy negghu’ jabatan Penduduk Bâlândhâ. Kabâdâ'ân Bâlândhâ è Riau-Lingga ta' èkasennengngi Sultan Mahmud.[5]

Saterrossa Sultan Mahmud Syah III lajhu ngèrèm utusânna, Encik Talib, ka Tempasuk è Sabah, Kalimantan Lao’. Salèrana nyo’on bhântowan ka Rato Tempasuk, Rato Isma’il ḍâri Johor kaangghuy alabân Bâlândhâ è Riau-Lingga. Rato Tempasuk ngèrèm potrana sè katello' (Rato Tebuk, Rato Alam, sareng Rato Muda Umak) jhughân Datuk Sikolo, kalabân Rato Ismail mènangka panglima sè rajâ.[7]

Tangghâl 13 Mèi 1787 pasukan Sultan Mahmud (sareng pasukan Rato Ismail ḍâri Tempasuk) nyerrap ḍâ’ lao’na Terusan Riau lèbât Penyengat tor Senggarang. Saellana malem, pasukan Sultan molaè kalowar dâri bèntèng kènè' è attas ghunong, terros maju ḍâri ghunong nojjhu ka kapal ghâjheng sè ngangka' bhârâng dhâghângan.[8][9] Rèng-orèng jârèya nyerrang bân maancor garnisun Bâlândhâ è Hulu Riau. Bhântowân panèka suksès makala Bâlândhâ è Riau-Lingga è bulân Mèi 1787.

Hasèl ḍâri serrangan kasebbhut, bânnya' pasukan Bâlândhâ sè buru. Maskè orèng Bâlândhâ sè bâḍâ è Hulu Riau, David Ruhde, buru ka Malaka.[9] ḍâri kaḍhâdḍhiyân panèka, Raja Ali Haji ngonci salèrana è Tuhfat al-Nafis:[7]

La’-mala’ tadâ’ sèttongnga orèng Bâlândhâ sè pagghun neng è Riau samarèna èserrang pasukan Sultan Mahmud Riayat Syah.

Sombher-sombher

[beccè' | beccè' sombher]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Buyers, Christopher (2009). "Johor - Genealogy of Bendahara dynasty (4)". www.royalark.net. Èaksès 09-11-2017.
  2. ↑ 2,0 2,1 Swastiwi, Anastasia Wiwik (2015-02-10). "Mengenal Lebih Dekat Sultan Mahmud Syah III". website resmina Kementerian Pendidikan bân Kabudâjâ'ân Indonesia. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 22-01-2017. Èaksès tangghâl 09-11-2017.
  3. ↑ Hooker, 1991, kaca 321.
  4. ↑ Trcocki, 2007, kaca 161.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Ghazali, 2011, kaca 88.
  6. ↑ 6,0 6,1 Ahmad Sarji Abdul Hamid, 2011, kaca 71.
  7. ↑ 7,0 7,1 Admin (2012-10-16). "Abdul Malik, 'Kearifan Sultan Mahmud Syah III'". website resmina Univèrsitas Maritim Raja Ali Haji. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 30-04-2017. Èaksès tangghâl 09-11-2017
  8. ↑ Netscher, 1879.
  9. ↑ 9,0 9,1 Ramadhan, Maulana (2017-11-09). "Kisah Kepahlawanan Sultan Mahmud Riayat Sayh di Bumi Nusantara". Kumparan.com. Èaksès tangghâl 10-11-2017

Rujughân

[beccè' | beccè' sombher]
  • Abdul Hamid, Ahmad Sarji (2011). "16 - The Rulers of Malaysia". The Encyclopedia of Malaysia. Kuala Lumpur: Editions Didier Millet. ISBN 9789813018549.
  • Trcocki, Carl A. (2007). Prince of Pirates : The Temenggongs and the Developments of Johor and Singapore. Singapura: NUS Press. ISBN 9789971693763.
  • Hooker, Virginia Matheson (1991). Tuhfat al-Nafis: Sejarah Melayu-Islam (dalam bahasa Melayu). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, Kementerian Pendidikan Malaysia. ISBN 9789836221230. OCLC 33086575.
  • Ghazali, Abdullah Zakaria (2011). "Johor dan Kepulauan Riau: Berlainan Negara Tetapi Bersaudara". Malaysia Dari Segi Sejarah. 39 (4). Kuala Lumpur: Persatuan Sejarah Malaysia: 82–90. ISSN 1675-0594.
  • Netscher, E. (1870). De Nederlanders in Djohor en Siak. 1602 tot 1865 (dalam bahasa Belanda). Batavia: Bruining. OCLC 609451933.
Èpondhut ḍâri "https://mad.wikipedia.org/w/index.php?title=Mahmud_Syah_III_ḍâri_Johor&oldid=49813"