Karolus Agung
Karolus Agung (Prancis: Charlemagne; bhâsa Jerman: Karl der Große; bhâsa Latin: Carolus Magnus, Karolus Magnus; bhâsa Inggris: Charles the Great, bhâsa Italia: Carlo Magno) (742 otabâ 747 – 28 Jânuwari 814), iyâ arèya Ratona Bhângsa Frank ḍâri taon 768 M sampè' 814 M bân Bhângsa Lombard ḍâri taon 774 M sampè' 814 M. Salèrana èmahkotaè ghâbâi dhâddhi Imperator Augustus è Kottha Roma è arè natal taon 800 kalabân Paus Leo III, ḍâri hal jârèya, Karolus pas èyangghep orèng sè majhâghâ Kekaisaran Romawi Suci (kalabân gelar Karolus I).
Hasèl bân kamajhuwân sè ella èkaghâbây madhâddhi Karolus èyangghep bapak pendiri Prancis bân Jerman bân, sampè' èyangghep bapak pendiri Eropa. Ḍâri penaklukan sè èkaollè akadhi Eropa Bârâ' pas jârèya kèya sè dhâddhi Kaisar pertama è Èropa Bârâ' saellana ancorra Kekaisaran Romawi.
Nyama
[beccè' | beccè' sombher]Nyama Karolus èkala' ḍâri embana, Karl Martel, panglima perrang sè makala pasukanna Abdurrahman Al-Ghafiqi è wilayah Prancis. È ḍâlem bhâsâ Inggris bân Prancis, nyamana èsebbhut Charles. Tapè neng è bhâsâ Latin, èsebbhut Karolus.
Nyama Karolus èyadopsi dhâddhi ghântèna "rato" è ḍâlem pan-bârâmpan bhâsa è Èropa, tamaso' (bhâsa Polandia: król, bhâsa Ukraina: король (korol'), bhâsa Ceko: král, bhâsa Slowakia: kráľ, bhâsa Hungaria: király, bhâsa Lituania: karalius, bhâsa Latvia: karalis, bhâsa Rusia: король, bhâsa Makedonia: крал, bhâsa Bulgaria: крал, bhâsa Serbo-Kroasia: краљ/kralj, bhâsa` Turki: kral). Adaptasi rèya para' paḍâ'â moso nyama Caesarus sè èghuna'aghi ka'angghuy aghântè oca' "rato", akadhi Kaisaer dân Tzar (kaiser bân tsar) otabâ czar.
Naè' Takhta
È bâktona amolaè marènta è taon 768 M, Karolus atakhta moso alè'na, Karloman. Karolus ngaollè wilayah bârâ' bân Ḍâjâ sè abatessan bân samudra Atlantik, sè Karloman ngaollè wilayah tèmor bân lao'. Taoè, kaka' alè' jârèya paḍâ ta' akor. Teggangnga jârèya madhâddhi kobâtèr jhâ' perrang amola'a, nangèng hal jârèya ta' dhâddhi toran sabâb Karloman adhingghâl omor è tangghâl 4 Ḍèsèmber 771 M.
Sejarah
[beccè' | beccè' sombher]Karolus Agung rèya aropa'aghi kompoyya Karl Martell, bân mamarè era barbarian è Èropa kalabân dhâddi Kaisar è Èropa Bârâ' pertama sè èyakowè Paus bân orèng krèsten molaè jhâmanna rèng-orèng barbar Odoaker è taon 476 M. Bânnya' bhângsa è Èropa Bârâ' sè molaè taḍâ'na Kekaisaran Romawi Bârâ' ella ta' anḍi' pamarènta'an palèng tèngghi, pas èpanyèttong polè kalabân pamarènta'anna Karolus Agung. Kalabân bâḍâna panyèttongan jârèya, paperrangan pon dhâddhi rang-rang bân ra'yat èḍâlem kobâsana Karolus I rèya bisa mafokussaghi ḍâ' ka hal-hal sè laèn akadhi pendidikan, kabhudhâjâ'ân, aghâma, bân èkonomi.
Pranala luar
[beccè' | beccè' sombher]- (Ènggris) The Life of Charlemagne Einhard
- (Ènggris) Vita Karoli Magni Einhard. Teks bahasa Latin di The Latin Library.
- (Ènggris) A reconstructed portrait of Charlemagne
- (Ènggris) House of Pepin Diarsipkan 2004-08-28 di Wayback Machine.
- (Ènggris) Charlemagne Chronology Diarsipkan 2006-04-22 di Wayback Machine..