Kajang Lako

Kajang Lako, otabâ Roma Kajang Lako (è pan-saponapan ḍaèra tertentu èkoca' jhughân kalabân roma tuo sè ngaggungè artè roma kona) panèka roma kalabân gaya arsitèktur Batin, sè èkembhângaghi sareng suku Batin.

Roma traḍisional panèka ta' coma èbhângon kaangghuy alaksanaaghi fungsi praktissa roma mènangka kennengngan, namong jhughân èbhângon kalabâ marhatèyaaghi fungsi sosial sareng buḍâjâ maghârsarè Jambi.

Sajhârâ

Kajang Lako otabâ Roma Tuo èngghi panèka roma adhât Jambi sè asalla ḍâri roma kaghungna suku Batin, sala sèttong suku è Propènsi Jambi. Leluhur orèng Batin asalla ḍâri 60 tumbi (kalowarga) sè ngallè ḍâri Koto Rayo lajhu pas abâgi dhâddhi 5 kalompo' kènè' sè neptep è 5 Bathin otabâ ḍusun. Kalabân oca’ laèn, ḍaèra Marga Bathin 5 èmaksoḍaghi ḍaèra kompolan 5 ḍusun. Lèma' ḍusun kasebbhut èngghi panèka Tanjung Muara Semayo, Ḍusun Seling, Ḍusun Kapuk, Ḍusun Pulau Aro, sareng Ḍusun Muara Jernih. Kabbhi abhângon roma kalabân bhângon malanjhâng sè èpèsa, jhâuna ra-kèra 2 mèter, tor ngadhep ka jhâlân. È buḍina roma è bhângon guḍâng kaangghuy nyèmpen paḍi hasèl panèn rèng-orèng ka'rowa.

Sampè’ samangkèn kampong orèng Bathin sè ghi’ eangghep asli bâḍâ è Kampong Lamo, Rantau Panjang, Kabhupatèn Merangin, Propènsi Jambi. È kampong kasebbhut bâḍâ rumpun roma Kajang Lako sè èpadhâddhi ngangghuy Kaju Bessè otabâ èkennal jhughân kalabân Kaju Ulin sè èkennal cè' ghâlina tor abit mènangka dhâddhi bahan dhâsarra. Ḍâri bânnya’na roma Kajang Lako e Ḍusun Tuo, bâḍâ sèttong roma se èkaparcajâi eomana Rato tor aropa’aghi bhângonan roma se palèng towa è kennengngan panèka, sè omorra eparkira’aghi kantos 700 taon. Roma kasebbhut samangkèn èkènnèngngè sareng kalowarga Iskandar, katoronan kapèng 14 ḍâri Puyan Bungkul otabâ sè maddhek Ḍusun Tuo.

Bentu' Bâgiyân

Bubungan ata'

Orèng lokal èka'ḍissa nyebbhut ghâpanèka bâgiyân Gajah Mabu'. Nyama panèka èkala' ḍâri gellar sè abhângon roma kasebbhut.

Ata'na roma panèka èpalanjhâng. Ḍuwâ' konco' bubungan sè èattas èpabilu' sakannè' ka attas, saèngghâ abentu' akadhi parao. Bhângon bubungan ata' akadhi panèka bâḍâ sè nyebbhut kalabân "Lipat Kajang," tor orèng setempat jhughân nyebbhut kalabân istilah "Potong Jerambah''.

Tojjhuwân ḍâri ata'na roma kasebbhut, è antarana:

• Kaangghuy maghâmpang aèng toron, ènalèkana toron ojhân.
• Saèngghâ hawa bisa ghâmpang maso' tor kalowar.
• Èbâgiyân Ḍâlemma bisa eghuna’agi mènangka kennengngan panyèmpennan.

Kaangghuy malèbur bhângon bubungan sarebg ata', maka bhân-sabbhân konco'on bubungan èpasang sekepping papan sè lanjhâng tor loros ka attas malebbi'è tiang bubungan, saèngghâ pèngghirrâ ata' ta' èoladhi. Konco’na papan aḍâ’ sareng buḍi asilang tor èparèngè okèran. Manabi èoladhi ḍâri jhâu, akadhi tanḍu'un embi'.