Kaisar Xuantong
| Asmana ḍâlem bhâsa asli | (mnc) ᡦᡠ ᡳ (zh-hant) 溥儀 (zh-hans) 爱新觉罗·溥仪 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Temple name (en) | 宪宗 | ||||||||
| Posthumous name (en) | 配天同运法古绍统粹文敬孚宽睿正穆体仁立孝襄皇帝 | ||||||||
| Carèta oḍi' | |||||||||
| Èlahèraghi | (mnc) ᡦᡠ ᡳ 7 Fèbruwari 1906 Distrik Xicheng (id) | ||||||||
| Sèdhâ | 17 Oktober 1967 Distrik Dongcheng (id) | ||||||||
| Penyebab kematian (id) | Kidney cancer (en) | ||||||||
| Tempat pemakaman (id) | grave of Puyi (en) | ||||||||
1r Maret 1934 – 17 Agustus 1945
1r Juli 1917 – 12 Juli 1917
2 Ḍèsèmber 1908 – 12 Fèbruwari 1912 ← Kaisar Guangxu (id)
| |||||||||
| Data pribadi (id) | |||||||||
| Kelompok etnik (id) | Orang Manchu (id) | ||||||||
| Aghâma | Buddhisme | ||||||||
| Kalakoan | |||||||||
| Karjâ | Tukang kebun (id) | ||||||||
| Bekerja di (id) | Perpustakaan Nasional Tiongkok (id) Kebun Raya Beijing (id) | ||||||||
| Partai politik (id) | Partai Komunis Tiongkok (id) | ||||||||
| Kesetiaan (id) | Dinasti Qing (id) | ||||||||
| Pangkat militer (id) | Generalissimo (id) | ||||||||
| Komando (id) | Angkatan Darat Kekaisaran Manchukuo (id) | ||||||||
| Bhâlâ | |||||||||
| Keluarga (id) | Aisin Gioro (id) | ||||||||
| Pasangan nikah (id) | Permaisuri Wanrong (id) Li Yuqin (id) Wenxiu (id) Tan Yuling (en) Li Shuxian (en) | ||||||||
| Pottra | tanpa nilai | ||||||||
| Orèng towa | Zaifeng (id) | ||||||||
| Saudara (id) | Yunhuan (en) | ||||||||
Puyi (Hanzi traḍisional: 溥儀; Hanzi sèḍerhana: 溥仪; 7 Pèbruwari 1906 – 17 Oktober 1967) ḍâri klan Aisin Gioro suku Manchu, panèka Kaisar Cèna sè ḍibuḍi sareng pangobâsa sè kapèng duwâ' bellâs sareng dhâddhi akhèr ḍâri Ḍinasti Qing.[1] molaè aomor ḍuwâ' taon, salèrana ampon nganghungè kowasa mènangka Kaisar Xuantong (Hanzi: 宣統; pinyin: Xuāntǒng Dì; Wade–Giles: Kaisar Hsuan-tung) ḍâri taon 1908 kantos toronna takhtanna è tangghâl Pèbruwari, saamponna Revolusi Xinhai sè berhasil èlancaraghi. Ḍâri tangghâl 1 kantos 12 Julè 1917, salèrana sempet ngalamè restorasi sè panḍá' karana bhântowan Jènḍral Zhang Xun. È taon 1934, salèrana ènyataaghi dhibi' mènangka "Kaisar Kangde" (Wade-Giles: "Kaisar Kang-te") ḍâri naghara bonèka Manchukuo sè èator kekaisaran jeppang. Salèrana ngowasaè è ka'ḍissa' kantos akhèr Perrang Cèna-Jeppang kaḍuwâ' è taon 1945. Saellana Republik Rakyat Cèna èpaddhek è taon 1949, Puyi ètahan mènangka penjahat perrang kantos 10 taon, nolès masa laluna, bân dhâddhi angghuta Konferensi Konsultatif Politik Rakyat Cèna.
Toronna takhta Puyi è taon 1912 dhâddhi tandhâ akhèr ḍâri èbuwân taon pamarènta'an ḍinasti è Cèna. Salèrana èkennal è bhân-sabbhân dunnya kalabân julukan "The Last Emperor (Kaisar ḍibuḍina)".
Asmana sareng gellarra
[beccè' | beccè' sombher]Asma
[beccè' | beccè' sombher]Asmana Puyi èromanisasiaghi dhâddhi "Puyi" (Pǔyí ḍâlem Hanyu Pinyin) otabâ "Pu-i" (ḍâlem Wade–Giles).
Bâkto Puyi kaèlangan gellar kekaisaran è taon 1924, salèran èsebbhut kalabân "Toan Puyi" (Wade–Giles: Toan Pu-i; Hanzi sèḍerhana: 溥仪先生; Hanzi traḍisional: 溥儀先生; pinyin: Pǔyí Xiānshē) ḍâlem bhâsa Cèna sarebf "Toan Fugi" (溥儀先生; Fugi Sensei) ḍâlem bhâsa Jeppang. Asma klanna, "Aisin Gioro" (Hanzi sèḍerhana: 爱新觉罗; Hanzi traḍisional: 愛新覺羅; pinyin: Àixīn Juéluó; Wade–Giles: Ai-hsin Chüeh-lo), jhughân tor kadhâng èghunaaghi.
Puyi èkennal aghâdhui asma ḍâri Bârâ', "Henry," sè èpèlèaggu sareng ghuru bhâsa Inggrissa, Reginald Johnston.
Gellar
[beccè' | beccè' sombher]Bâkto salèrana marenta mènangka Kaisar Ḍinasti Qing ḍâri taon 1908 kantos 1912 sareng è bâkto restorasi sè panḍâ' è taon 1917, asmana è jhâman panèka "Xuantong" (Wade-Giles: Hsuan-t'ung), sareng èkennal mènangka "Kaisar Xuantong Emperor" (Wade-Giles: Kaisar Hsuan-t'ung; Hanzi sèḍerhana:宣统皇帝; Hanzi traḍisional: 宣統皇帝; pinyin: Xuāntǒng Huángdì) sampè' ḍuwâ' perioḍe kasebbbut.[2]
Polana Puyi panèka tamaso' orèng sè ḍibuḍi sè dhâddhi Kaisar Cèna, maka salèrana èkennal jhughân mènangka "The Last Emperor (Kaisar Ḍibuḍi" (Hanzi: 末代皇帝; pinyin: Mòdài Huángdì; Wade–Giles: Mo-tai Huang-ti) è Cèna sareng bâgiyân dhunnya sè laèna. Salèrana jhughân tor kadhâng èsebbhut "Kaisar Ḍibuḍi ḍâri Dinasti Qing" (Cèna: 清末帝; pinyin: Qīng Mò Dì).
Saamponna toronna takhtanna, Puyi èkennal jhughân mènangka "Xun Di" (Wade-Giles: Hsun Ti; Hanzi sèḍerhana: 逊帝; Hanzi traḍisional: 遜帝; pinyin: Xùn Dì; sacara harfiah: Kaisar sè Ngala) otabâ "Fei Di" (Wade-Giles: Fei Ti; Hanzi sèḍerhana: 帝;廢帝; pinyin: Fèi Dì; harfiah: Kaisar sè èmansuhaghi). Oca' "Qing" (HanI: 清; pinyin: Qīng) kadhâng ètambâaghu ḍâ' ḍuwâ' gellar panèka kaangghuy nandhâaghi hubunganna sareng Ḍinasti Qing.
Bâkto Puyi marènta naghâra bonèka Manchukuo ḍâri taon 1934 kantos 1945, asmana è jhâman panèka "Kangde" (Wade-Giles: Kang-te), saèngghâ salèrana èsebbhut mènangka "Kaisar Kangde" (Hanzi: 康德皇帝; Pinyin: Kāngdé Huángdì) è bâkto kasebbhut.
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Ardi Priyatno Utomo. "Biografi Tokoh Dunia: Pu Yi, Kaisar Terakhir China". Kompas. 2018-10-17. Aksès 2025-12-27.
- ↑ Siti Syafania Kose. "2 Desember 1908: Aisin-Gioro Puyi Dinobatkan sebagai Kaisar China Saat Berusia 2 Tahun". Liputan 6. 2024-12-02. Aksès 2025-12-27.