Galènggo
Galènggo panèka kalambhi tradisional bâbinè' suku Gorontalo, Sulawesi, Indonesia.[1]
Kaghuna'an
[beccè' | beccè' sombher]Galènggo panèka kalambhi adhât sè èghuna'aghi sareng Mbu'i-Mbu'i (bâbinè' Gorontalo) dâlem pan-bârâmpan kagiadhân upacara adhât. Omomma, Galènggo bisa maso' kalompo' mènangka sala sèttong macem kalambhi korong sè èghuna'aghi dâ' macem kagiadhân, èantarana:[2]
- Upacara adhât Pohutu Moponika (Upacara Pakabinan), èghuna'aghi sareng bâbinè' dâri kalowarghâ bân tamoy konjhângan sè hadir dâ' acara tolobalango (lamaran), akaji (akad), depito dutu (ter-ater), bân rèsèpsi
- Upacara adhât Pulanga (Aberri' gellar adhât Gorontalo), èghuna'aghi sareng bâbinè' sè ollè gellar adhât otabâ sè hadir upacara adhât
- Galènggo jhughân èghuna'aghi è pan-bârâmpan kagiadhân seremonial resmi otabâ kasual sareng bâbinè' Gorontalo akadhi acara paringadhân proklamasi kamardhika'an, sidang paripurna, bân kagiadhân laènna mènangka promosi budhâjâ daèrah.
Pasangânna dâri kalambhi adhât Galènggo panèka Takowa, panèka kalambhi adhât ghâbây lalakè' Gorontalo.
Macemma Galènggo
[beccè' | beccè' sombher]Galènggo bâdâ tello' macem sè biyasana èghuna'aghi, panèka Galènggo orisinal sè ngangghuy bârna Tilabatayila (4 bârna adhât), bân Galènggo Karawo:[3]
| Galènggo | Galènggo Karawo | |
|---|---|---|
| Bârna Kalambhi | Attas bân bâbâ abârna padâ, panèka Tilabatayila (4 bârna adhât) | Attas bân bâbâ abârna padâ, panèka Tilabatayila (4 bârna adhât) |
| Aksesoris Cètak | Ngangghuy aksesoris sunthi otabâ polos kalabân obu' èparapi otabâ ngangghuy kodung | Ngangghuy aksesoris sunthi otabâ polos kalabân obu' èparapi otabâ ngangghuy kodung |
| Aksesoris Kalambhi | Polos otabâ andi' hiyasân è bâgiyân adâ' kalambhi | Polos otabâ andi' hiyasân motif Karawo è bâgiyân adâ' kalambhi |
| Aksesoris Calana | Polos otabâ andi' hiyasân bide | Polos otabâ andi' hiyasân bide |
| Katerrangan | Èghuna'aghi sareng Mbu'i bâkto hadir è upacara adhât bân acara penting | Èghuna'aghi sareng Mbu'i bâkto hadir è upacara adhât bân acara penting |
Bârna Adhât
[beccè' | beccè' sombher]Adhât Gorontalo andi' empa' bârna èsebbhut kalabân "Tilabataila", panèka mèra, konèng, bhiru, bân bungoh.[4]
Nilai Filosofis Bârna Adhât
- Bârna bungoh alambangaghi kaanggunan, kasetiya'an, bân kawibawa'an
- Bârna mèra alambangaghi kabângalan bân tanggungjawab
- Bârna konèng alambangaghi kamuliya'an, bân kajhujhurân
- Bârna bhiruh alambangaghi kasuburân, kasejahtera'an, kadamaian, bân karokonan
Bârna sè è Jhâui
Maskè tadâ' larangan adhât ghâbây Bârna salaèn 4 bârna adhât (Tilabatayila), tapè palèng bhâghussâ ajhâui Bârna potè bân biru.[5]
Duwâ' Bârna ka'dinto biyasana èjhâui sebbhâb Bârna potè alambangaghi seddhi bân kasoccèyan. Padâ bân biru sè ama'na seddhi sè biyasana èyangghuy dâlem upacara pasarèyan otabâ acara paringadhân kapatèan.
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ MATALAUNI, H., 2016. ORNAMEN PADA WOLIMOMO PAKAIAN ADAT PENGANTIN WANITA DI KECAMATAN TAPA KABUPATEN BONE BOLANGO PROVINSI GORONTALO TINJAUAN BENTUK DAN MAKNA. Skripsi, 1(544410007).
- ↑ Tine, N., Pabbabari, M., Susdiyanto, S. and Ahmad, A.K., 2017. Wujud Implementasi Kearifan Lokal dalam Siklus Kehidupan pada Masyarakat Gorontalo (Studi pada Tradisi Pernikahan dan Tradisi Molontalo (Tujuh Bulanan). Jurnal Diskursus Islam, 5(3), kaca 455-478.
- ↑ Mulyanto, A., Rohandi, M. and Latief, M., 2016. Buku Ajar Budaya Gorontalo, Sebagai Pembentuk Karakter Generasi Penerus.
- ↑ Times, I. D. N.; Arthasalina, Dian Septi. "Filosofi Bijak di Balik Baju dan Aksesoris Pengantin Adat Gorontalo". IDN Times. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 19-08-2022. Èaksès tangghâl 2022-08-19.
- ↑ "Jangan Salah, Ini Arti Warna Pakaian Adat dalam Budaya Gorontalo". Tribun Gorontalo. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 08-10-2022. Èaksès tangghâl 2022-08-31.