Canḍhi Umbul
Canḍhi Umbul panèka situs purbakala aropa'aghi pamandiyân aèng panas sè bâdâ è kabhupatèn Magelang, Jhâbâ Tengnga, Indonesia. Canḍhi ka'dinto èpaddhek sejjhâk jhâman Wangsa Syailendra, bân kantos samangkèn rè-karènya ghi' teptep èlindungi bân èdhâddhiyâghi objek wisata andalan è kabhupatèn Magelang.[1][2]
Kennengngan
[beccè' | beccè' sombher]Canḍhi ka'dinto bâdâ è dhisa Kartoharjo, Kacamadhân Grabag, Kabhupatèn Magelang, Jhâbâ Tengnga. Ghâbây bisa ka objek wisata ka'dinto, dhing nompa' motor dâri Semarang, bisa ngala' jhâlân ka kacèr sabelluna kacamadhân Pringsurat, Temanggung. Ra-kèra 400 mèter bhâkal langsung depa' ka kennengngan. Dhing dâri Yogyakarta, bisa ngala' jhâlân ka kangan è partellon dhisa Krincing (bun dâjâna Secang) ka Grabag, bân noro' papan pètodhu èntar dâ' Canḍhi Umbul.
Sajârâ
[beccè' | beccè' sombher]Asal-usulla ènyamaè Canḍhi Umbul dâri okara umbul (bhâsa Jhâbâ) polana sombher aèng sè kalowar dâri dhâsar kolam lako nyebbul aropa gelembung-gelembung, otabâ mètorot masyarakat Jhâbâ èsebbhut mumbul (ongghâ). Kolam è situs ka'dinto èbâgi dhâddhi duwâ' kennengngan. Sè kapèng sèttong, (bâdâ è bun attas) aropa kolam aèng panas, tadâ' belerang. Kolam sè kapèng duwâ' (lebbi rendâ) aèssè aèng cellep. Sakabbhina gheddhung kolam èkaghâbây dâri lapisan-lapisan bâto andesit. È jhâmanna, kolam ka'dinto panèka kennengngânna pamandiyân pottra-pottrè bhângsawan.[3]
Pan-bârâmpan bâtoan situs ajhijhir è pèngghirra kolam aghâmbhâraghi bânnya' relief tombuwan, kèbân, bân stupa bâgiyân punca' Canḍhi. Bân sakabbhina Canḍhi ka'dinto ghi' bâdâ nuansa sajârâna. Bâdâna umpak (fondasi) sè è bhân-sabbhân sudut dhâsar kolam aropa'aghi tiyang penyangga atap palindung. Bân bâtowan laènna abentu' lingga datar panèka alas toju' ghâbây asemedi para ksatria.[4]
Dâri relief bân pan-bârâmpan patilasan abentu' lingga bân yoni è pan-bârâmpan titi', abhuktèaghi jhâ' Canḍhi Umbul panèka Canḍhi acorak Hindu. Mon nèngghu sajârâ parkembhângan Karaton Mataram Konah, kamongkènan rajâ Canḍhi ka'dinto èpaddhek sareng Dinasti Sanjaya sè aghâmana Hindhu. Ta' bânnya' bâbâtegghâ Canḍhi sè bâdâ è Canḍhi Umbul samangkèn. Tapè è dâlem kolam bâdâ pan-bârâmpan bâto umpak abentu' lingga sè datar è bun attassa. È pèngghirra mènangka patirtan (kennengngan mandih), sanget mongkèn bâdâna dhâsar bâto umpak abentu' lingga kasebbhut, lambâ'ân èangghuy mènangka alas toju' ghâbây atapa kungkum otabâ atapa rendam para ksatria è jhâman konah.[5]
Sè unik dâri kolam pamandiyân Canḍhi Umbul panèka tadâ' bâuh belerang akadhi sombher aèng panas è wisata laènna. Saèngghâ orèng-orèng bisa mandih sapuassâ è ka'dissa' ta' kalabân risiko. Tapè belerang sè bâdâ è dâlemma teptep aberri' manfaat mabârâs panyakèt kolè', bân suhu aèngnga bisa dhâddhi tarapi tolang bân malancar jhâlânna dârâ.[6]