Canḍhi Sipamutung
Canḍhi Sipamutung panèka sala sèttong Canḍhi Buḍdhá ḍâri Karajhâ'ân Pannai è Komplèk Canḍhi Padang Lawas. Sacara administratif, Canḍhi panèka bâḍâ è kampong Siparau, Kacamadhân Barumun Tengnga, Kabhupatèn Padang Lawas, propinsi Somatra ḍâjâ. Ra-kèra 40 kilomèter ḍâri Èbhu kotta Kabhupatèn Padanglawas, Sibuhuan otabâ korang-kèra 70 kilomèter ḍâri Kotta Padangsidimpuan bân 400 kilomèter ḍâri Medan, Èbhu Kotta Propinsi Somatra Lao'. Sacara geografis, Canḍhi Sipamutung bâḍâ è pèngghir Songay Barumun sè mabâgi tana renḍâ Padanglawas. Bhângonan panèka èparkèra'aghi èpadhâḍdhi è abaḍ ka-11.[1]
Ghâmbhârân Ghâḍdhung
[beccè' | beccè' sombher]Canḍhi Sipamutung panèka Canḍhi sè palèng bhâghus è Komplèk Canḍhi Padanglawas. Canḍhi Sipamutung omoma èghâbây ḍâri bhâta bân aghâdhui loas tana 6000 mèter persegi bân loas Canḍhi 74 x 74 mèter èlèng-lèngi ghâḍdhung bhâta. Komplèk Kuil Sipamutung èpadhâḍdhi 1 bhângon otama bân 6 kuil sampèngan bân 16 stupa . Bhângonan otama aghâdhui loas 11 x 11 mèter bân tèngghina 13 mèter sè èpadhâḍdhi ḍâri soko, bhâdhân, bân ata'. Canḍhi-Canḍhi sampèngan è sakètar Canḍhi otama aropa'aghi mandhâpa persegi lanjhâng kalabân loas 10,25 x 9,9 mèter bân tèngghina 1,15 mèter.
Panèlètèyan
[beccè' | beccè' sombher]Canḍhi Sipamutung bân Canḍhi-Canḍhi laènna è Komplèk Canḍhi Padanglawas molaè èajhâri sareng para èlmowan Bâlândhâ è ahèr abaḍ ka-19 bân awwâl abaḍ ka-20, akadhi Schnitger, Van Den Bosch, Franz Junghun, von Rosenberg, Kerkhoff, bân van Stein Callenfels . Kabânnya'an hasèl Panelètèyanna èpakalowar sareng Oudheidkundig Verslag. Publikasi sè palèng komprèhènsif èkaolle ḍâri panèlètèyan Schnitger è taon 1936. Sala sèttong tolèsan sè menarik panèka è halaman Canḍhi Sipamutung, ètemmoè patong-patong sè aropa'aghi indikator Vajrayana. Arèya èngghi panèka patong bhâjâ sè èghâmbhâraghi kalabân mowana sè nako'è, bân ḍuwâ' patong raksasa è kennengngân anjalimudra (kennengngân pa'-dhâpa' tanang bân ghârighi' è ḍâlem ngèbâḍâ). [2]Mènorot Schnitger, Canḍhi-Canḍhi è Padanglawas èpadhâḍdhi è bâkto sè paḍâ sareng stupa-stupa è Muara Takus, èngghi panèka sakètaran abaḍ ka-12 Masèhi. Sabellunna, von Rosenberg nemmoaghi pan-bârâmpan bâgiyân patong sè bellâ è taon 1854, sala sèttongnga patong Buḍdhá, sè samangkèn èsèmpen è Museum Nasional Inḍonèsia . È taon 1930, Bosch nolès parkara Padanglawas bân ajhuwâl tèori jhâ' orèng-orèng sè nolongè Canḍhi-Canḍhi è Padanglawas è bâkto Karajhâ'ân Pannai panèka panoro' alèran Buḍdha Vajrayāna. Tèori panèka tantona nojjhu ḍâ' pèkkèran Schnitger. Saellana Inḍonèsia mardhika, panèlètèyan èterrossaghi sareng Departemen Arkèologi èbâbâ pèmpènan Satyawati Suleiman è taon 1953. Panèlètèyan salastarèna èlaksana'aghi è taon 1973 bân 1975 sareng tim ḍâri National Institute of Archaeology and Heritage (LPPN, samangkèn èsebbhut posat panèlètèyan Arkeologi Nasional ) kalabân kolaborasi sareng Universitas Museum Pensivania.
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Widya Lestari Ningsih. "Sejarah Candi Sipamutung di Sumatera Utara".[1] Kompas. Akses 2026-01-04.
- ↑ Rahyuni, Finta. "Candi Sipamutung, Peninggalan Hindu-Budha yang Masih Berdiri Kokoh di Palas". detiksumut (in Indonesia). Retrieved 2026-01-04.