Lompat ke isi

Biota Ediakara

Ḍâri Wikipèḍia bhâsa Madhurâ, lombhung pangataowan mardhika
Ghâmbhârân kaoḍiân tasè' è periode Ediakara

Biota Ediakara (sè sabbhân èsebbhut Vendian) panèka klasifikasi taksonomi ghâbây sakabbhina bhângon kaoḍi'ân sè neng-neng è Bhumè è Periode Ediakara (ra-kèra  635–538,8 juta taon sè tapongkor). Organisme panèka anḍi' bhângon bhâdhân sè misterius, akadhi tabung bân ḍâun sè aghântong, bân umumma oḍi' è dhâsar tasè'.[1] Jhâjjhek fosil biota panèka ampon ètemmoè è bhân-sabbhân kennengngan è dhunnya bân panèka manifestasi sè palèng awwâl ḍâri organisme multiselulerkompleks. Istilah "biota Ediakara" dhibi' ampon èkritik polana èyangghep ta' konsisten, abâk malaèn pan-bârâmpan fosil kalabân sawennang-wennang, bân malarat èḍefinisiaghi kalabân teppa'.[2]

Biota Ediakara èsiyalè ampon ngalami radiasi evolusioner è ḍâlem kadhâddhiyân sè èkennal mènangka Ledakan Avalon ra-kèra 575 juta taon sè tapongkor.[3][4] Kadhâddhiyân panèka èlampa'aghi sa'amponna Bhumè kalowar ḍâri masa Kriogenium, sè èkennal mènangka glasiasi rajâ Bumi Bola Salju. Saterrossa biota panèka èlang è bâkto lonjhâghân keanekaragaman hayati sè cè' santa'an sè èsebbhut ledakan Kambrium, è bâkto sabâgiyân bânnya' bhângon bhâdhânna kèbân modern muncul lu-ghâlluna è catetan fosil è periode ghânèka. È bâkto panèka, biota makroskopik Kambrium para' kasakabbhina aghântè'è organisme sè èdominasi catettan fosil Ediakara, sanajân hubunganna ghi' èperdebataghi.

Fosilisasi

[beccè' | beccè' sombher]
Fosil Charniodiscus para' ta' bisa èbhidhâ'aghi ḍâri tekstur "kolè' ghâjhâ" è cetakan panèka.

Panjâgâ'ân fosil Ediakara panèka dhâddhi hal sè lèbur sabbhâb organisme abhâdhân alos akadhi panèka umumma ta' aningghâl jhjâjhek fosil. Bhidhâ sareng biota se bhâdhân lèca' sè lebbi ngoḍâ akadhi sè ètemmo è Burgess Shale otabâ Solnhofen Limestone, biota Ediakara ta' èbâtessè ḍâ' lingkungan sè tatanto; fosil ètemmoè è sabâbhân dhunnya. Dhâddhi, proses sè tanggung jawab ghâbây panjâgâ'ânna panèka sistemik bân global. Bâḍâ sèttong hal tentang periode Ediakara sè mongkèn mahlok teppo panèka èjâgâ; mongkèn polana rowa lekkas tatotopan abu vulkanik otabâ beddhi, sè ajheppèt bhâdhânna è attas cellot otabâ lempong mikroba kennengenna mikroba oḍi'.[5] Panjâgâ'ân panèka mungkèn èpaènga' ḍâri kadar silika sè tèngghi è tasè' sabellumma muncul organisme sè ngasèllaghi rangka silika akadhi spons bân diatom.[6] Lapèsan abu jhughân aberri' rèncèyan orotan sè lebbi sepa' bân bisa ètantowaghi omorra jutaan taon ngangghuy penangghâlân radiometrik.[7] Namong, lebbi segghut fosil Ediakara ètemmoè è bâbâna lapèsan beddhi sè ngendhep ècapo' badai, otabâ è ḍâlem turbidit sè tabhânto' sareng arus tasè' bâbâ sè anḍi' energi tèngghi.[5] Organisme abhâdhân lèca', samangkèn para' ta' toman èfosilaghi è ḍâlem kadhâddhiyân akadhi panèka, namong kabâḍâ'ânna tana lempong mikroba sè lèbâr mungkèn abhânto panjâgâ'ân kalabân mateppa'aghi jhâjjhegghâ è ḍâlem sedimen sè èbâbâna.[8]

  1. Watson, Traci (2020-10-28). "These bizarre ancient species are rewriting animal evolution". Nature (in Inggris). 586 (7831): 662–665. doi:10.1038/d41586-020-02985-z.
  2. MacGabhann, B. A. (2014-01-01). "There is no such thing as the 'Ediacara Biota'". Geoscience Frontiers (in English). 5 (1): 53–62. doi:10.1016/j.gsf.2013.08.001. ISSN 1674-9871.{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  3. "Two Explosive Evolutionary Events Shaped Early History Of Multicellular Life". ScienceDaily (in Inggris). Retrieved 2025-12-28.
  4. Science 2008-01-04: Vol 319 Iss 5859 (in English). Internet Archive. The American Association for the Advancement of Science. 2008-01-04.{{cite book}}: CS1 maint: others (link) CS1 maint: unrecognized language (link)
  5. 5,0 5,1 "n2:1052-5173 - Search Results". search.worldcat.org. Retrieved 2025-12-28.
  6. Tarhan, Lidya G.; Hood, Ashleigh v.S.; Droser, Mary L.; Gehling, James G.; Briggs, Derek E.G. (2016-11-01). "Exceptional preservation of soft-bodied Ediacara Biota promoted by silica-rich oceans". Geology (in Inggris). 44 (11): 951–954. doi:10.1130/G38542.1. ISSN 1943-2682. Archived from the original on 2025-08-13. Retrieved 2025-12-28.
  7. "Palaeobiology II - Book Information". www.blackwellpublishing.com (in Inggris). Archived from the original on 2007-09-29. Retrieved 2025-12-28.
  8. Gehling, J.G. (1987-01-01). "Earliest known echinoderm — a new Ediacaran fossil from the Pound Subgroup of South Australia". Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology. 11 (4): 337–345. doi:10.1080/03115518708619143. ISSN 0311-5518.