Bhâsa Rejang
Bhâsa Rejang (èjhâ: Miling Redjang; Miling Hedjang; Sorat Ulu: ꤸꥇꤾꥇꥏ ꤽꥍꤺꥏ; ꤸꥇꤾꥇꥏ ꥁꥍꤺꥏ) panèka Bhâsa sè èkoca'aghi sareng suku Rejang sè odi' è wilayah bâgiyân bârâ' dâjâ Polo Sumatra, panèka è wilayah paghunongan Bukit Bhârisân (sacara lokal èkennal Têbo Bêderet) kantos dhârâtan rendâ songay Rawas è bun tèmor bân pasèsèr è Bengkulu Tengnga bân Bengkulu dâjâ bun bârâ'.
Bhâsa non-Melayik ka;dinto èbâgi ka dâlem 5 dialèk: Lebong, Musi/Curup, Kebanagung, Pasèsèr, tor Rawas. Dialèk Rawas èkoca'aghi è Ulu Rawas, Sumatera lao'. Bân dialèk-dialèk laènna è koca'aghi è Provinsi Bengkulu. Salaènna dialèk Pasèsèr sè sè èkoca'aghi è Pasèsèr, dialèk bahasa Bhâsa Rejang laènna èkoca'aghi è dhisa dâlem.[1]
Bhâsa Rejang panèka sèttong dâri sanga' Bhâsa pribhumè Bengkulu salaèn Bhâsa Enggano, Kaur, Lembak, Melayu Bengkulu, Mukomuko, Nasal, Pekal, bân Serawai. Bhâsa ka'dinto asli bâgi ennem dâri sapolo kottah è Provinsi Bengkulu.[2][3]
Bitongan Panotor
[beccè' | beccè' sombher]Tadâ' data sè pastè tentang bitongan suku Rejang otabâ panotor Bhâsana. Mètorot teks sè èkarang sareng M. Hoesin, Gubernur Sumatera Lao' kaempa' (1957-1958), sè èpamarè taon 1932, è taon panèka, suku Rejang bâdâ 130.000 orèng. Pangarang buku Adat Istiadat Daerah Bengkulu èterbitaghi taon 1980 aprediksi jhâ' suku Rejang dâ' 300.000 jiwa.[4]
Prof. McGinn (1982) sè neliti Bhâsa Rejang bân observasi lapangan è wilayah mukim suku Rejang aprediksi jhâ' è taon 1982, panotor Bhâsa Rejang bâdâ 200.000 orèng. Bâdâ jhughân Ethnologue bân Tryon (1995) aprediksi jhâ' suku Rejang bâdâ lebbi dâri 1 juta orèng bân tamaso' suku palèng rajâ è Sumatra salaèn Minangkabau, Aceh, Toba, Dairi, bân Lampung.[5] Prediksi ka'dinto èkamang-mangè akuraddhâ. Ethnologue aprediksi bâdâ ra-kèra 350.000 panotor Bhâsa Rejang taon 2000.[6] Pan-bârâmpan sombher laèn aprediksi jhâ' suku Rejang samangkèn bâdâ + 500.000 (satengnga juta) orèng.
Mètorot data taon 2010, suku Rejang bâdâ 20,6% dâri total populasi Provinsi Bengkulu sè total 1.715.518 orèng, otabâ ra-kèra 353.340 orèng. Ka'dinto madhâddhiyâghi suku Rejang mènangka suku palèng rajâ kaduwâ' saellana suku Jhâbâ (22,6%).[7] Maskè, persentase ta' bisa ètarèma matta jhâ' dâri sakabbhina populasi Bengkulu bâdâ 20,6% panotor Bhâsa Rejang. Polana panotor Bhâsa Rejang è dâlem kalowarghâ Rejang kontemporer jân sakoni', panèka rèng seppo ta' ngajhâri ana'na ngangghuy Bhâsa Rejang, tapè Bhâsa Melayu. Fènomèna alih Bhâsa nèka nyebbhâbaghi bânnya' generasi ngodâ Rejang ta' ngangghuy Bhâsa Rejang polè.[8]
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Marsden, William (1783). The History of Sumatra, containing An Account of the Government, Laws, Customs, and Manners of the Native Inhabitants, With A Description of the Natural Productions, And A Relation of the Ancient Political State of the Island. Printed for Author. kaca 37, 183.
- ↑ "Vitalitas Bahasa Rejang: Melacak Daya Hidup Bahasa Kuno Bengkulu oleh Mahasiswa UGM". Èaksès tangghâl 2018-11-04.
- ↑ "Tim Satu-Satunya PKM Penelitian Sosiohumaniora UGM Berhasil Mengantongi 2 Emas di PIMNAS 2018". Èaksès tangghâl 2018-11-04.
- ↑ Adat Istiadat Daerah Bengkulu (PDF) (dalam bahasa Indonesian). Jakarta: Proyek Penelitian dan Pencatatan Kebudayaan Daerah, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan. 1980. kaca 18.
- ↑ Alexander Adelaar, K. (2005). Alexander Adelaar, K.; Nikolaus, Himmelmann (ed.). The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. Yogyakarta: Routledge. kaca 56.
- ↑ "Rejang". Èaksès tangghâl 2019-01-03.
- ↑ "BPS: Jawa, Rejang, Serawai Tertinggi". Radar Bengkulu Online. Èarsipaghi ḍâri vèrsi aslina tangghâl 2021-11-16. Èaksès tangghâl 4 Desember 2020.
- ↑ S., Helti Marini (5 Agustus 2021). Jauhary, Andi (ed.). "Rejang Lebong-Enggano, dua bahasa daerah di Bengkulu terancam punah". ANTARA News. Èaksès tangghâl 11 Desember 2021.