Bhâsa Madhurâ Situbândâ

Bhâsa Madhurâ Situbânḍâ panèka ḍialèk bhâsa Madhurâ sè èghuna'aghi otamana è Kabhupatèn Situbânḍâ, lokasina è wilaya Tapa' Jhârân Jhâbâ Tèmor . Ḍialèk ka’ḍinto kabâḍâ’ân semma’ sareng ḍialèk Songennep sè èsebbhut è wilaya palèng tèmor Polo Madhurâ. Situbânḍâ, kennengngânna bhâsa ka'dinto aghuna'aghi, sanajjân èpèsa ḍâri Polo Madhurâ, sabâgiyân bânnya' otabâ para' kabbhi pandhudhu'na panèka orèng Madhurâ, otamana sè ngallè ḍâri Songennep. Bhâsa Madhurâ pajhât è man-dimman è ka'ḍinto, hal ka'ḍinto bisa èkaonèngè ḍâri kanyata'an jhâ' è sadhâjâna kacamadhân ka'ḍinto bâsa Madhurâ sè  dominan èngghi panèka bhâsa Madhurâ. Orèng sè abhâsa Madhurâ è Situbânḍâ cendhâng bisa abhâsa Inḍonèsia, palèng sakonè'na pasif. Laèn sareng bhâsa Madhurâ, bhâsa Inḍonèsia ta’ ghâdhuwân konjugasi ghândhâ. Orèng sè abhâsa Madhurâ è Situbânḍâ anḍi' cèrè-cèrè dhibi' è bâkto abhâsa Inḍonèsia, è ḍâlem hal ka'dinto intonasi jhughân èbâ ghibâ. Contona, ḍâlem okara “ e bâkto [sayya] molè ḍâri pasar, [lèbât] sampèyan rèng-orèng ” [ a ], sampèyan bisa ngoladhi nada sowara sè khas manabi aghuna’aghi bhâsa Madhurâ, sè èghibâ jhughân manabi acaca bhâsa Inḍonèsia.

Sajhârâ

Sè èkasennengngè èngghi panèka bhâsa Madhurâ panèka bhâsa sè dominan è Situbânḍâ, sè èpèsa sareng tasè' ḍâri tana asalla è Polo Madhurâ.Panèlitiân sè ajuḍul "Mapping Cultural Region of Java" (Hatley, 1984) sè èlaksana'aghi sareng sosiolog Australia ènyata'aghi jhâ' wilaya Tapal Jhârân panèka tana asalla sè kaḍuwâ' ghâbây orèng Madhurâ . Masyarakat Madhurâ sè ngennengngè ḍaèra ka’into bânnya’na cokop bânnya’, sanajjân ḍâri segi jhâtè abâ' bhudhâjâ sareng sajhârâ ghi’ kodhu èbidhâ'aghi sareng masyarakat Madhurâ sè bâḍâ è Polo Madhurâ. E taon 1806, bâḍâ kampong Madhurâ neng Jhâbâ tèmor, èngghi panèka 25 dhisa è Pasoroan, 3 dhisa è Probolinggo, 22 dhisa è Puger ( Jember ), bân 1 dhisa è Panarukan . È taon 1846, pandhudhu' Madhurâ è Jhâbâ tèmor èparkèra'aghi ra-kèra 240.000 orèng . Bânnya'na orèng Madhurâ sè bâḍâ è Jhâbâ bân Madhurâ 1.055.915 orèng. Pola migrasi salastarèna ghi' ta' èkennal bânnya' orèng. Nangèng, bâḍâ laporan ḍâri Songennep è taon 1857 nyatet jhâ’ sabbhân taon pamarènta ḍaèra alaporaghi jhâ' bâḍâ 20.000 orèng sè nyo’on ijin kalowar ḍâri polo panèka, bân bânnya’na kainto ta’ tamaso’ sè mangkat ta’ kalabân ijin. Samântara jârèya, ka'angghuy ngèssè'è wilaya sè èkosongaghi polana perrang bân panaklokan, Soltan Aghung ngotos 40.000 orèng Madhurâ ka'angghuy alako è Gresik. Otamana è wilaya Tapal Jhârân tèmor, bâkto jârèya istila Pendalungan Tèmor èkennal sè tamaso' wilaya Bondowoso bân Situbânḍâ . Sombher-Sombher laèn nyebbhuttaghi jhâ’ sajhârâ Obhungannna masyarakat Jhâbâ bân Madhurâ ampon abit, èngghi panèka sabellunna abaḍ ka-19.