Bhâsa Bima

Bhâsa Bima panèka bhâsa Austronesia sè èghuna'aghi sareng orèng Mbojo (orèng Bima-Dompu) è Polo Sumbawa, Propinsi Nusa Tengghârâ Bârâ' . Bhâsa Nggahi Mbojo jhughân èghuna'aghi è pan-bârâmpan ḍaèra è Kabhupatèn Sumbawa, Polo Lombok, bân Nusa Tenggara Tèmor . È ḍâlem NTT, bhâsa Bima èghuna'aghi sareng orèng è wilaya Reo, Pota, bân Manggarai.

Aksara Mbojo (Bima-Dompu)

Bhâsa Bima (Bima-Dompu) aghâdhui jenis sistem tandhâ grafis (aksara) sè èsebbhut aksara Mbojo . Naska Mbojo bâḍâ 18 toko otama. Aksara Mbojo ghâpanèka anḍi' sambhungan otabâ sambhungan sareng aksara Lontara Bugis bân Makassar. Kainto aropa’aghi sala settong tandhâ obhungan sajhârâ ḍaèra Bima sareng Gowa Tallo Makassar. Aksara Mbojo èparkèra'aghi ampon èghuna'aghi molaè abaḍ ka-14. Aksara Mbojo èghuna'aghi ka'angghuy nolès buku bân catetan karajhâ'ân è Karajhâ'ân Bima . Saterrossa è abaḍ ka-17, orèng Bima molaè aghuna'aghi bhâsa Melaju sè ètolès aksara Arab. Hal kainto polana è bâkto kainto orèng Bima ampon ngaghâm Islam.

Orèng Bima-Dompu (Dou Mbojo)

Orèng Bima (Dou Mbojo), ka'angghuy maèlang bhâsana, salanjhângnga aghuna'aghi pantun has Bima, sè èkennal jhughân kalabân Patu Mbojo otabâ Kapatu Mbojo. Bâḍâ pan-bârâmpan macem Kapatu Mbojo sè bisa ènyata'aghi, èngghi panèka: Patu Cambe (replika pantun), Patu Kaboha (sarkasme pantun).

Conto pantun sè èmaksoḍ èngghi panèka:

Patu Cambe

A : “Gaga au na gaga nggomi ari siwe, pahu mpa ipi Gaga na madaku wati kone ngawana gogu”.

(cè' raḍdhina bâ'na, alè', cè' raḍdhina sampè' matana ta' bisa tèḍung)

B: “Ta be ku mpori cewu di ili kai weki ta amaniaku ma loa roi cowa, kombi wara ntau ta ma moda ndi da loa kai ta maru mada”.

(ḍimma bisa ngètek ḍâri tarètan sè pènter sombong, pola-polè bâḍâ bhârânga bâ'na sè è ka’anḍi' kaka’na sè aghâbây bâ'na ta’ bisa tèḍung)

Ḍialèk

Bhâsa Bima kabânnya'an èsebbhut è Kabhupatèn Bima, Kotta Bima, bân Kabhupatèn Dompu. Bhâsa Bima èpadhâḍdhi ḍâri empa' ḍialèk, èngghi panèka:

1. Ḍialèk Serasuba;
2. Ḍialèk Wawo;
3. Ḍialèk Kolo; sareng
4. Ḍialèk Korea
5. Ḍialèk Serasuba

Bhâsa Serasuba panèka ḍialèk sè èghuna'aghi è kacamadhân Rasanaè Bârâ', kacamadhân Rasanaè Tèmor, Dhisa Kanca, Dhisa Ncandi, Dhisa Risa, Dhisa Ntonggu, Dhisa Laju, Dhisa Sambori, Dhisa Sari, Dhisa Sangiang, bân Dhisa Renda (Kabhupatèn Bima); Kampong Karamabura; Dhisa Adu, Dhisa Bara, Dhisa Riwo, Dhisa Soro, Dhisa Mbuju, Dhisa Soriutu, Dhisa Pekat, Dhisa O'o, sareng Dhisa Kandai II (Kabhupatèn Dompu).

Ḍialèk Wawo

Bhâsa Wawo panèka loghât sè èghuna'aghi è ḍaèra Sambori sareng Tarawali ( Kabhupatèn Bima ).

Ḍialèk Kolo

Bhâsa Kolo panèka loghât sè èghuna'aghi è Dhisa Kolo ( Kabhupatèn Bima ).

Ḍialèk Korea

Ḍialèk Korèa panèka ḍialèk sè èghuna'aghi è Dhisa Taloko (Kabhupatèn Bima).