Bhâsa Batak Mandailing
Bhâsa Batak Mandailing[1] panèka bhâsa sè bâdâ è Sumatera Dâjâ bun lao', Sumatera Bârâ' bân Riau bun dâjâ. Bhâsa Batak Mandailing tamaso' ka dâlem rumpun bhâsa Austronesia bân bâgiyân dâri rumpun bhâsa Batak.
Sastra Mandailing
[beccè' | beccè' sombher]Sastra Mandailing klasik
[beccè' | beccè' sombher]Seni sastra Mandailing èkennalaghi lèbât tradisi sè khas, contona lèbât medium ka'dinto:[2]
1. Marturi Tradisi acarèta dâlem konteks sosial Mandailing sè èlakonè sacara verbal. Carèta èkennalaghi ampon abit. Plot ngangghuy alur maju bân bânnya' aghâbây ajhârân tentang budi pekerti.
2. Ende Ungut-ungut èbhidhâ'aghi kalabân temana. Ende panèka ekspresi atèh, ekspresi seddhi dâ' ka parkara, contona kasengsara'an odi' polana kapatèan, èdhina'aghi, bân laènna. Salaèn ghâpanèka aèssè pangataowan, nasèhat, ajhârân moral, sistem satarètanan, bân bânnya' polè. Ende ungut-ungut ngangghuy pola pantun kalabân sanjâ' ab-ab otabâ aa-aa. Sampiran biyasana bânnya' ngala' nyama ka'-bhungka'an, polana bâdâ bhâsa dâun.
Macem Bhâsa
[beccè' | beccè' sombher]Mètorot klasifikasi bhâsa sè èkabâlâ sareng Slamet Mulyana, Bhâsa Batak Mandailing tamaso' rumpun bhâsa Austronesia. Pangaduan Lubis abâlâ jhâ' è dâlem Bhâsa Batak Mandailing bâdâ lèma' macem bhâsa, bâng-sèbâng okarana bhidhâ, iyâ arèya:[3]
- Hata somal panèka macem bhâsa sè èghuna'aghi dâlem kaodi'ân rè-sa'arè.
- Hata andung panèka macem bhâsa sastra sè èangghuy dâlem tradisi mangandung (meratap) è upacara adhât pakabinan otabâ kapatèan.
- Hata teas dohot jampolak panèka macem bhâsa sè èangghuy dâlem kèkèt otabâ ca'-ngoca'è.
- Hata si baso panèka macem bhâsa sè èghuna'aghi khusus sareng si baso (tokoh shaman) otabâ datu.
- Hata parkapur panèka macem bhâsa sè èghuna'aghi orèng Mandailing è jhâman konah teppa'na nyarè kapur barus.[4]
Conto kosakata:
| Bhâsa Madhurâ | Hata somal | Hata andung | Hata teas | Hata si baso | Hata parkapur |
|---|---|---|---|---|---|
| Matah | Mata | Simanyolong | Loncot | - | |
| Dâun sèrè | Burangir | Simanggurak | - | Situngguk | |
| Macan | Babiat | - | - | - | Ompungi/Namaradati |
È jhâman konah, orèng Mandailing jhughân andi' sèttong pakakas komunikasi otabâ sajennis bhâsa sè ètantowaghi sè èsebbhut Hata bulung-bulung (bhâsa dâun) samacem dâun lontar. Bhâsa ka'dinto bennè aropa'aghi lambang monyè, tapè ngangghuy dâun ka'-bhungka'an mènangka lambangnga.[3][5]
Sombher-sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Medan makna aktivitas tangan dalam bahasa Mandailing Badan Bahasa Kemdikbud.go.id
- ↑ Askolani Nasution (27 Januari 2014). "Kesusatraan Mandailing". www.jendelasastra.com.
- 1 2 Edi Nasution (2007). "Bahasa Mandailing". Tulilla, Muzik bujukan Mandailing. Arecabooks. kaca 31. ISBN 9789834283445.
- ↑ Basyral Hamidy Harahap (17 november 2018). "Mengenal Bahasa Mandailing-bagian 1". www.mandailingonline.com.
- ↑ Basyral Hamidy Harahap (21 November 2016). "Mengenal Bahasa Mandailing-bagian 4". www.mandailingonline.com. Èaksès tangghâl 11 maret 2018.