Bhâsa Bantu

Bantu
Bantu
Ntu
Ethnicity	Bantu peoples
Geographic; distribution	Central Africa, Southeast Africa, East Africa, Southern Africa, Southern Somalia
Linguistic classification	Niger–Kongo Atlantic–Congo Volta–Congo Benue–Congo Bantoid Southern Bantoid Bantu; ; ; ; ; ;
Proto-language	Proto-Bantu
Subdivisions	Zones A–S (geographic); Mbam–Bube; Manenguba; Sawabantu; Basaa; Bafia; Beti; Makaa–Njem; Kele–Tsogo; Teke–Mbede; Mboshi–Buja; Bangi–Tetela; Mbole–Enya; Lega–Binja; Boan; Lebonya; Nyanga–Buyi; Northeast Bantu; Tongwe-Bende; Mbugwe–Rangi; Kilombero; Kongo–Yaka–Sira; Kimbundu; Chokwe–Luchazi; Luyana; Mbukushu; Pende; Luban; Lunda; Rukwa; Sabi–Botatwe; Nyaturu-Nilamba-Isanzu; Nyasa; Rufiji–Ruvuma; Umbundu; Kavango–Southwest Bantu; Yeyi; Shona; Southern Bantu; Pedi;
Language codes
ISO 639-2 / 5	bnt
Glottolog	narr1281
	Bantu languages shown within the Niger–Congo language family. Non-Bantu, but Niger-Congo, languages are greyscale.

Bhâsa Bantu (Ènggris: UK : /ˌbænˈtuː/, AS: / ˈbæntuː / Proto - Bantu : * bantʊ̀ ), otabâ bhâsa Ntu iyâ arèya kaloarga bhâsa sè bâḍâna sakitar 600 bhâsa è Afrika Tengnga, Tèmor, bân Tèmor-Lao’. Bhâsa-bhâsa rèya membentuk cangka sè rajhâ ḍâri bhâsa Bantoid Lao’.

Bânnya’na panotor bhâsa Bantu ra-kèra èantarana 440 sampè’ 680 bhâsa sèbhidhâ, tapè abhâli polè ḍâ' artèna “bhâsa” bân “dialèk”. Bânnya’ bhâsa Ntu sè salèng ènjhâm oca’, bân bâḍâ èntarana sè salèng èpahami. Bâḍa bhâsa cè’ sakonè’na orèng sè aghunaghi (ngoca’aghi), contona bhâsa Kabwa neng taon 2007 èparkèraaghi coma 8.500 orèng sè aghunaghi, tapè ènilai mènangka bhâsa sè bidhâ.

Neng taon 2015, bânnya’na panotor bhâsa Ntu èparkèraaghi 350 juta (ra-kèra 30% ḍâri populasi Afrika otabâ 5% ḍâri populasi dhunnya). Bhâsa Bantu bânnya’ èangghuy è Tèmor-Lao’na Kamerun, bân è sakabbhina Afrika Tengnga, Lao’, Tèmor, bân Mor-Lao’. Ra-kèra saperennem panotor Bantu, bân sapartello’na bhâsa Bantu, bâḍâ è Rèpublik Dèmokratik Kongo.

Bhâsa Ntu sè palèng bânnya’ èghunaghi mètorot bânnya’na panotor iyâ arèya Swahili, kalabân 16 juta panotor asli bân 80 juta panotor L2 (2015). Kabânnya’an panotor asli bhâsa Swahili odi’ è Tanzania, è ḍimma bhâsa rèya dhâddhi bhâsa nasional, kaḍhâng mènangka bhâsa kaḍuwâ’, bhâsa rèya èajhâraghi mènangka dhâddhi pagajhârân wâjib è bânnya’ sakola’an è Afrika Tèmor, bân iyâ arèya lingua franca ḍâri Komunitas Afrika Tèmor.

Bhâsa Ntu otama laènna tamaso' Lingala kalabân lebbi dâri 20 juta panotor (Kongo, DRC), ètoro'è Zulu kalabân 13,56 juta panotor (Afrika Sèltan), Xhosa è kennengngan katello' kalabân 8,2 juta panotor (Afrika Lao' bân Zimbabwe), bân Shona sè korang dâri 10 juta panotor (mon Manyika bân Ndau èpamaso'), dhinèng bhâsa Sotho-Tswana (Sotho, Tswana, bân Pedi) andi' lebbi dâri 15 juta panotor (è Botswana, Lesotho, Afrika Lao', bân Zambia). Zimbabwe anḍi' panotor bhâsa Kalanga, Matebele, Nambiya, bân Xhosa.Etnolog mèsa bhâsa Kinyarwanda bân Kirundi sè saleng èpahamè, sè kaḍuwâna anḍi' 20 juta panotor.