Bhâsa Acèh

Bhâsa Acèh iyâ arèya bhâsa sè èkoca'aghi sareng orèng Acèh sè oḍi' è ḍaèra pesèsèr, pan-bârâmpan ḍaèra paḍâleman bân pan-bârâmpan polo è Acèh. Bhâsa panèka jhughân èghunaaghi sareng katoronan Acèh è pan-bârâmpan ḍaèrah è Malaysia akadhi è Kacamatan Yan, Kedah. Bhâsa Acèh èghunaaghi mènangka bhâsa ko-resmi è provinsi Acèh, èbhârengngè bhâsa Inḍonèsia. Bhâsa Acèh tamaso' ḍâ' bhâsa Chamic, sala sèttong cabang ḍâri bhâsa Malayo-Polinesia, sala sèttong cabang ḍâri bhâsa Austronesia.

Pangalompokan

Bhâsa Acèh tamaso' ḍâ' kalompo' bhâsa Chamic, sala sèttong cabang ḍâri bhâsa Malaju-Polinesia, cabang ḍâri bhâsa Austronesia. Bhâsa sè palèng semma' bân bhâsa Acèh panèka bhâsa Cham, Roglai, Jarai, Rade, bân ennem bhâsa Chamic laènna. Bhâsa laènna sè semma' ka bhâsa Acèh è antarana Bhâsa Malaju bân Bhâsa Minangkabau.

Bâgiyân

Bhâsa Aceh èghunaaghi è ḍaèr pasèsèr Acèh. Bhâsa panèka èkoca'aghi ḍâri Manyak Payed, Acèh Tamiang, è pasèsèr tèmor, kantos Trumon, Acèh Lao', è paseser bârâ'.

Pantai Tèmor Acèh

1. Kotta Sabang
2. Banda Acèh
3. Acèh Agung
4. Pidie
5. Pidie Jaya
6. Bireuen
7. Acèh Lao'
8. Lhokseumawe
9. Acèh Tèmor (salaèn è tello' kacamadhân, Serba Jadi, Peunaron bân Simpang Jernih sè èghuna'aghi bhâsa Gayo)
10. Langsa
11. Acèh Tamiang, è kacamatan Manyak Payed

Pantai bârâ' Acèh

1. Acèh Jaya
2. Acèh Bârâ'
3. Nagan Raya
4. Acèh Bârâ' ḍâjâ (salaèna è kacamatan Susoh èḍimma bhâsa Jamee èghuna'aghi)
5. Acèh Lao' (ècamporaghi bhâsa Kluet bân Bhâsa Jamee )

Sajhârâ

È taon 1931, pamarènta Hindia Bâlândhâ è Acèh terro bhâsa Acèh èghuna'aghi mènangka bhâsa pangajhârân è sakola'an omom, èbhârengngè bhâsa Malaju sè ella èghuna'aghi sabellunna. Namong, para intelektual Acèh tamaso' pan-saponapan toko ulee balang, ta' rampa sareng maksod pamarènta Hindia Bâlândhâ. Bâ'na parcajâ jhâ' osahana pamarènta bhâkal ngalang bhâsa Malaju è Acèh. Hal ka'dinto bhâkal ngalang orèng Acèh ḍâri ngartè bhâsa, sè cè' parlona ghâbây parkembhângan èkonomi bân ghâbây interaksi sareng naghârâ laèn è sakitarna. Namong, pamarènta Hindia Bâlândhâ è Acèh pagghun alaksana'aghi rencana kasebbhut. Mèlana, è tangghâl 1 Juli 1932, pamarènta Hindia Bâlândhâ resmi marènta'aghi aghuna'aghi bhâsa Acèh mènangka bhâsa pangajhârân è sakola'an omom, èghântè'è Bhâsa Malaju, salaèn è ḍaèra-ḍaèra tartanto sè ta' èpadhâḍdhi etnis Acèh.

Sanaos bhâsa Aceh èpadhâḍdhi bhâsa pangajhâran è tangghâl 1 Juli 1932, bhâsa Malaju ghi' èghuna'aghi è pan-bârâmpan sakola'an. Menorot laporan omom pamarènta Hindia Bâlândhâ tentang pendidikan è Acèh è taon 1933 bân 1934, ghi' bâḍâ 88 sakola'an omom è kotta-kotta bhâghus è Acèh sè aghuna'aghi bhâsa Malaju mènangka bhâsa pangajgârân, bân sè laènna (sabânnya'na 207) ampon aghuna'aghi bhâsa Aceh mènangka bhâsa pangajhârân. Sakola’an sè ampon aghuna’aghi bhâsa Acèh mènangka bhâsa pangajhârân èngghi panèka 16 sakola’an è Langsa, 60 è Lhok Seumawe, 42 è Sigli, 42 è Kutaraja, 30 è Meulaboh, tor 17 è Tapak Tuan. Samentara, sakola’an sè terros aghuna’aghi bhâsa Malaju èngghi panèka 38 sakola’an è Langsa, 5 è Lhok Seumawe, 6 è Sigli, 7 è Kutaraja, 1 è Meulaboh, tor 34 è Tapak Tuan.