Begawi

Begawi otabâ Gawi èngghi panèka paraya'an hasèlla lalakoh tradisional è masyarakat Lampung. Sala sèttong wujud acara ka’dinto sè palèng otama èngghi panèka Begawai Cakak Pepadun. Masyarakat etnis otabâ suku Lampung sè alaksanaaghi Begawi Cakak Pepadun namong sè dâri golongan adhât Lampung Pepadun. Istilah Pepadun dhibi’ asalla dâri nyamana sala sèttong pakakas sè èghuna’aghi dâlem begawi, ènggi panèka tahta dâri kaju sè alambangagi sèttong kabadha’an sosial è dâlem kalowarga. È attas tahta panèka, gelar-gelar tradisional èparèngaghi samarèna orèng sè terro ollè'a naè'na status dâri gelar panèka èwajibaghi ​​kaangghuy aberri' pèssè bân nyambelli kerbhuy sè ètantowaghi (biasana 2 kerbhuy otabâ lebbi kalabân mahar sekitar 400 juta rupiah otabâ lebbi, tagantong dâ' parnyo'onanna orèng bini'. Namong, rata-rata Lapadun Pempung, otamana è daerah-daerah Blamingan Pempung dâri Lampung Lao’, mahar sè bânnya’ kantha jarèya). Sabatara, begawi bisa èartèaghi “lalakon” otabâ “aghâbây gawi”. Mongghu masyarakat Lampung Pepadun, begawi cakak pepadun ka’dinto wâjib èlaksanaaghi sareng sèttong orèng sabellunna negghu’ ha’ negghu’ jabatan wali adat sè èlaksanaaghi sareng lembaga wali adat.

Upacara Begawi Cakak Pepadun jhughân nandhâ’aghi parbhidâ’ân kabudâjâ’ân antara orèng Lampung Pepadun sè ngennengngè wilayah tengnga sareng orèng Lampung Saibatin sè ngennengngè daerah-daerah pasèsèr Lampung. Upacara adhât rajâ sè èbarèngè sareng pangangkanan gelar otabâ juluk adok panèka saongghuna aropaaghi tatengnger sè khas tradisi Lampung Pepadun. Sadhâjâna orèng gâdhuwân kasempadhân kaangghuy mateppa’ kabâdâ’ân adat kalabân alampa’aghi upacara ka’dinto, sè ngabhutowaghi majâr pèssè (ḍau) sareng kerbhuy sè etantowaghi. Bânnya'na pèssè bân kerbhuy sè kodhu èbâjar taghântong dâri tingkatan status sè èkaterroè; sajân tèngghi status adat sè èkaterro, sajân bânnya’ pèssè bân kerbhuy sè kodhu èpassra’agi.

È begawi, bâdâ nilai-nilai ègaliter bân terbuka marghâ sadhâjâna orèng sè neggu' bisa ollè gelar adat sèḍangkan masyarakat Lampung Saibatin namong ngakonè èberri'na gelar adat adhâsar ghâlimpo' ghâris katoronan. Salaèn jârèya, è masyarakat Lampung Saibatin, namong lakè' sè ampon akabin sè èberri' hak kaangghuy narèma gelar adhât. Hal ka’dinto tantona tabhâligghâ dâri sè bâdâ è dâlem begawi sè èlampa’aghi sareng masyarakat Lampung Pepadun è ka’dimma orèng binè’ tor sè ghi’ ta’ akabin jughân kèngèng gelar. Adat lampung ngakonè katerbukaan ka’ḍinto kalabân prinsip nengah nyapphur, ènggi panèka mokka’ abâ’ dâ’ masyarakat sopajhâ gâdhuwân èlmo sè jembhâr, saterrossa neumi nyimah sè artèna dermawan tor ramah ḍâ’ sadhâjânâ orèng.

Tojjhuwèn

Akadhi sè ella èjhârbâ'aghi sabellunna, begawi aghâdhui tojjuwan kaangghuy aberri' gelar adat dâ' sèttong orèng. Kalabân begawi, orèng ollè status è dâlem masyarakat adat lèbât gelar suttan, sè nandhâ'aghi status sè palèng tèngghi. Salaèn suttan, gelar-gelar laènna, dâri sè palèng tèngghi èngghi panèka Suttan, Pengiran, Rajo, Ratu, sareng Batin. Pottrana, begawi aropaaghi upacara kaangghuy mateppa' orèng dhâddhi penyimbang (pemimpin). Dâlem tradisi Lampung Pepadun, penyimbang aropa’aghi jabatan adat sè palèng tengghi sè èkaandi’ sareng potra sarèyang dâri katoronan s`e sarèyang. Orèng sè nèggu’ gelar penyimbang gâdhuwân kobâsa kaangghuy ngala’ kapotosan. Pembagian otoritas ka'dinto mencerminkan sistem kekerabatan patrilineal è masyarakat Lampung Pepadun, sè noro' ghâris paternal. Mèlana dâri ka’ḍinto, penyimbang panèka pottra sarèyang sè ngaollè warisan kapamimpinan dâri rama è dâlem kalowarga.