Bajapuik

Bajapuik panèka traḍisi pra-kabinan è ḍâlem adhâtt kabinan suku Minang è ḍaèra Pariaman. Orèng Pariaman panèka sacara gèografis tamaso' orèng sè oḍi' bân asalla ḍâri Kotta Pariaman sareng Kabhupatèn Paḍang Pariaman, propènsi Sumatera Bârâ'. Bajapuik è ḍâlem bhâsa Minang artèna ngonè'è pangantan lakè', artèna kalowargana ḍâri calon pangantan binè' aparèng sajumla pèssè otabâ bhârâbg sè arghâ èkonomi akadhi logam ḍâ' kalowarga calon pangantan lakè' sè èsebbhut Pèssè Bajapuik otabâ pèssè ngonè'è. Bânnya'na nèlaè Pèssè Bajapuik ètantoaghi kalabân dhâsar ḍâri strata sosial calon lakèna akadhi Penḍiḍikan, kalakowan, gellar, sareng adhât. Sajân tèngghi strata sosialla, sajân tèngghi jhughân arghâna Pessè Bajapuik. Traḍisi pra-kabin Bajapuik kasebbhut ta' èmaksoḍaghi kaangghuy aghântè'è maskabin karana è dalem hokom Islam pangantan lake' ghi' wajib aberri' maskabin ghâbây pangantan binè'. Traḍisi Bajapuik lebbi ètekkanaghi mènangka tandhâ penghargaan ḍâ' kalowarga sè binè’ sè ampon arabât pottrèna kantos siap akabin sareng kaluwargana pangantan lakè’.  Bajapuik tamaso' sala sèttong Budâjâ Ta' awujuḍ ḍâri Sumatra Bârâ' sareng resmi èḍaftaraghi sareng Kemènterèan Penḍiḍikan Dhâsar sareng Menengah RI kalabân nomor penḍaftaran 414/P/2022.

Ma'na Filosofis

Tradisi pra-nikah Bajapuik panèka èdhâsaraghi kalabân sistem Matrilineal Minangkabau sè artèna ghâris katoronan tor arta wârisan aghili ḍâri sisi bâbinè'. Traḍisi Bajapuik jhughân èsalèmaghi ḍâri carètana Nabi Muhammad SAW è bâkto èlamar sareng Siti Khadijah, sè nojjhuaghi jhâ' inisiatif ḍâri sisi bhâbinè' bânnè hal sè pantang. Traḍisi Bajapuik èsebbhut adhât sè èadhâtaghi. Artèna, traḍisi-traḍisi sè lahèr bisa aobâ tor namong kodhu èsetujui sareng masyarakat traḍisional, ḍâlem hal panèka Pariaman. Ḍâlem kabiyasa’an Pariaman, pangantan lakè’, otabâ se ekoca’ Marapulai namoi ka bengkona pangantan binè’, otabâ se ekoca’ anak daro. Keḍuḍukan pangantan lakè' mènangka tamoy ngaghungè istilah abu è ateh tungku. Nilai-nilai moral sè berlaku ḍâ'’ Marapulai mènangka orèng se ḍâteng otabâ tamoy engghi panèka karano dipanggia, tibo karano dijapuik, sè ḍâlem bhâsa Inḍonèsia atèna ḍâteng polana eolok, ḍâpa' polana èkonè'è.

Prosès Barapuik

Bâḍâ bâllu' tahapân ḍâlem prosès Barapuik, è antarana:

Maantaan Asok otabâ Marantak Tango

Maantaan Asok, manabi èartè'è ka ḍâlem bhâsa Inḍonèsia, atèna “Ngèrèm Asap.” È bâkto tahap panèka, kalowarga pangantan binè’ ḍâteng ka kalowarga pangantan lakè’ kaangghuy ngatorraghi abâ’na tor nyareta’agi maksoddhâ.

Maantan Tando otabâ Batimbang Tando

È tahap panèka, kaḍuwâ' kalowarga rop-poropan sello' bân arembhek kaangghuy nantoaghi macâm sarta arghâ ḍâri Pessè Bajapuik.

Bakampuang Kampuangan

È tahap panèka, kaḍuwâ' kalowarga mabâḍâ rencana kaangghuy nantoaghi tangghâl rèsèpsi kabinna.

Manjapuik Marapulai

Manjapuik Marapulai, manabi èartè'aghi ḍâ’ bhâsa Inḍonèsia, atèna “ngonè'è Marapulai.” È tahap ka’ḍinto kalowarga pangantan binè’ ngonè'è pangantan lakè’ mètorot adhât traḍisional kalabân ngèbâ Pèssè Bajapuik sè ampon èsepakati sabellunna.