Bahasa Tunjung
Bhâsa Tunjung sè èkennal jhughân mènangka bhâsa Tonyooi, panèka bhâsa dâri kalowarga Austronesia sè èkoca'aghi sareng suku Dayak Tunjung è Kalimantan Tèmor, Indonesia. Bhâsa panèka èkembhângaghi dâlem konteks masyarakat disa kalabân tradisi sosial bân budaya sè kuat, sè abâdâh bânnè namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka penanda identitas etnis Dayak Tunjung.
Saellana èpabhâjheng, bhâsa Tunjung ampon aoba dâddhi pan-bârâmpan dialek sè nojjhuaghi parbida'an leksikal sè signifikan, sanajân pagghun è dâlem sistem linguistik sè padhâ. Perbedaan-perbedaan panèka mabidaaghi Tunjung dâri bhâsa-bhâsa tatangga è Kalimantan Tèmor bân ècerminaghè dinamika interaksi sosial, sejarah migrasi, bân distribusi komunitas sè acaca.
Dialèk
[beccè' | beccè' sombher]Bhâsa Tunjung aropaaghi pan-bârâmpan dialèk lokal, èngghi panèka Ngenyan Asa, Melapeh Baru, Tunjung Tengah, Londong, Linggang, bân Pahu. Dialek-dialek panèka nojjhuaghi parbida'an leksikal sè signifikan, èparkiraaghi 54-65%, sanajân pagghun è dâlem sèttong bhâsa kalabân saleng èpahami sè èbâtesi. Variasi dialek panèka ècerminaghi pola pemukiman sè tersebar bân sejarah interaksi antara masyarakat Tunjung Dayak è pedalaman Kalimantan Tèmor[1].
È ḍâlem klasifikasi bhâsa, Tunjung tamaso’ ḍâ’ kalompo’ bhâsa Barito, khusussa subkelompok Mahakam. Bhâsa panèka nojjhuaghi parbida'an sè signifikan, ra-kèra 85–95%, èbandhingaghi bhâsa-bhâsa laènna è dâlem keluarga bhâsa Barito, akadhi Dusun otabâ Pasir, saènggâna èkonfirmasi posisina mènangka bhâsa sè andi' identitas linguistik dhibi'. Sacara geografis, bhâsa Tunjung bânnya' èghunaaghi è Kabupatèn Kutai Bârâ' bân Kutai Kartanegara, khususèpon è salanjangnga Songay Mahakam, Songay Bengkalang, bân ana' songayèpon. Pan-saponapan disa se ekennal menangka pusat pangangghuy basa Tunjung enggi paneka Linggang Melapeh, Melapeh Baru, Ngenyan Asa, tor Kelekat. Kabâdâ'ân bhâsa è cekungan songay panèka nojjhuaghi hubunganna sè semma' dâ' gaya odi', mobilitas, bân kabudâjâ'an songay orèng Tunjung Dayak.
Conto Kosa Kata
[beccè' | beccè' sombher]Dhalem pangangghuy sabban are, bhâsa Tunjung andi' pan-bârâmpan oca' kosa kata dasar sè dhâddhi landhu'na komunikasi antar penuturna. Pan-bârâmpan contona oca' sè bânnya' èghunaaghi èngghi panèka akuq (artèna "bulâ"), koq (be'na"), kənay (bendher"), kuman (artèna "ngakan"), bân tiro (artèna "tèdhung"). Kosa kata panèka ècerminaghi struktur leksikal bhâsa Tunjung sè unik, sè bhidhâ dâri bhâsa-bhâsa Dayak tatangga.
Status Samangkèn
Dari segi vitalitas, bhâsa Tunjung samangkèn èkategoriaghi dâddhi bhâsa sè langkong punah kalabân status EGIDS 6b (Threatened). Bhâsa panèka ghi' èghunaaghi è dâlem kaodhi'ân sabbhân arè, namong kabânnya'an èangghuy sareng generasi sè la towa, sanajân èghunaaghina è antara generasi ngodâ ampon noro' toron polana dominasi bhâsa Indonesia è dâlem pendidikan, media, bân interaksi formal.Menangka jawaban dâri kondisi-kondisi panèka, bânnya' upaya pelestarian ampon èlampa'aghi, è antarana dokumentasi bhâsa, kompilasi kamus, bân pengembangan ortografi standar ghâbây tujuan tolesan bân pangajaran. Langkah-langkah panèka èartep kaangghuy makowat kelestarian bhâsa Tunjung bân mandhâr transmisi antar generasi è tengnga obâ'ân sosial sè cè' ceppètta[2].
Sombher
[beccè' | beccè' sombher]- ↑ Tonyooi, Putra (2010-01-29). "Bahasa Tunjung / Gahan Tonyooi". HISTORIOCULTURE (in Indonesia). Retrieved 2026-01-22.
- ↑ "Languages of Borneo | Digital Atlas of Indonesian History - By Robert Cribb". www.indonesianhistory.info (in Inggris). Archived from the original on 2012-11-14. Retrieved 2026-01-22.