Bahasa Mandar

Bhâsa Mandar iyâ arèya sala sèttong bhâsa dâri suku Austronesia sè èghunaaghi sareng orèng Mandar è Sulawèsi Bârâ', Indonesia. Bhâsa panèka tombu bân èkembhângaghi è bâbâna sejarah maritim, adat istiadat, bân struktur sosial orèng Mandar, sè abâdâh bânnè namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka penanda identitas budaya bân hekmat lokal.

È dâlem kaodhi'ân sabbhân arè, Mandar èghunaaghi è bânnya' kennengngan, molaè dâri interaksi keluarga bân kegiatan ekonomi tradisional kantos upacara tradisional. Kabâdâ'ânna ècerminaghè hubungan sè dinamis antara bhâsa, kabudâjâ'ân, bân lingkungan sosial masyarakat paseser Sulawesi Bârâ', sambi mabâli warisan bhâsa Indonesia.

Bâbâthek

Bhâsa Mandar otamana èghunaaghi è Sulawèsi Bârâ', khususèpon è kabupaten Mamuju, Polewali Mandar, Majene, bân Pasangkayu. Salaèn jârèya, bhâsa panèka ampon nyalambher dâ' daerah paseser Sulawesi Lao', Sulawesi Tengnga, bân jhughân pan-bârâmpan daerah è Kalimantan, sajalan kalabân mobilitas bân tradisi maritim orèng Mandar. Jumlah orèng sè acaca èparkiraaghi kantos ratosan èbu, sanajân angka-angka panèka umumna èmaksod dâ' data sè la èlang bân parlo pembaruan demografis.

Sacara dialektologi, bhâsa Mandar andi' pan-bârâmpan dialèk otama, è antarana Balanipa, Majene, bân Sendana. Bhâdhâna bhâsa-bhâsa panèka èbuktèaghi dâlem struktur sowara, urutan oca', bân kosa kata, namong pagghun è dâlem sèttong sistem linguistik sè saleng èpahami. Sala sèttong karakteristik fonologis sè menarik èngghi panèka uvularisasi sowara "r" è pan-bârâmpan varian dialèk, sè aberri' karakter khas dâ' lafal èbandhingaghi bhâsa-bhâsa daerah laènna è Sulawesi. E lowar fungsi komunikatif, bhâsa Mandar jhughân aghâdhui peran sè signifikan dâlem tradisi sastra lisan. Sala sèttong bhângon sè palèng èkennal èngghi panèka puisi Kalindaqda, puisi tradisional sè aropa'aghi empa' baris kalabân pola suku kata 8–7–5–7. Kalindaqda bhunten namong mènangka ekspresi estetika namong jhughân mènangka media kaangghuy nyampaiaghi nilai-nilai moral, nasehat, bân identitas budaya orèng Mandar.

Conto Kosa Kata

È dâlem aghâma'aghi sabbhân arè, bhâsa Mandar aghâdhui sajumlah kosa kata bân ungkapan sè khas sè ècerminaghi rèng-orèng sè aghuna'aghina è semma'na dâ' kaodhi'an sosial bân lingkunganna. Pan-saponapan contona kosa kata se biyasa eguna’agi enggi paneka “inay,” artena “ba’na,” “saping,” artena “sape,” “mai tau mandudu uay,” artena “mara ngenom aeng,” tor oca’ “dapa siri,” se eguna’agi kaangguy manasehat oreng sopaja ta’ todhus otaba todhus. Ungkapan-ungkapan panèka serrèng ètemmoè è dâlem parcakapan informal bân interaksi sosial sabbhân arè.

Menangka upaya pelestarian bân pangajharan, kamus Mandar-Indonesia bilingual ampon èpassra'aghi kaangghuy èghunaaghi sareng para penutur ngodâ, pendidik, bân peneliti bhâsa. Kamus panèka aropaaghi langkah penting dâlem ajaga kelestarian bhâsa Mandar è tengnga modernisasi bân pergeseran dâlem aghâma'aghi bhâsa è masyarakat.