Arnold Mononutu
 | |||||
| Carèta oḍi' | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Èlahèraghi | 4 Ḍèsèmber 1896  Manado (id)  | ||||
| Sèdhâ | 5 Sèptèmber 1983 (86 taon) Daerah Khusus Jakarta | ||||
| Tempat pemakaman (id) | Taman Makam Pahlawan Nasional Otama Kalibata | ||||
| |||||
| Data pribadi (id) | |||||
| Aghâma | Protestanisme (id) | ||||
| Pendidikan | The Hague Academy of International Law (en) | ||||
| Kalakoan | |||||
| Karjâ | Pegawai negeri sipil | ||||
| Partai politik (id) | Partai Nasional Inḍonèsia | ||||
Penghargaan (id) | |||||
Tanda tangan (id)  | |||||
Arnoldus Mononutu panèka pahlawan nasional sè dhâḍdhi Mentri Informasi, angghuta Majelis Konstituante, bân rèktor Univèrsitas Hasanuddin. Salaèn jârèya, salèrana panèka Duta Rajâ Inḍonèsia sè partama ka Cèna .[1]
Kaoḍi'ân Awwâl
[beccè' | beccè' sombher]Mononutu rèmbi' è Manado è tangghâl 4 ḍèsèmber 1896. Ramana panèka Karel Charles Wilson Mononutu bân ebhuna panèka Agustina van der Slot. Ramana bân èbhuna panèka toko-toko sè èkennal è jhâman jârèya. Ramana panèka PNS è Hindia Bâlândhâ. Kakè'na, sè anyama jhughân Arnold Mononutu, panèka Minahasan sè partama sè ampon lastarè ajhâr è sakola'an ghâbây ngalatè dokter asli è Batavia. È bâkto Mononutu aomor duwâ' taon, ramana ètugasaghi ka Gorontalo . Empa' tan-tarètanna sè ghi' ngoḍâ rèmbi' è Gorontalo, tapè sèḍdhi empa'na matè è antara omor lèma' kantos ennem bulân. È taon 1903, Mononutu maso' ka sakola'an SD bhâsa Bâlândhâ è Gorontalo. Salèrana nerrossaghi pangajiyân è tingkat sakola'an sè paḍâ è Manado saamponna ramana èallè ka Manado. È taon 1913, Mononutu ajhâr è sakola'an manângnga Bâlândhâ ( Hogere burgerschool, HBS) è Batavia è ḍissa' ètemmoè bân akanca AA Maramis sè jhughân ḍâri Minahasa bân Achmad Subardjo.[2]
Bâkto è Bâlândhâ
[beccè' | beccè' sombher]È taon 1920, Mononutu mangkat ka Eropa kaangghuy molaè ajhâr è Bâlândhâ. Saellana pan-bârâmpan taon ngala' kursus parsiapan kaangghuy maso' ka univèrsitas, èpon motossaghi kaangghuy maso' ka Akademi Hokom Internasional Den Haag ( Académie de droit international de La Haye di Den Haag ). Èmolaè, Mononutu ta' anḍi' rassa nasionalisme. Bâkto Soekiman Wirjosandjojo dhâḍdhi katowa Parsatuan Inḍonèsia, Mononutu èsoro abâkkèlè organisasi panèka è antara organisasi mahasiswa è Paris. È bâkto è Paris, onsor-onsor Layanan Intelijèn Politik Bâlândhâ (Politieke Inlichtingen Dienst) dhâḍdhi curiga ḍâ' kagiadhân Mononutu. Pamarènta kolonial è Inḍonèsia nyâmbhârraghi kabhâr congoco ḍâ' ramana jhâ' ramana simpati ḍâ' geraghân komunis. Eppa’na èancem èpakalowar ḍâri jabatanna mon terros ngèrèm pèssè ka ana’na. Bâkto ramana ambu nolongè, Mononutu dhâḍdhi taghântong ḍâ' kancana. Salèrana abâli ka Bâlândhâ ḍâri Perancis bân oḍi' è bâbâna Ali Sastroamidjojo bân kalowargana.
Molè ka Inḍonèsia
[beccè' | beccè' sombher]Saamponna abâli ka Inḍonèsia, Mononutu langsong noro’ osaha nasionalis. Salèrana dhâḍdhi angghura Partai Nasional Inḍonèsia (PNI) sè bhuru èpaddek. Salèrana jhughân ètemmoè pandirina, Sukarno, kaangghuy partama kalèna. Mononutu nyèwa kamar è roma sè paḍâ bân Suwirjo bân Sugondo Djojopuspito, kaduwâ’na pimpinan Himpunan Mahasiswa Inḍonèsia. Organisasi kainto tamaso' bâgiyân ḍâri Kongrès Pamuḍa Inḍonèsia kaduwâ' è taon 1928 sè ngasèlaghi Ikrar Pamuda. Molaèna, Mononutu alako è perusahaan eksplorasi mènnya' Jeppang sè èsebbhut Mitsui Buissan Kaisha, tapè salastarèna motossaghi alako è Perguruan Rakyat sè ghi' bhuru èpadhâddhi sanajân gajina lebbi rèndah.