Arak bako

Arak Bako panèka prosèsi tradisional pangantan binè' (è bhâsa Minang: anak daro) è bâkto acara akabin è Minangkabau khusussa masyarakat Solok. Tradisi panèka èator sareng bako, lâ-bhâlâ binè' dâri kalowargana ramana anak daro (sè èsebbhut sareng bako anak pisang). Bako ngajak lâ-bhâlâ semma’ laènna è dâlem garis karabat bako kaangguy noro’ prosèsi.

Arak Bako

Arak Bako aropa’aghi ungkapan kasennengnganna bako ḍa’ para’ ḍâpa’na akabina ana’ pisang epon. Rèng-orèng gapanèka ngomommagi ḍa’ sadhâjâna masyarakat jhâ’ ana’ pisang èpon bâdhi akabina kalabân ngèbâ (maarak) anak daro ḍâri compo’na orèng towana bako ḍâ’ compo’na orèng towana anak pisang, ngèbâ lè-ollè è cèthaggâ. Tradisi ka’dinto mencerminaghi pola oḍi’ egaliter sè ampon èlestarikan sampè’ ka generasi ka generasi sareng masyarakat Solok.

Artèna oca'

Istilah oca' Arak Bako èpon èpondhut ḍâri ḍuwa’ oca’: ‘arak’ sareng ‘bako’. 'Arak' panèka oca' bhâsa sè artena "prosesi." Oca’ panèka bisa ètamba’agi kalabân ter-ater ‘ma-’ (daddi maarak), artèna ngèbâ, bân ter-ater ‘ba-’ (daddi bararak), artèna abhâris otabâ abâris. 'Bako' panèka oca' bhâsa sè artèna bhâlâh tatangghâ è sisi ramana. Anak daro (na’-kana’ daro) sè teppa’na ngalakoni prosesi pangantan èsebbut sareng bako menangka anak pisang (na’-kana’ pisang). Karabat antara orèng towa bako bân ana' pisang panèka ikatan karabat sè èpadhâddhi lèbât parkawinan. Ana’ ḍâri orèng lakè’ akabin kalabân babine’ lowar sukuna èanggep anak pisang bi’ alè’na orèng lakè’ ghânèko. Sabatara, ana'na tarètanna pottrana nganggep alè'na eppa'na akadhi induk bako. Kaluarga rajâna eppa’ èanggep bako sareng pottrana.

Rontonganna kadhâddhiyân

Lâ-bhâlâ bine’ ḍâri kalowarga eppa’ (bako) dâ’-adâ’na ngangkat anak daro dâri bengkona orèng towana. È compo’na orèng towana bako, bala-balana bako adandhing kalambi kaangguy prosesi dâ’ anak daro. Samarèna jarèya, bâlâ tatangghâ bako abarak anak daro dâri bengkona orèng towana bako sampè' ka bengkona anak daro. Orèng sè noro' tradisi Arak Bako panèka orèng kalowarga bako dâri kalowargana anak daro. Anggota kaluwargana bako tamaso’ orèng seppona bako sè palèng semma’, sè lebbi jhâu, bân bisa sampè’ coma tatangghâ dâri compo’na orèng towana bako. Oreng towana bako sè palèng semma’ iya arèya tan-tarètan binè’na sè atowa’an otabâ sè ngodâ’ân dâri kalowarga eppa’na anak daro, dinèng sè lebbi jhâu bisa aropa’aghi rajina tan-tarètan binè’na sè atowa’an otabâ sè ngoda’an dâri kalowarga eppa’na anak daro. Sajân bânnya’ oreng sè èonjang, sajân mèyara acara Arak Bako, bân sajân menonjol status sosialna bako è dâlem masyarakat.

Prosesi èlampa’agi kalaban ajhâlân noro’è jâlân raja kalabân barisan sè lanjhâng, kalabân anak daro se bâdâ è posisi adâ’. È pan-saponapan parkara, anak daro bisa ètoro’è marapulai, taghântong dâ’ parembâghân sareng kalowargana marapulai. Posisi è buḍiyanna anak daro biyasana èkennengnge Tuo Arak Bako, orèng binè’ sè èhormat è dâlem kalowargana bako anak daro. Posisi se kapèng tello’ bân saterrossa toronna baris enggi panèka anggota kalowargana bako anak daro. Sajân jhâu buru peserta Arak Bako bâdâ è barisan, sajân jhâu karabatna sareng bako, otamana sareng anak daro.